سمعه
سُمْعَه به معنای رساندن خبر عمل خیر خود به دیگران است که مشابه ریا به معنای عام آن می‌باشد.[۱] در تفاوت ریا و سمعه گفته شده است که از کلمه رؤیت به معنای دیدن و سمعه از سمع به معنای شنیدن گرفته شده است. در ریا فرد عمل خیر را برای نشان دادن به دیگران انجام می‌دهد، درحالی‌که در سمعه فرد عمل خیر خود را برای شنیدن ستایش و توجه دیگران اعلام می‌کند. هر دو این عمل‌ها به‌دلیل نداشتن قصد قربت و انگیزه غیرالهی، موجب فساد و بطلان عمل می‌شود.[۲]
مکارم شیرازی، فقیه شیعه، اشاره کرده است که اگر فرد در زمان انجام عمل قصد قربت داشته باشد و پس از آن از ستایش دیگران شاد شود، این موجب بطلان عمل نمی‌شود. همچنین، اگر کسی عملی را با قصد قربت انجام دهد و بعد به فکر بازگو کردن آن باشد تا موقعیتی کسب کند، این عمل به‌طور کامل باطل نمی‌شود، ولی ارزش آن به شدت کاهش می‌یابد و از نظر اخلاقی مضر است.[۳]
سمعه از نظر امامان شیعه صفتی ناپسند است که به اخلاق و عبادات آسیب می‌زند و به گفته فقیهان، موجب بطلان عمل می‌شود، چرا که با قصد قربت منافات دارد.[۴] در روایات آمده است که کسی که قرآن را با قصد سمعه قرائت کند، در قیامت به عذاب سختی دچار خواهد شد.[۵] همچنین در دعاهای امامان(ع)، از خدا خواسته شده است که اعمال را از ریا و سمعه خالص کند تا به هدف‌های الهی برسند.[۶] در حدیثی از امام صادق(ع) آمده است که زیارت امام حسین(ع) بدون ریا و سمعه موجب پاک شدن گناهان فرد می‌شود.[۷]
پانویس
- ↑ ابن‌منظور، لسان العرب، ۱۴۱۱ق، ج۸، ص۱۶۲؛ فراهیدی، العین، ۱۴۱۰ق، ج ۱، ص۳۴۹
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۲۹۷
- ↑ مکارم شیرازی، اخلاق در قرآن، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۲۹۷
- ↑ طباطبایی یزدی، عروة الوثقى، ۱۴۲۳، ج۱، ص۴۱۱
- ↑ صدوق، ثواب الأعمال، ۱۴۰۹ق، ص۲۸۶.
- ↑ محدث قمی، مفاتیح الجنان، دعا برای امام زمان(ع)، ۱۳۷۶ش، ص۸۹۵؛ صحیفه سجادیه، دعای ۴۴.
- ↑ ابن‌قولویه، کامل الزیارات، ۱۳۶۵ش، ص١٤٤
منابع
- ابن‌قولویه، جعفربن محمد، کامل الزیارات، نجف، دارالمرتضی، ۱۳۶۵ش.
- ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی بیروت، ۱۴۱۱ق.
- حرعاملی، محمدبن حسن، وسایل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة، قم، موسسة آل البیت، ۱۴۰۹ق.
- صدوق، ابن بابویه محمد بن علی، ثواب الاعمال وعقاب الاعمال، قم، شریف رضی، ۱۴۰۶ق.
- طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم، العروة الوثقى، بیروت، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۳ق.
- فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، بیروت، منشورات دارالهجره، ۱۴۱۰ق.
- محدث قمی، عباس، مفاتیح الجنان، قم، انتشارات ثقلین، ۱۳۷۶ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق در قرآن، قم، مدرسه امام على بن ابى طالب(ع)، ۱۳۷۷ش.