سید محمود روحانی قمی
| فقیه و عالم شیعه | |
 تصویری از عالمان خاندان روحانی که میرزا محمود روحانی (نفر دوم نشسته از سمت چپ) در آن دیده میشود. | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| لقب | میرزا محمود روحانی |
| نسب | خاندان روحانی |
| تاریخ تولد | ۱۳۰۷ق |
| زادگاه | قم |
| تاریخ وفات | ۱۸ شعبان سال ۱۳۸۱ق (۵ بهمن ۱۳۴۰ش) |
| محل دفن | حرم حضرت معصومه(س) |
| خویشاوندان سرشناس | سید صادق روحانی قمی (پدر) • سید محمدصادق روحانی (فرزند) • سید محمد روحانی (فرزند) • سید مهدی روحانی (برادرزاده) • شیخ عباس قمی (باجناق) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ملا غلامرضا قمی • سید ابوالحسن اصفهانی • محمدحسین غروی نائینی • شیخ عبدالکریم حائری یزدی |
| محل تحصیل | قم • مشهد • نجف |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| سیاسی | حمایت از ملیشدن صنعت نفت ایران |
| اجتماعی | تعمیر و ساخت بقعه علی بن ابراهیم قمی و محمد بن قولویه در قبرستان شیخان • تولیت و پیشنمازی مسجد و مدرسه سید صادق روحانی |
سید محمود روحانی قمی (۱۳۰۷-۱۳۸۱ق) مشهور به میرزا محمود روحانی، از عالمان شیعه در قم، از خاندان روحانی قمی و فرزند سید صادق روحانی قمی (فقیه و مجتهد قرن سیزدهم و چهاردهم قمری) بود.[۱] از او بهعنوان عالمی عامل و فقیهی زاهد و متعبد یاد شده[۲] که در جریانهای مهم تاریخی همچون ملیشدن صنعت نفت و تأسیس حوزه علمیه قم حضوری فعال داشت.[۳]
او از جمله علمای قم بود که در جریان ملیشدن صنعت نفت از اهداف سید ابوالقاسم کاشانی پشتیبانی نمود،[۴] بهگونهای که امضای او پای نامه جریان ملیشدن صنعت نفت قابل ذکر است.[۵] وی همراه با جمعی از علما و مراجع تقلید، با صدور فتواهایی، با تجلیل از کاشانی، نظر او را درباره ملیشدن صنعت نفت با جدیت تأیید کردند.[۶] همچنین درباره او آمده است که بههمراه شیخ حسین قمی، پس از انجام پارهای تأسیسات جزئی در حوزه علمیه، برای دعوت و ترغیب شیخ عبدالکریم حائری یزدی برای آمدن به قم، به اراک رفتند و این اقدام زمینهساز تأسیس و گسترش حوزه علمیه قم گردید.[۷]
سید محمود روحانی در سال ۱۳۰۷ق زاده شد و در ۱۸ شعبان ۱۳۸۱ق (۵ بهمن ۱۳۴۰ش) از دنیا رفت.[۸] پیکر وی در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه(س) به خاک سپرده شد[۹] و پس از درگذشتش، مجالس ترحیم متعددی از سوی مراجع تقلید و مردم در قم و کاشان برپا گردید.[۱۰] میرزا محمود روحانی، همراه با شیخ عباس قمی و میرزا محمدتقی اشراقی، از دامادهای سید احمد طباطبایی قمی بودند[۱۱] و سید محمد و سید محمدصادق روحانی، از مراجع تقلید شیعه، فرزندان میرزا محمود روحانی بهشمار میروند.[۱۲]
میرزا محمود روحانی پس از خواندن ادبیات و دروس سطح در قم، در محضر استادانی چون شیخ حسن فاضل، ملا غلامرضا قمی صاحب قلائد الفرائد، سید احمد طباطبائی و شیخ حسین علامه حاضر شد.[۱۳] گفته شده که او پس از ماجرای کشف حجاب در ایران (۱۷ دی ۱۳۱۴ش) بههمراه خانواده به نجف رفت و در کلاس درس سید ابوالحسن اصفهانی و محمدحسین غروی نائینی شرکت کرد.[۱۴] او مدتی نیز به مشهد رفت و در درس سید حسین طباطبایی قمی حاضر شد.[۱۵] روحانی همچنین علوم عقلی را نزد میرزا علیاکبر حکیم فراگرفت.[۱۶]
روحانی پس از بازگشت به قم، سالیان متمادی در دروس فقه و اصول شیخ عبدالکریم حائری یزدی حاضر شد، تا آنجا که از شاگردان مخصوص و مورد توجه او و از علمای شناختهشده قم بهشمار میرفت.[۱۷] گفته شده که او عضو شورای استفتای شیخ عبدالکریم حائری بود[۱۸] و مدتی هم در جلسه مباحثه درسیِ امام خمینی و سید احمد شبیری زنجانی شرکت میکرد.[۱۹]
در سال ۱۳۲۹ش، میرزا محمود روحانی و جمعی از طلاب، بقعه علی بن ابراهیم قمی و محمد بن قولویه در قبرستان شیخان را تعمیر و بازسازی کردند.[۲۰] روحانی پس از پدرش تولیت و پیشنمازی مسجد و مدرسه سید صادق روحانی (مدرسه آقا در محله چهارمردان قم) را بر عهده داشت.[۲۱]
پانویس
- ↑ بنایی، شناختنامه قم، ۱۳۹۰ش، ج۳، ص۱۵۳.
- ↑ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹.
- ↑ کشفی، حدیث نصر، ۱۳۹۷ش، ص۸۳-۸۴.
- ↑ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹.
- ↑ کشفی، حدیث نصر، ۱۳۹۷ش، ص۸۳-۸۴.
- ↑ پیوسته، «روز ملیشدن صنعت نفت»، ص۲۱۵.
- ↑ صاحبی، قم از نگاه بیگانگان، ۱۳۸۴ش، ص۲۴۴؛ اسپوزیتو، دایرةالمعارف جهان نوین اسلام، ۱۳۸۸ش، ج۳، ص۶۶۰.
- ↑ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹.
- ↑ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹.
- ↑ کشفی، حدیث نصر، ۱۳۹۷ش، ص۸۳-۸۴.
- ↑ شبیری زنجانی، جرعهای از دریا، ۱۳۸۹ش، ج۲، ص۵۱۲.
- ↑ بنایی، شناختنامه قم، ۱۳۹۰ش، ج۳، ص۱۵۳.
- ↑ «آیتالله حاج میرزا محمود روحانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ کشفی، حدیث نصر، ۱۳۹۷ش، ص۸۳-۸۴؛ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹.
- ↑ «آیتالله حاج میرزا محمود روحانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «آیتالله حاج میرزا محمود روحانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹؛ «زندگینامه علمی حضرت آیتالله روحانی»، خبرگزاری حوزه.
- ↑ «خواندنی از محدث قمی»، سایت تبیان.
- ↑ شبیری زنجانی، جرعهای از دریا، ۱۳۸۹ش، ج۴، ص۵۸۴.
- ↑ جعفریان، صدسالگی حوزه قم، ۱۴۰۱ش، ج۱، ص۴۹۰.
- ↑ انصاری، «گشتی در گذر تاریخی قم»، خبرآنلاین؛ گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، ۱۳۷۷ش، ج۴، ص۲۳۹.
منابع
- «آیتالله حاج میرزا محمود روحانی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج: ۱۷ آذر ۱۳۸۸ش، تاریخ بازدید: ۲۸ تیر ۱۴۰۵ش.
- اسپوزیتو، جانال، دایرةالمعارف جهان نوین اسلام، تهران، کتاب مرجع، ۱۳۸۸ش.
- انصاری، «گشتی در گذر تاریخی قم»، خبرآنلاین، تاریخ انتشار: ۱۲ مهر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۲۸ تیر ۱۴۰۵ش.
- بنایی، علی، شناختنامه قم، قم، نور مطاف، ۱۳۹۰ش.
- پیوسته، مطهره، «روز ملیشدن صنعت نفت»، فصلنامه اشارات، شماره ۱۳۰، ۱۳۹۴ش.
- «زندگینامه علمی حضرت آیتالله روحانی»، خبرگزاری حوزه، تاریخ انتشار خبر: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۸ تیر ۱۴۰۵ش.
- جعفریان، رسول، صد سالگی حوزه قم، قم، مورخ، ۱۴۰۱ش.
- «خواندنی از محدث قمی»، سایت تبیان، تاریخ انتشار: ۱۳ آذر ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۲۸ تیر ۱۴۰۵ش.
- شبیری زنجانی، موسی، جرعهای از دریا، قم، کتابشناسی شیعه، ۱۳۸۹ش.
- صاحبی، محمدجواد، قم از نگاه بیگانگان، قم، انتشارات زائر، ۱۳۸۴ش.
- کشفی، سید حسین، حدیث نصر «خاطرات فقیه مجاهد مرحوم آیتالله حاجآقا نصرالله شاهآبادی، قم، مؤسسه کتابشناسی شیعه، ۱۳۹۷ش.
- گروهی از نویسندگان، ستارگان حرم، قم، انتشارات زائر، ۱۳۷۷ش.