کاربر:M.sedaghat/صفحه تمرین
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمدعلی انصاری قمی |
| نسب | سعد بن عبدالله اشعری قمی |
| تاریخ تولد | ۱۳۲۹ق (۱۲۸۹ش) |
| زادگاه | قم |
| محل زندگی | قم |
| تاریخ وفات | ۷ صفر ۱۴۰۵ق (۱۳۶۳ش) |
| محل دفن | قبرستان شیخان قم، مقابر آل اشعریین، مقابل مقبره زکریا بن آدم اشعری |
| شهر وفات | قم |
| خویشاوندان سرشناس | برادران: شیخ مرتضی انصاری، شیخ محمود انصاری، شیخ احمد انصاری |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | شیخ عبدالله اشتهاردی |
| محل تحصیل | قم، مدرسه علمیه رضویه |
| تألیفات | نهجالبلاغه منظوم، ترجمه غررالحکم و دررالحکم، دفاع از حسین شهید(ع)، دفاع از اسلام و روحانیت، محمد(ص) پیغمبر شناختهشده، پاسخ به بداندیشان، و ... |
محمدعلی انصاری قمی، معروف به انصاری (۱۳۲۹–۱۴۰۵ق/۱۲۸۹–۱۳۶۳ش)، شاعر، نویسنده، مترجم، حدیثپژوه شیعی، و اهل قم بود. نسب او به سعد بن عبدالله اشعری قمی از محدثان و بزرگان قم میرسد. از جمله فعالیتهایش، ترجمه احادیث معصومان(ع) و ارائه آنها در قالب شعر میباشد. از معروفترین آثار او، نهجالبلاغه منظوم است که باعث شهرت او گردید. همچنین پاسخ به شبهات در زمینه اعتقادات اسلامی و شیعی از دغدغههای او بود و از جمله نقدهایی بر شریعتی و کتاب شهید جاوید نوشت.
زندگی و تحصیلات
محمدعلی انصاری قمی در سال ۱۳۲۹ق در شهر قم زاده شد.[۱] نسب او به سعد بن عبدالله اشعری قمی از محدثان و بزرگان قم میرسد.[۲] پس از فوت پدر، در حدود هفدهسالگی، سرپرست خانواده شد و به کار در بازار پرداخت. به گفته خودش، حافظهاش قوی بود و علاقه شدیدی به مطالعهٔ تاریخ، شعر و حدیث داشت.[۳]
با اینکه روزها در بازار کار میکرد، شبها در مدرسه علمیه رضویه قم نزد شیخ عبدالله اشتهاردی به تحصیل صرف و نحو پرداخت؛ اما به سبب بروز پیشآمدهایی، ادامهٔ تحصیل برای او ممکن نشد. با این وجود، مطالعه کتابهای تاریخی، تفسیری و دیوانهای شعر را ادامه داد.[۴] او درباره شغل خود بیان میدارد که در ابتدای جوانی در قم کرباسفروش بوده، سپس قماش میفروخته و بزازی میکرده و پس از آن بازنشسته شده است.[۵]
حضور او در واقعه فیضیه قم که با آسیب دیدنش همراه بود، یکی از صحنههای مبارزهاش با حکومت پهلوی است. در این مراسم، برادرش حاج شیخ مرتضی انصاری قمی، یکی از سخنرانان بود.[۶]
از جمله اشعار او شعری به مناسبت ورود امام خمینی به ایران[۷] و مدح ایشان و نهضتش است. [۸]
آثار
ثمرات علمی انصاری قمی در دو دوره دستهبندی میشود:
۱. دوره خلق آثار ادبی ـ مذهبی و احیای احادیث و منظومسازی آنها که از ۲۰ سالگی آغاز گردید.[۹]
۲. دوره پاسخ به شبهات و دفاع از تشیع که از نیمه دوم دهه ۱۳۴۰ شروع میشود.[۱۰]
آثار او عبارتند از:

- نهجالبلاغه منظوم: این کتاب، مهمترین اثر انصاری قمی است که به گفته سید حسن امین باعث شهرت او گشت.[۱۱] این اثر در ۱۰ جلد و حدود سی هزار بیت شعر فارسی، به سبک کتاب خسرو و شیرین نظامی، سروده شد.[۱۲] این نخستینبار در تاریخ شعر فارسی بود که نهجالبلاغه بهطور کامل به نظم درآمد.[۱۳] انصاری خود در مقدمه این کتاب میگوید که توانسته این کار را در ظرف پنج سال به پایان برساند.[۱۴] حدود بیست نفر از عالمان، از جمله سید محسن طباطبایی حکیم، سید ابوالقاسم خویی، سید شهابالدین مرعشی نجفی، سید هبةالدین حسینی شهرستانی،[۱۵] سید محمد کوهکمرهای، سید محمدتقی موسوی، میرزا محمد فیض قمی و سید صدرالدین صدر،[۱۶] بر این کتاب تقریظ نوشتند و او را ستودند.
- ترجمه غررالحکم و دررالکلم: این از سال۱۳۳۵ش آغاز و در سال ۱۳۳۷ش به پایان رسید.[۱۷]
- آیین جهانداری: ترجمه و شرح عهد مالک اشتر.
- خورشید روشن: شرح وصیتنامه امام علی(ع) به امام حسن(ع).
- درج گهر یا دریای نور: ترجمه وصایای پیامبر به ابوذر غفاری و ارائه آن در قالب شعر.
- دیوان اشعار انصاری: او بیش از پنجاه هزار بیت شعر سرود که بیشتر اشعار او در مراثی و مدایح اهل بیت، عالمان و مراجع تقلید، و شامل قصائد، غزلیات، قطعات، مادهتاریخها، مثنویات، آذرستان (در مصائب امام حسین(ع))، ترکیببندها، دریای نور (وصایای پیامبر به ابوذر غفاری) و متفرقات است.[۱۸]
- آینه دل: در زمینه اخلاق.
- اختران ادب: مجموعه اشعار اخلاقی برگزیده از شاعران (دو جلد).[۱۹]
- محمد(ص) پیغمبر شناختهشده: پاسخ به کتاب محمد(ص) پیغمبری که از نو باید شناخت، اثر کنستان ویرژیل گئورگیو، ترجمه ذبیح الله منصوری.
- دفاع از حسین شهید(ع): رد بر کتاب شهید جاوید.
- دفاع از اسلام و روحانیت: جلد اول این کتاب پاسخ به علی شریعتی، و جلد دومش پاسخ به سید ابوالفضل برقعی است.
- انتقاد از چند نویسنده معاصر: پاسخ به آثاری از زینالعابدین رهنما، حسنین هیکل، حفناوی، مونتگمری وات و کورت فریشلر.
- پاسخ به بداندیشان: پاسخ به مردوخ کردستانی است.
- احیای تفسیر أسئلة القرآن المجید و أجوبتها، اثر عبدالقادر رازی (۶۶۶ق): او مقدمهای بر این کتاب نوشت و بر آن پاورقی زد.[۲۰]
برخی از آثار انصاری قمی، چندین بار تجدید چاپ شده، است. چند سالی است که فرزند او ناصرالدین انصاری قمی شروع به بازنشر آثار پدر کرده، با این حال، هنوز آثاری از ایشان منتشر نشده که عبارتند از: شکوفههای معطر (گردآوری اشعار فارسی پیرامون قیام امام حسین(ع))، شرح زندگی حضرت علی اکبر(ع)، بازگشت خورشید (پیرامون حدیث رد الشمس) و نوادر تاریخ.[۲۱]
درگذشت و آرامگاه
انصاری قمی در ۷ صفر ۱۴۰۵ق (۱۳۶۳ش) درگذشت. پیکر او در قم، تشییع گردید و با نماز سید شهابالدین مرعشی نجفی از مراجع تقلید آن زمان، در مقابر آل اشعریین در قبرستان شیخان قم، مقابل مقبره زکریا بن آدم اشعری، به خاک سپرده شد. مجالس یادبود او در قم، تهران و شهرهای دیگر مدتی ادامه یافت.[۲۲]
پس از ۳۵ سال از وفات انصاری قمی، در مراسم اختتامیه کنگره بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمؤمنین امام علی(ع) در ۲۶ دی ۱۳۹۸ش، نشان ولایت همراه با لوح تقدیر به او تعلق گرفت.[۲۳]
پانویس
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ ش، ص۱۳۴؛ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۴۰۱.
- ↑ انصاری، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۲۷.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۳۴.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۳۴-۱۳۵.
- ↑ انصاری قمی، دفاع از اسلام و روحانیت، ۱۳۵۱ش، ج۱، ص۳۹۷؛ نگاه کنید به مشار، مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون، ۱۳۴۰ش، ج۴، ص۱۹۲.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری قمی، ۱۳۵۸ش، ص۱۴۱.
- ↑ انصاری قمی، یاد ایام، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۱.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری قمی، ۱۳۵۸ش، ص۱۷۳-۱۷۵.
- ↑ انصاری قمی، آذرستان، ۱۳۹۷ش، ص۹.
- ↑ انصاری قمی، دفاع از تشیع، ج۳، ص۱۱.
- ↑ مستدركات أعيان الشيعة، ۱۴۰۸ق، ج۷، ص۲۷۵.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۱۷.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۵۵۰، تقریظ میرزا محمد فیض قمی.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۱۷.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۱، ص۲-۸.
- ↑ انصاری قمی، شرح نهج البلاغه، تهران، ج۲، ص۵۴۶-۵۵۲.
- ↑ انصاری قمی، ترجمه غرر الحکم و دررالکلم، ۱۳۸۰ش، ص۱۳.
- ↑ برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، ۱۳۷۳ش، ج۱، ص۴۰۱.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۴۸.
- ↑ انصاری قمی، دیوان اشعار انصاری، ۱۳۵۸ش، ص۱۴۸.
- ↑ انصاری قمی، آذرستان، ۱۳۹۷ش، ص۱۱.
- ↑ جواهر کلام، تربت پاكان قم، ۱۴۲۴ق، ج۳، ص۱۷۲۹؛ انصاری قمی، آذرستان، ۱۳۹۷ش، ص۱۱.
- ↑ معرفی برگزیدگان نشان ولایت، پایگاه بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمؤمنین امام علی.
منابع
- امين، سید حسن، مستدركات أعيان الشيعة، دار التعارف للمطبوعات، بيروت، چاپ اول، ۱۴۰۸ق.
- انصاری قمی، محمدعلی، آذرستان (گزیده آثار ۸)، به اهتمام: نصرالدین انصاری، چاپ دوم، ۱۳۹۷ش.
- انصاری قمی، محمدعلی، شرح نهج البلاغه، تهران، به خط حسن هریسی.
- انصاری قمی، محمدعلی، نهج البلاغه منظوم، تهران، به خط حسن هریسی.
- انصاری قمی، محمدعلی، آذرستان (گزیده آثار ۵)، به اهتمام: نصرالدین انصاری، چاپ دوم، ۱۳۹۷ش.
- برقعی، سید محمد باقر، سخنوران نامی معاصر ایران، نشر خرم، قم، چاپ اول، ۱۳۷۳ش.
- جواهر كلام، عبد الحسين، تربت پاكان قم، انصاريان، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.
- محمدعلی انصاری، دیوان اشعار انصاری، مصحح: علی اکبر اصولی، ۱۳۵۸ش.
- مشار، خان بابا، مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى از آغاز چاپ تاكنون، چاپ اول، ۱۳۴۰ش.
- معرفی برگزیدگان نشان ولایت، پایگاه بازخوانی ابعاد شخصیتی امیرالمؤمنین امام علی، تاریخ بازدید: ۶ مهر ۱۴۰۵ش.