حسین وحید خراسانی

حسین وحید خراسانی

مرجع تقلید شیعه
اطلاعات فردی
تاریخ تولد	۱۳۰۰ش/۱۳۳۸ یا ۱۳۳۹ق
زادگاه	مشهد
خویشاوندان سرشناس	صادق آملی لاریجانی (داماد)
اطلاعات علمی
استادان	میرزا مهدی اصفهانی • میرزا مهدی آشتیانی • سید عبدالهادی شیرازی • سید محسن حکیم • سید ابوالقاسم خویی
شاگردان	محمدمهدی شب‌زنده‌دار • سید محمدرضا مدرسی یزدی • سید علی میلانی • صادق آملی لاریجانی
محل تحصیل	نیشابور • مشهد • نجف
اجازه اجتهاد از	سید محمد حجت کوه‌کمری
تألیفات	توضیح المسائل • شرح بر شرایع الاسلام • حاشیه بر مکاسب محرمه • حاشیه بر عروه الوثقی، آشنایی با اصول دین و …
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
وبگاه رسمی	سایت رسمی دفتر آیت‌الله وحید خراسانی

حسین وحید خراسانی (متولد ۱۳۰۰ش) از مراجع تقلید شیعه ساکن قم و از استادان مشهور فقه و اصول در حوزه علمیه قم است. درس خارج وی، از پررونق‌ترین دروس حوزه علمیه قم به شمار می‌رود.

آیت‌الله وحید خراسانی بر تعظیم شعائر و برپایی و ترویج عزاداری شهادت اهل‌بیت(ع) تأکید ویژه دارد و در ترویج آن به ویژه ایام فاطمیه تأثیرگذار و پرتلاش بوده است. او در کنار برپایی عزاداری در محرم و صفر، بر اقامه عزا در شهادت حضرت فاطمه(س)، شهادت امام علی(ع) و امام صادق(ع) نیز تأکید دارد و در این روز‌ها در دسته عزاداری شرکت می‌کند.

او از شاگردان سید ابوالقاسم خویی و میرزا مهدی اصفهانی است و از مخالفان فلسفه و عرفان به شمار می‌رود و به جای تحصیل آنها، به تحصیل معارف قرآن و روایات تشویق می‌کند.

وحید خراسانی مؤسسات علمی و فرهنگی و خدماتی متعددی همچون پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی خاتم النبیین(ص)، مدرسه فقهی امام باقرالعلوم(ع)، مؤسسه احیاء امر حضرت امیرالمؤمنین(ع) و مدرسه نقد و فرق ادیان تأسیس کرده است.

زندگی‌نامه علمی

حسین وحید خراسانی در سال ۱۳۰۰ش/ ۱۳۳۹ق در مشهد به دنیا آمد. برخی منابع نیشابور را محل تولد او نوشته‌اند. تاریخ تولد او ۱۳۳۸ق/۱۲۹۹-۱۳۰۰ش و ۱۱ دی ۱۳۹۹ش نیز گفته شده است.

وی ادبیات عرب را نزد شیخ محمدتقی نیشابوری فرا گرفت و دروس دوره سطح را از اساتیدی مانند شیخ محمد نهاوندی و آقابزرگ اشرفی شاهرودی و میرزا احمد کفایی آموخت. سپس در درس خارج فقه میرزامهدی اصفهانی، میرزا مهدی آشتیانی و شیخ هاشم قزوینی شرکت کرد.

او در سال ۱۳۲۷ش، پس از گفتگویی علمی با سید محمد حجت کوه‌کمری در شهر ری، از وی اجازه اجتهاد گرفت. وی در ۲۷ سالگی به نجف رفت و در دروس سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم و به‌ویژه سید ابوالقاسم خویی شرکت کرد. نقل شده وحید خراسانی دو دوره درس خارج اصول فقه نزد آیت‌الله خویی خوانده است. سید محمود شاهرودی و آیت‌الله میلانی را از دیگر اساتید وی نام برده‌اند.

وحید خراسانی فلسفه را از میرزا ابوالقاسم الهی و میرزا مهدی آشتیانی آموخت. شیخ مجتبی قزوینی،‌ صدرا بادکوبه و محمدتقی آملی از دیگر اساتید فلسفه وی شمرده شده‌اند.

حسین وحید خراسانی درس خارج خود را از سال ۱۳۷۸ق آغاز کرد؛ پس از دوازده‌سال تدریس در نجف، در سال ۱۳۹۰ق به ایران بازگشت و با اصرار طلاب و علمای مشهد یک سال در آنجا تدریس کرد و سپس برای تدریس علوم حوزوی به قم مهاجرت کرد. کلاس‌های درس خارج فقه و اصول وحید خراسانی از شلوغ‌ترین درس‌های حوزه علمیه قم شمرده شده است. شاگردان او تا هزار نفر نیز گفته شده است. در کتاب گنجینه دانشمندان، شاگردان وی در دهه اول پنجاه شمسی بیش از صد نفر برآورد شده است. تدریس وی از سال ۱۳۹۷ش به علت کسالت و بالا بودن سن تعطیل شده است.

درس خارج آیت‌الله وحید خراسانی در مسجد اعظم قم.

برخی از شاگردان وی عبارتند از:

1. محمدمهدی شب‌زنده‌دار
2. سید علی میلانی
3. سید محمدرضا مدرسی یزدی
4. سید محمدکاظم مدرسی یزدی
5. سید محمدجواد علوی بروجردی
6. میر سید محمد یثربی
7. محسن وحید خراسانی (فرزندش)
8. صادق آملی لاریجانی (شاگرد و دامادش).

در پایگاه رسمی دفتر آیت‌الله وحید خراسانی، درباره زندگانی وی، به این جمله از او بسنده شده است: «جز قصور و تقصیر چيزی ندارم». گفته می‌شود وی در دوران جنگ ایران و عراق در جهبه‌ها حضور داشت. آیت‌الله وحید در دوران جوانی اهل منبر و خطابه بود و از منبری‌های مشهور به شمار می‌رفت.

مرجعیت

جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در سال ۱۳۷۳ش، پس از درگذشت محمدعلی اراکی، هفت تن از مراجع تقلید را به‌عنوان کسانی که تقلید از آنها جایز است، معرفی کرد که وحید خراسانی یکی از آنان بود.

تألیفات

کتاب «حلقه وصل رسالت و امامت» برگرفته از بیانات آیت‌الله وحید خراسانی.

آثار متعددی از وحید خراسانی منتشر شده است که برخی تألیف او و برخی تقریرات درس و برخی نیز برگفته از بیانات اوست. آشنایی با اصول دین، توضیح المسائل، شرح بر شرایع الاسلام، حاشیه‌ای بر کفایه، حاشیه‌ای بر مکاسب محرمه و حاشیه بر عروة الوثقی، احکام مهاجران، مناسک حج، حلقه وصل رسالت و امامت، به یاد اول مظلوم روزگار، ریحانه رسول‌الله، به یاد آن که مذهب حق یادگار اوست، به یاد بضعه خاتم الانبیاء در طوس حضرت شمس الشموس، به یاد آخرین خلیفه و حجت پروردگار، فدک نِحله خاتم(ص) به دخترشان صدیقه کبری(س)، مصباح الهدی (۴ جلد)، نفس نفیس خاتمیت، ربانی آیات الله و منتهی الآمال جمیع انبیا و اوصیا (۲ جلد)، حلقه وصل رسالت و امامت و ان الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاة (۴ جلد) ازجمله آثار منتشر شده‌اند.

انتشارات مدرسه امام باقرالعلوم(ع) وابسته به دفتر آیت‌الله وحید خراسانی، مجموعه آثار وی را چاپ و منتشر می‌کند.

اقامه شعائر و عزاداری شهادت اهل‌بیت(ع)

آیت‌الله وحید و آیت‌الله تبریزی در عزاداری فاطمیه.

آیت‌الله وحید خراسانی بر تعظیم شعائر و برپایی و ترویج عزاداری شهادت اهل‌بیت(ع) تأکید دارد و در ترویج آن به ویژه فاطمیه تأثیرگذار شمرده شده است. او در کنار برپایی عزاداری در محرم و صفر، بر اقامه عزا در شهادت حضرت فاطمه(س)، شهادت امام علی(ع) و امام صادق(ع) نیز تأکید دارد. وی همچنین توصیه کرده است که در روز ایام به ویژه شهادت حضرت فاطمه(س)، دسته‌های عزاداری نیز برپا شود. وی حتی در ایام کرونا نیز بر برپایی عزاداری و عدم تعطیلی آن با رعایت پروتکل‌های بهداشتی تأکید داشت.

حضور آیت‌الله وحید خراسانی در دسته عزداری شهادت امام علی(ع) سال ۱۳۹۷ش.

در پی انتشار صوتی منسوب به سید محمدحسین فضل‌الله، که در آن سند برخی از احادیث شهادت حضرت زهرا (س) را دارای اشکال دانسته بود، میرزا جواد تبریزی با صدور بیانیه‌ای خواستار راهپیمایی در سالگرد شهادت حضرت زهرا(س) شد. وحید خراسانی، لطف‌الله صافی گلپایگانی و محمد فاضل لنکرانی نیز در این راهپیمایی شرکت کردند. از آن پس عزاداری شهادت حضرت فاطمه(س) به صورت پیاده‌روی و با حضور وحید خراسانی هر ساله برگزار می‌شود.

آیت‌الله وحید خراسانی در مراسم عزاداری محرم در ایام کرونا.

درخواست تعطیلی روز شهادت حضرت فاطمه

حسین وحید خراسانی در سال ۱۳۷۹ش، در دیدار با رئیس‌جمهور وقتِ ایران، سید محمد خاتمی، از وی خواست تا سالروز شهادت حضرت فاطمه(س) را تعطیل رسمی اعلام کند. این پیشنهاد با موافقت رئیس‌جمهور، در هیئت دولت مطرح و لایحه آن برای تصویب به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد. با تصویب این لایحه در مجلس، سالروز شهادت حضرت فاطمه در ایران تعطیل رسمی اعلام شد.

آیت‌الله وحید در فروردین ۱۳۹۷ش نیز در درس خارج فقه خود درخواست تعطیلی روز شهادت امام کاظم(ع) را کرد و از بازاریان خواست کسب و کار خود را تعطیل کنند و در صورت عدم تعطیلی روز شهادت، مالیات نبپردازند؛ البته این سخنان با انتقادهایی روبرو شد.

دیدگاه‌ها

گفته شده وی در مباحث و مجادلات سیاسی وارد نمی‌شد و شأن مرجعیت را فراتر از آن می‌دانست حتی در دوره پهلوی نیز چنین رویه‌ای داشت. طبق گفته محمدجواد علوی بروجردی از شاگردان وحید خراسانی، وی قائل به مرجعیت و استقلال حوزه‌ها، لزوم تعامل منطقی شیعیان و اهل‌سنت، وجوب دفاع شیعیان از اهل‌سنت در برابر حمله کفار و حرمتِ تضعیف نظام و عمل‌کردن در جهت مقابله با آن بود.

عزاداری امام حسین(ع)

آیت‌الله وحید خراسانی به همراه آیت‌الله خامنه‌ای و آیت‌الله مکارم شیرازی در مراسم غبارروزبی حرم امام رضا(ع). ۱۳۹۷ش.

وحید خراسانی بر تعظیم شعائر به ویژه شعائر حسینی تأکید ویژه داشت و آن را واجب می‌دانست؛ اما معتقد بود که از ورود کارهای خلاف و بدعت در شعائر و عزدارای‌ها باید جلوگیری شود. از نظر او، عربده کشیدن، گفتن جملاتی مانند «لا اله الا فاطمه» یا «لا اله الا زینب» یا خود را حسین‌اللهی نامیدن بدعت است. وی در سخنرانی‌ای، عزاداری‌های مردم را در برابر عظمت عاشورا و مصیبت‌های امام حسین(ع)، تفریط و کوتاهی شمرده و معتقد است که در عزدارای امام حسین(ع)‌ افراط راه ندارد.

حفظ نظام جمهوری اسلامی ایران

آیت‌الله وحید خراسانی بارها بر حفظ نظام تأکید کرده و آن را از واجب‌ترین واجب‌ها شمرده است. وی تأکید می‌کند که حفظ نظام از اوجب واجبات است، برای همیشه است تا روزی که پرچم به دست امام زمان(عج) برسد نه فقط برای امروز است که ما هستیم. وی در دیدار رئیس مجلس اعلای عراق، بر حفظ نظام شیعی عراق نیز تأکید داشت.

مخالفت با فلسفه

طبق گفته علوی بروجردی با این که او بر فلسفه و عرفان تسلط دارد، ولی فلسفه را دانشی ناسودمند می‌داند و مخالف تحصیل آن است. به گفته وی قرآن و روایات اهل‌بیت(ع) همه معارف مورد نیاز انسان را در اختیار او قرار داده‌اند. او به طلاب علوم دینی توصیه می‌کند به جای مشغول‌شدن به فلسفه، به قرآن و روایات بپردازند.

عدم اجازه اجتهاد به دیگران توسط وحید خراسانی

مخالفت با نمایش چهره حضرت عباس(ع)

وحید خراسانی در سال ۱۳۸۹ش در جمع مبلغان حوزه‌های علمیه، از تصمیم عوامل سریال مختارنامه برای نمایش چهره حضرت ابوالفضل(ع) به شدت انتقاد کرد و هشدار داد. وی همچنین در سال ۱۳۹۴ش، در پاسخ به پرسشی دربارهٔ نمایش چهره ائمه(ع) در برخی فیلم‌ها، نشان دادن چهره و تصویر ائمه(ع) و امام‌زادگانی همچون حضرت ابوالفضل را جایز ندانست. این انتقادها را به جهت حساسیت وی در مسائل دینی و حتی ظواهر دینی دانسته‌اند.

فعالیت‌ها و مؤسسات وابسته

حسین وحید خراسانی فعالیت‌های متعددی داشت و مؤسسات علمی و فرهنگی و خدماتی متعددی نیز تأسیس کرد که برخی از آنها عبارتند از:

• پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی خاتم النبیین(ص): این پژوهشگاه زیر نظر آیت‌الله وحید در سال ۱۳۹۲ش به منظور تبیین، نشر و دفاع از معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) تأسیس شد. انتشارات مؤسسه آموزش عالی حوزوی خاتم النبیین(ص)‌ وابسته به این پژوهشگاه است.
• مدرسه فقهی امام باقرالعلوم(ع):‌ این مدرسه با دستور و اشراف آیت‌الله وحید و با هدف جذب طلاب در عرصه فقه و اصول و تقویت و تعمیق مبانی اعتقادی و مهارت‌های تبلیغی در سال ۱۳۸۴ش فعالیت خود را آغاز کرد.
• مؤسسه احیاء امر حضرت امیرالمؤمنین(ع): این مؤسسه از سال ۱۳۸۴ش با هدف تکریم و دستگیری از نیازمندان در شهرهای مختلف راه‌اندازی شد.
• موکب مدرسة أمیرالمؤمنین(ع): این موکب در سال ۱۳۹۱ش در عمود ۹۹۸ در مسیر نجف به کربلا جهت خدمت‌رسانی به زائران در مراسم اربعین و مناسبت‌‌های مذهبی دیگر تأسیس شد.

مدرسه علمیه حضرت فاطمه زهرا(س) در کرمان، مدرسه نقد و فرق ادیان در مشهد، مدرسه علمیه امیرمؤمنین(ع) در نجف و مرکز علوم اسلامی خاتم النبیین(ص) در جاکارتا پایتخت اندونزی از دیگر مؤسسات و مراکز وابسته و تحت اشراف وحید خراسانی است.