عبدالله بن علی خنیزی
| نویسنده کتاب ابوطالب، مومن قریش | |
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| تاریخ تولد | ۱۳۵۰ق/۱۹۳۱م |
| زادگاه | قطیف |
| محل زندگی | قطیف |
| خویشاوندان سرشناس | علی بن حسن خنیزی |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سید ابوالقاسم خویی |
| محل تحصیل | نجف |
| تألیفات | ابوطالب، مومن قریش • مدامیک عقدیّه • أَدواؤُنا. |
عبدالله بن علی خُنَیْزی (۱۳۵۰ق) روحانی و قاضی شیعی در قطیف در عربستان و نویسنده کتاب ابوطالب، مومن قریش. او در این اثر، برخلاف باور اهل سنت مبنی بر کفر ابوطالب، وی را مؤمن دانسته بود و همین دیدگاه خشم عالمان وهابی را برانگیخت. اصل این فتوا از سوی مفتی اعظم عربستان سعودی، شیخ محمد بن ابراهیم صادر شد. عالمان شیعه در واکنش به این حکم دو بار بهواسطه محمدرضا پهلوی از پادشاه وقت عربستان تقاضای عفو کردند. این درخواست در نهایت مورد موافقت واقع و خنیزی آزاد شد.
خنیزی حدود ده سال تحصیلات تکمیلی خود را در نجف و در نزد سید ابوالقاسم خویی از مراجع تقلید گذراند. سپس به قطیف بازگشت و به فعالیتهای علمی و خدمات اجتماعی پرداخت. او مقالات متعدد و کتابهایی هچون مدامیک عقدیّه، أَدواؤُنا و حاشیه بر کتاب پدرش بهنام «دلائل الأحكام فی شرح شرائع الإسلام» را به نگارش درآورده است.
زندگینامه
عبدالله بن علی خُنَیزی با نام کامل عبدالله بن حسن بن علی قیسی خنیزی،[۱] روحانی و قاضی شیعی است که در سال ۱۳۵۰ق/۱۹۳۱م در قطیف در عربستان به دنیا آمد.[۲] پدرش، علی بن حسن خنیزی هم در شمار عالمان همان منطقه بود.[۳] در دهه ۱۹۶۰م، حکومت عربستان عبدالله خنیزی را بهسبب نگارش کتاب ابوطالب، مومن قریش محکوم به اعدام کرد. او در این اثر، برخلاف باور اهل سنت مبنی بر کفر ابوطالب، وی را مؤمن دانسته بود و همین دیدگاه خشم علمای وهابی را برانگیخت.[۴] اصل این فتوا از سوی مفتی اعظم عربستان سعودی، شیخ محمد بن ابراهیم صادر شد.[۵] به گزارش اسناد ساواک، آیتالله بروجردی، بهبهانی و دیگر علمای شیعه از شاه ایران درخواست کردند که اقدامی برای عفو وی بهعمل آورد. محمدرضا پهلوی از ملک فیصل، پادشاه وقت عربستان تقاضای آزادی کرد، ولی اقدامی صورت نمیگیرد. بار دیگر با درخواست علما و اقدام دوباره شاه ایران خنیزی آزاد میگردد.[۶] در این ماجرا امام موسی صدر از سوی علمای تهران به ديدار پادشاه وقت عربستان رفته بود. عبدالله خنیزی پس از آزادی برای دیدار با عالمان به ایران رفت.[۷] خنیزی در سال ۱۳۴۹ش به مشهد سفر کرد و در این سفر با سید محمدعلی میلانی فرزند سید محمدهادی میلانی ملاقاتهایی داشت.[۸] از سوی دیگر او بهخاطر نوشتن کتاب مذکور نامههای جداگانه تقدیر و هدیههای عالمان شیعه از جمله سید محمدهادی میلانی را دریافت نمود.[۹]
عبدالله خنیزی در شوال سال ۱۳۹۰ق به نجف هجرت کرد و در آنجا سکونت گزید. حدود ده سال در تکمیل دروس خود از استادش، سید ابوالقاسم خویی بهرهمند شد. آیتالله خویی پاسخ به برخی استفتائات و قسمتی از نامهها و وظایف دیگر را به وی سپرده بود. خنیزی در سال ۱۴۰۱ق همزمان با ایام آغاز جنگ عراق و ایران به وطنش بازگشت و دیگر نتوانست به نجف برگردد.[۱۰] گفته شده او مقالات زیادی در مطبوعات كشورهاى عربستان، بحرین، عراق، لبنان و مصر منتشر كرد.[۱۱]
وی نقش فعالی در پیگیری امور اجتماعی شیعیان داشت.[۱۲] خنیزی در سال ۱۴۲۲ق/۲۰۰۱م بهعنوان رئیس دادگاه اوقاف و میراث قطیف منصوب شد.[۱۳] در سال ۱۳۹۵ش بشیرحسین نجفی، از مراجع تقلید شیعه و سید حیدر حکیم، فرزند سید محمدسعید حکیم با شیخ خنیزی تماس گرفته، سلامتی او را جویا شدند و برایش دعا کردند.[۱۴] در ۲۱ شعبان ۱۴۳۸ق/۱۳۹۶ش منزل او هدف تیراندازی افراد ناشناس قرار گرفت و چندین گلوله به داخل خانه اصابت کرد.[۱۵]
آثار
عبدالله خنیزی کتابها و تألیفاتی به شرح زیر دارد:
- ذکری زعیم الخنیزی، نجف، چاپ اول، ۱۳۷۳ق/۱۹۵۴م.
- أبو طالب، مؤمن قریش: این کتاب اولین بار توسط انتشارات الحیاة در بیروت به چاپ رسید. همچنین دو ترجمه اردو از آن به چاپ رسیده است.
- أَدواؤُنا، مصر، چاپ اول.
- ضوءٌ فی ظِلّ، مصر، چاپ اول.
- نسیم و زوبَعَه،(نسیم و تندباد) چاپخانه گیلانی، ۱۳۹۷ق/۱۹۷۷م.
- مَدامیکُ عَقدیّه (در دو جلد)، بیروت، انتشارات دار الکتاب الإسلامی، چاپ اول، ۱۴۰۷ق /۱۹۸۷م.
- زهرات (مجموعه شعر)، چاپنشده.
- مجموعة قصَصیّه، چاپنشده.
- صورةٌ من الحَیاة، چاپنشده.
- بقیةُ حَلَقات مدامیک عقدیه، چاپنشده.
- ابن المُقَرَّب، الشاعر الثوری، چاپنشده.
- الحركات الفكريّه فى القطيف؛ بخشهای این کتاب نخست در مجلۀ عرفان صيدا منتشر شد، سپس بهصورت كتاب درآمد.
- لا اكراه.
- المرَأَة بِنَظرةٍ اسلاميّه.
- الصلاة و الصيّام، فى السّفر كتابا و سنّة، چاپنشده.
- ترجمة ذانيّة، چاپنشده.
- الدّعا و الاخلاق فى مدرسة اهل البيت(ع)، چاپنشده.
- اِلقا من ذِكريّات.
- السيّد السبزوارى عرفانيّا، چاپنشده.
- قِطاف المسجد.(مجموعهای است از خطبهها و سخنرانیهای خنیزی که ۱۴ جلدش چاپ شده است)
- مجموعة دراسات و مقالات متنّوعة.[۱۶]
او افزون بر نوشتن اين كتابها بر روى كتابهاى پدر و دیگران پژوهشهایی داشته است،[۱۷] مانند:
- حاشیه بر کتاب پدرش بهنام «دلائل الأحكام فی شرح شرائع الإسلام».
- حاشیه بر كتاب «تراث لبُّ الألباب في إبطال شبه أهل الكتاب» اثر علی آل عبدالجبار.[۱۸]
پانویس
- ↑ صائب، معجم مورخی الشیعه، ۱۳۸۳ش، ج۱، ص۵۲۰.
- ↑ الاسود، «الشيخ عبد الله الخنيزی: حكمة القاضی و بصيرة العالِم و إنسانية المصلح»، سایت الجهات الاخباریه.
- ↑ سبحانی، معجم طبقات المتکلمین، ۱۴۲۴ق، ج۵، ص۳۲۵؛ الاسود، «الشيخ عبد الله الخنيزی: حكمة القاضی و بصيرة العالِم و إنسانية المصلح»، سایت الجهات الاخباریه.
- ↑ «نگاهی به وضعیت شیعیان استان شرقی عربستان و روابط با حکومت مرکزی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «الوهابية تسوق القرضاوی مكفراتياً: الطائفية تفغر فاهها من نجد»، شفقنا.
- ↑ «ملاقات عبدالله خنیزی تبعه عربستان سعودی»، مرکز بررسی اسناد تاریخی.
- ↑ «دلبسته گفتوگو با مخالف»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
- ↑ «ملاقات عبدالله خنیزی تبعه عربستان سعودی»، مرکز بررسی اسناد تاریخی.
- ↑ الاسود، «الشيخ عبد الله الخنيزی: حكمة القاضی و بصيرة العالِم و إنسانية المصلح»، سایت الجهات الاخباریه.
- ↑ محفوظی، «شرح حال مؤلف و آثارش»، ص۱۲ ـ ۱۳.
- ↑ محفوظی، «شرح حال مؤلف و آثارش»، ص۱۲.
- ↑ «زندانيان و وعده های دروغين حاکمان سعودی»، شبکه العالم.
- ↑ الاسود، «الشيخ عبد الله الخنيزی: حكمة القاضی و بصيرة العالِم و إنسانية المصلح»، سایت الجهات الاخباریه.
- ↑ «تماس تلفنی آیت الله العظمی نجفی با شیخ خنیزی از علمای قطیف»، خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «إطلاق نار على منزل الشيخ الخنيزی دون إصابات»، سایت درر العراق.
- ↑ محفوظی، «شرح حال مؤلف و آثارش»، ص۱۴ ـ ۱۵.
- ↑ محفوظی، «شرح حال مؤلف و آثارش»، ص۱۴ ـ ۱۵.
- ↑ قطیفی، الفرقة الناجیه، ۱۴۲۰ق، ص۱۱.
منابع
- الاسود، عاطف بن علی، «الشيخ عبد الله الخنيزی: حكمة القاضی و بصيرة العالِم و إنسانية المصلح»، سایت الجهات الاخباریه، تاریخ انتشار: ۳۰ جولای ۲۰۲۵م، تاریخ بازدید:۲۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «إطلاق نار على منزل الشيخ الخنيزی دون إصابات»، سایت درر العراق، تاریخ انتشار: ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «تماس تلفنی آیت الله العظمی نجفی با شیخ خنیزی از علمای قطیف»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ انتشار: ۳۰ بهمن ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید:۲۳ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «دلبسته گفتوگو با مخالف»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ انتشار: ۹ تیر ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «زندانيان و وعده های دروغين حاکمان سعودی»، شبکه العالم، تاریخ انتشار: ۱۲ اسفند ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- سبحانی، جعفر، معجم طبقات المتکلمین، قم، مؤسسة الامام الصادق(ع)، ۱۴۲۴ق.
- صائب، عبدالحمید، معجم مؤرخی الشیعه، قم، مؤسسة دایرة معارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۳ش.
- قطیفی، ابراهیم بن سلیمان، الفرقة الناجیه، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر، ۱۴۲۰ق.
- محفوظی، سید حسین، «شرح حال مؤلف و آثارش»، در ابوطالب مؤمن قریش، قم، نشر حبيب، ۱۳۸۸ش.
- «ملاقات عبدالله خنیزی تبعه عربستان سعودی»، مرکز بررسی اسناد تاریخی، تاریخ بازدید: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «نگاهی به وضعیت شیعیان استان شرقی عربستان و روابط با حکومت مرکزی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ انتشار: ۸ آبان ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «الوهابية تسوق القرضاوی مكفراتياً: الطائفية تفغر فاهها من نجد»، شفقنا، تاریخ انتشار: ۳۰ ژانویه ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ش.