تراثنا (فصلنامه)
مجله تُراثُنا (Turāthunā) فصلنامه‌ای عربی‌زبان است که از تابستان ۱۴۰۵ق (۱۳۶۳ش-۱۹۸۵م) در قم توسط مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث منتشر می‌شود و تمرکز آن بر احیای میراث مکتوب شیعی است. مدیریت آن از ابتدا بر عهده سید جواد شهرستانی بوده است. رسول جعفریان آن را از مهم‌ترین نشریات تخصصی احیای میراث شیعی می‌داند که به مرجعی بین‌المللی برای مراکز شیعه‌شناسی تبدیل شده و به کتابخانه‌های بزرگ جهان اسلام و غرب ارسال می‌گردد.
این مجله سه سال متوالی (۱۳۶۶-۱۳۶۸ش) جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را دریافت کرد. اهداف آن شامل احیای میراث علمی شیعه، انتشار انتقادی متون کهن، معرفی نسخ خطی، پژوهش در شیعه‌شناسی و اطلاع‌رسانی تراثی است. ساختار مجله شامل بخش‌های «من ذخائر التُّراث»، «فَهارس نسخ خطی»، «کتاب‌شناسی موضوعی»، «مقالات پژوهشی» و «اخبار تراث» است.
«تراثنا»؛ رسانه علمی مؤسسه آل‌البیت
«تراثنا» یک فصلنامه به زبان عربی است که نخستین شماره آن در تابستان ۱۴۰۵ق (۱۹۸۵م) در قم منتشر شد. این مجله حاصل تلاش مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث است[۱] که خود از سال ۱۴۰۴ق فعالیت نشر متون را آغاز کرده بود و «تراثنا» را به‌عنوان رسانه رسمی و علمی خود برای محققان منتشر کرد.[۲] مدیریت مجله با سید جواد شهرستانی نماینده آیت‌الله سیستانی در ایران است و سید عبدالعزیز طباطبایی (درگذشت: ۱۳۷۴ش)، سید محمدرضا حسینی جلالی (درگذشت: ۱۴۰۳ش)، سید احمد اِشْکَوَری (متولد ۱۳۱۰ش)، سید علی خراسانی (متولد ۱۳۶۷ق در نجف) در انتشار مجله او را همراهی می‌کردند.[۳] به‌گزارش سایت بنیاد محقق طباطبایی، سردبیر نشریه سید محمدعلی حکیم است.[۴]
رسول جعفریان، پژوهشگر و نویسنده، مجله تراثنا را یکی از نشریات تخصصی در حوزه احیای میراث اسلامی-شیعی معرفی می‌کند که نقش مهمی در معرفی مؤسسه آل البیت و فعالیت‌های آن ایفا کرده است.[۵] به‌گفته او، مجله تراثنا در طول سال‌ها به میراثی برای شناخت تشیع، افتخاری برای جامعه علمی شیعه و حوزه علمیه قم تبدیل شده و در میان نشریات فعال در حوزه نشر تراث، مایه آبروی شیعه بوده است.[۶]
جایگاه بین‌المللی و گستره توزیع
به‌گفته رسول جعفریان، «تراثنا» به یکی از مراجع اصلی برای مراکز علمی جهان اسلام و شیعه‌شناسی تبدیل شده و به کتابخانه‌های بزرگ دنیای اسلام و غرب ارسال می‌گردد.[۷] بنا بر آنچه که در مقدمه یکی از شماره‌ها آمده، این نشریه توانسته نظر و توجه بیش از دویست مرکز علمی، دانشگاهی و تحقیقاتی در سراسر جهان را به خود جلب کند.[۸] کتابخانه دانشگاه استنفورد آمریکا به‌صورت پیوسته، نسخه‌های فیزیکی این مجله را از سال ۱۹۸۵م به بعد نگهداری می‌کند.[۹] پایگاه مجلات تخصصی نور (نورمگز) فهرست و متن مقالات را ارائه داده[۱۰] و شبکه رافِد (وب‌سایت فرهنگی-اطلاعاتی شیعی) آرشیو نسخه‌های اسکن‌شده (PDF) و متن کامل را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهد.[۱۱]
دستاوردها و جوایز
مجله تراثنا در طول سال‌ها انتشار، موفق به دریافت جوایز متعدد شده است.[۱۲] این نشریه برای سه سال متوالی (۱۳۶۶-۱۳۶۷-۱۳۶۸ش) موفق به دریافت جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد.[۱۳] لوح بهترین ناشر سال هم در سال ۱۳۶۷ش به این نشریه اعطا شد.[۱۴]
اهداف و مأموریت‌ها
تمرکز تراثنا بر «احیای هویت شیعی و میراث مکتوب امامیه» تعریف شده[۱۵] و مؤسسه آل‌البیت آن را با اهداف زیر منتشر کرده است:
- انتشار انتقادی متون کهن: انتشار رساله‌های کوچک کهن از علمای برجسته شیعه به‌صورت انتقادی و با تصحیح خوب.
- معرفی نسخ خطی: انتشار فهرست‌های نسخ خطی کتابخانه‌های کوچک و بزرگ.
- پژوهش در حوزه شیعه‌شناسی: انتشار مقالات پژوهشی در حوزه شیعه‌شناسی و عقاید.
- جلوگیری از تکرار پژوهش‌ها: ارائه اطلاعات درباره فعالیت‌های صورت گرفته در زمینه نشر تراث.
- اطلاع‌رسانی: ارائه اخبار و اطلاعات مربوط به آثار تصحیح‌شده و پروژه‌های تراثی.[۱۶]
ساختار و بخش‌های اصلی مجله
ساختار «تراثنا» بر پایه این بخش‌ها شکل گرفته است:
- مِن ذَخائر التُّراث (از گنجینه‌های تراث): در هر شماره، یک رساله یا کتاب کهن شیعی برای نخستین بار تصحیح انتقادی شده و همراه با مقدمه‌ای تحقیقی منتشر می‌شود.[۱۷] برای نمونه می‌توان به چاپ رساله «التَّعریف بِوُجوب حَقّ الوالدَین» اثر ابوالفتح کراجکی (متوفای ۴۴۹ق) اشاره کرد که در شماره ۴۹ منتشر شد.[۱۸]
- فَهارس نُسَخ خطی (نشر الفهارس): یکی از کارهای این مجله، فهرست‌نویسی کتابخانه‌های شخصی و کمترشناخته‌شده بوده و «تراثنا» با معرفی نسخ خطی کتابخانه‌های شخصی مانند کتابخانه هدایتی در قم با بیش از ۳۰۰۰ نسخه، به این امر همت گماشت. بخش عمده یادداشت‌ها و نوشته‌های پراکنده سید عبدالعزیز طباطبایی درباره کتابخانه‌های نجف و مناطق دیگر نیز در این مجله انتشار یافته است.[۱۹]
- کتاب‌شناسی موضوعی: مجله از همان شماره‌های نخست، پروژه‌ای برای معرفی کتاب‌هایی که اهل‌سنت درباره اهل بیت(ع) نوشته‌اند، آغاز کرد. این بخش که توسط سید عبدالعزیز طباطبایی مدیریت می‌شد، به معرفی توصیفی و کتاب‌شناختی این آثار اختصاص داشت.[۲۰] مجموعه مقالات او، بعدها به‌صورت کتاب و با عنوان «اهل البیت فی المکتبة العربیة» منتشر شد.[۲۱]
- مقالات پژوهشی: انتشار مقالات پژوهشی در حوزه شیعه‌شناسی و عقاید.[۲۲]
- اخبار تراث: یکی از بخش‌های نشریه، اخبار آثاری از منابع کهن را که تحقیق و در گوشه‌و‌کنار منتشر شده است، ارائه می‌دهد.[۲۳]
پانویس
- ↑ «Turāthunā»، کاتالوگ اینترنتی کتابخانهٔ استنفورد؛ «بیست‌و‌پنج سال از انتشار مجله تراثنا گذشت»، خبرآنلاین.
- ↑ «(تُراثُنا) عُقود من العَطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، ج۱۳۷، ص۷.
- ↑ «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ج۳، ص۵۰۰؛ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۵.
- ↑ «تراثنا»، سایت بنیاد محقق طباطبایی.
- ↑ جعفریان، یاد یار و دیار، ۱۳۹۳ش، ص۴۰۱.
- ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۴-۲۷۵.
- ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۵.
- ↑ «سنوات العطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، شماره‌های ۴۱ و ۴۲، ص۱۰.
- ↑ «Turāthunā»، کاتالوگ اینترنتی کتابخانهٔ استنفورد.
- ↑ «مشخصات مجله»، پایگاه تخصصی مجلات نور.
- ↑ «مجلّة تراثنا»، شبکة رافد.
- ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۵.
- ↑ پژوهشکده باقرالعلوم، مطالعات استراتژیک توسعه و فرهنگ دینی، ۱۳۹۱ش، ص۸۷.
- ↑ پژوهشکده باقرالعلوم، مطالعات استراتژیک توسعه و فرهنگ دینی، ۱۳۹۱ش، ص۸۷
- ↑ «(تُراثُنا) عُقود من العَطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، ج۱۳۷، ص۷.
- ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۴؛ «انتشار شماره ۱۱۱ و ۱۱۲ تراثنا»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب؛ «بیست‌و‌پنج سال از انتشار مجله تراثنا گذشت»، خبرآنلاین.
- ↑ «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ج۳، ص۵۰۱؛ «انتشار شماره ۱۱۱ و ۱۱۲ تراثنا»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.
- ↑ الطائی، «من ذخائر التراث؛ التعریف بوجوب حق الوالدین. الکراجکی»، تراثنا، ش۴۹، ص۱۸۷.
- ↑ شریف، «THE FIRST YEAR OF «TURATHUNA» (AREVIEW)»، مکتبة الرافد.
- ↑ شریف، «THE FIRST YEAR OF «TURATHUNA» (AREVIEW)»، مکتبة الرافد.
- ↑ «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم، ج۳، ص۵۰۱.
- ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۴.
- ↑ جعفریان، کلک و کتاب، ۱۳۹۳ش، ج۱، ص۲۷۵.
منابع
- الطائی، حامد، «من ذخائر التراث؛ التعریف بوجوب حق الوالدین. الکراجکی»، تراثنا، سال سیزدهم، ش۴۹، ۱۴۱۸ق.
- «انتشار شماره ۱۱۱ و ۱۱۲ تراثنا»، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب.
- «بیست‌و‌پنج سال از انتشار مجله تراثنا گذشت»، خبرآنلاین، تاریخ انتشار: ۱۳ شهریور ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- پژوهشکده باقرالعلوم، مطالعات استراتژیک توسعه و فرهنگ دینی، تهران، سازمان تبليغات اسلامی-شركت چاپ و نشر بين‌الملل، ۱۳۹۱ش.
- «(تُراثُنا) عُقود من العَطاء هیئة التحریر»، مجله تراثنا، سال سی‌وپنجم، ج۱۳۷، ۱۴۴۰ق.
- «تراثنا»، سایت بنیاد محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- جعفریان، رسول، کلک و کتاب، بی‌نا، ۱۳۹۳ش.
- جعفریان، رسول، یاد یار و دیار: نوزده سفر نامه مکه + یک سفر نامه ریاض (سالهای ۱۳۷۳ تا ۱۳۹۳ش)، قم، مورخ، ۱۳۹۳ش.
- «سنوات العطاء هیئة التحریر»، تراثنا، سال یازدهم، شماره‌های ۴۱ و ۴۲، ۱۴۱۶ق.
- «گفتگو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین حاج سید جواد شهرستانی درباره مجله تراثنا»، صد سالگی حوزه علمیه قم - مجموعه مقالات به مناسبت صد ساله شدن حوزه علمیه قم - جلد ۳.
- «مشخصات مجله»، پایگاه تخصصی مجلات نور، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- «مجلّة تراثنا»، شبکة رافد، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- «Turāthunā»، کاتالوگ اینترنتی کتابخانهٔ استنفورد، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
- شریف، علی، «THE FIRST YEAR OF «TURATHUNA» (AREVIEW)»، تراثنا، شماره ۴، شبکه رافد، تاریخ بازدید: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش.
| استادان |  | |
|---|---|---|
| نمایندگان | ||
| مؤسسات | ||
| مرتبط | ||