قیس الخزعلی
| دبیرکل عصائب اهل الحق | |
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| زادروز | ۲۰ ژوئن ۱۹۷۴م |
| شهر تولد | بغداد |
| کشور تولد | عراق |
| مذهب | شیعه |
قِیس الْخَزعَلی (زاده: ۱۹۷۴م) روحانی شیعه، دبیرکل گروه نظامی-سیاسی عصائب اهل حق در عراق و از فرماندهان پیشین جیش المهدی است که پس از اختلاف راهبردی با مقتدی صدر، گروه خود را در سال ۲۰۰۶م تأسیس کرد. او نیروهایش را در کنار ارتش سوریه و حزبالله لبنان به جنگ فرستاد و بهعنوان بخشی از حشد الشعبی در نبرد با داعش شرکت کرد. خزعلی از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۰م توسط آمریکا زندانی بود و در سال ۲۰۲۰م در فهرست تحریم و ترور قرار گرفت. در عرصه سیاسی، حزب الصادقون وابسته به او در ائتلاف فتح حضور دارد و رابطه پرتنش او با مقتدی صدر تا درگیری نظامی هم پیش رفته است.
جایگاه سیاست و مقاومت در عراق
قیس خزعلی، روحانی شیعه و دبیرکل گروه شبهنظامی و سیاسی «عصائب اهل حق» و از چهرههای سیاست و مقاومت مسلحانه در عراق است.[۱] او بیشتر چهرهای نظامی-سیاسی با فعالیتهای میدانی شناخته میشود که در مصاحبهها و سخنرانیهایش به تحلیل جریانات منطقهای در عراق، سوریه و ایران میپردازد.[۲]
در پی تحولات منطقهای در عراق و پس از خروج نیروهای آمریکایی از آن کشور، خزعلی گروه خود را به سوریه اعزام کرد تا در کنار ارتش سوریه و حزبالله لبنان با داعش بجنگد[۳] و در قالب بخشی از حشد الشعبی (نیروهای بسیج مردمی) توانست نقشی فعال در نبرد علیه این گروه تروریستی ایفا کند.[۴]
در عرصه سیاست نیز شیخ خزعلی تلاش کرد چهرهای سیاسی از خود به نمایش بگذارد. عصائب اهل حق در انتخابات ۲۰۱۸م موفق به کسب ۱۵ کرسی در پارلمان عراق شد و در انتخابات ۲۰۲۱م نیز ۵ کرسی بهدست آورد.[۵] الصادقون، حزب سیاسی وابسته به او، در ائتلاف فتح به رهبری هادی العامری حضور دارد.[۶]
خزعلی در سال ۲۰۰۷م توسط نیروهای آمریکایی دستگیر شد و تا سال ۲۰۱۰م در بازداشت بود.[۷] او در ژانویه ۲۰۱۰م در ازای آزادی پیتر مور، برنامهنویس کامپیوتر بریتانیایی که توسط عصائب اهل حق دستگیر شده بود، آزاد گردید.[۸] وزارت امور خارجه آمریکا در ژانویه ۲۰۲۰م، قیس خزعلی و برادرش لیث خزعلی را در فهرست تحریم و ترور قرار داده است.[۹]
پیشینه و شکلگیری فعالیتها
قیس خزعلی در ۲۰ ژوئن ۱۹۷۴م در شهرک صدر بغداد زاده شد.[۱۰] او پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه بغداد در سال ۱۹۹۴م، جذب اندیشههای انقلابی سید محمد صدر گردید و برای تحصیل علوم دینی به حوزه علمیه نجف رفت. پس از ترور صدر و دو پسرش در سال ۱۹۹۹م، مقتدی صدر (پسر چهارم) مسئولیت نظارت بر مدارس، دفاتر و منابع مالی پدرش را به خزعلی و یکی از همکارانش سپرد.[۱۱]
قیس خزعلی فعالیتهای خود را در جایگاه یکی از فرماندهان نظامی «جیش المهدی» تحت رهبری مقتدی صدر آغاز کرد و سخنگوی این جریان در مبارزه با اشغالگری آمریکا شد.[۱۲] با این حال، اختلافات راهبردی میان او و صدر منجر به جدایی شد و در ژوئیه ۲۰۰۶م، خزعلی رسماً گروه «عصائب اهل حق» (AAH) را تأسیس کرد.[۱۳] گفته شده است که شیخ خزعلی، این گروه را به یکی از قدرتمندترین گروههای ویژه شیعه تبدیل کرده و شمار نیروهای آن، حدود ده هزار نفر تخمین زده شده است.[۱۴] او با تکیه بر حمایتهای نیروی قدس سپاه پاسداران، توانست ساختاری منسجم در این گروه ایجاد کند و در جنگهای داخلی عراق و سوریه، نقش فعالی داشته باشد.[۱۵]
اختلاف با مقتدی صدر
رابطه خزعلی با مقتدی صدر، همواره پرتنش بوده و به درگیریهای نظامی نیز انجامیده است. از مهمترین نقاط اختلاف میان آن دو، پذیرش رهبری آیتالله خامنهای توسط عصائب اهل حق در مقابل اصرار صدر بر حفظ مرجعیت برای خاندان صدر در عراق است.[۱۶] همچنین گفته شده است که ارتباط خوب قیس خزعلی با ایران، یکی از دلایل اختلاف و انتقاد از سوی صدر بوده است.[۱۷] بر اساس برخی خبرها، این اختلافها موجب درگیری مستقیم نیروهای «سرایا السلام» وابسته به صدر و «عصائب اهل حق» در بصره در سال ۲۰۲۲م منجر به کشته شدن طرفین شد.[۱۸]
پانویس
- ↑ Qais Al-Khazali، سایت عربنیوز.
- ↑ «قیس خزعلی»، ص۱۴۸.
- ↑ «قیس الخزعلی، سوداهای سیاسی یک فرمانده نظامی»، سایت میدلایست.
- ↑ «قیس خزعلی تا چه زمانی در ایران پنهان خواهد ماند؟»، ایندیپندنت فارسی.
- ↑ Iraq militia leader Qais Khazali eyes political power amid elections، سایت دیلیتایمز.
- ↑ «قدرت، پول، مرجعیت و هژمونی؛ داستان ۱۷ سال تنش میان مقتدی صدر و قیس الخزعلی»، سایت فرارو.
- ↑ «قدرت، پول، مرجعیت و هژمونی؛ داستان ۱۷ سال تنش میان مقتدی صدر و قیس الخزعلی»، سایت فرارو.
- ↑ Qais Al-Khazali، سایت عربنیوز.
- ↑ «قیس خزعلی تا چه زمانی در ایران پنهان خواهد ماند؟»، ایندیپندنت فارسی.
- ↑ «قیس خزعلی»، ص۱۴۸.
- ↑ Qais Al-Khazali، سایت عربنیوز.
- ↑ «قیس خزعلی»، ص۱۴۸.
- ↑ Iraq militia leader Qais Khazali eyes political power amid elections، سایت دیلیتایمز.
- ↑ Qais Al-Khazali، سایت عربنیوز.
- ↑ «قیس خزعلی»، ص۱۴۸.
- ↑ «قدرت، پول، مرجعیت و هژمونی؛ داستان ۱۷ سال تنش میان مقتدی صدر و قیس الخزعلی»، سایت فرارو.
- ↑ «قیس خزعلی»، ص۱۴۹.
- ↑ «قدرت، پول، مرجعیت و هژمونی؛ داستان ۱۷ سال تنش میان مقتدی صدر و قیس الخزعلی»، سایت فرارو.
منابع
- قیس خزعلی ظبی (Qais al-Khazali)، سیاحت غرب، زمستان ۱۴۰۳ - شماره ۱۸۴.
- «قیس الخزعلی، سوداهای سیاسی یک فرمانده نظامی»، سایت میدلایست، تاریخ انتشار: 2019-06-06.
- «قیس خزعلی تا چه زمانی در ایران پنهان خواهد ماند؟»، ایندیپندنت فارسی، تاریخ انتشار: ۵ دی ۱۴۰۳ش.
- Iraq militia leader Qais Khazali eyes political power amid elections، سایت دیلیتایمز، تاریخ انتشار: November 8, 2025.
- Qais Al-Khazali، سایت عربنیوز، تاریخ بازدید:۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «قدرت، پول، مرجعیت و هژمونی؛ داستان ۱۷ سال تنش میان مقتدی صدر و قیس الخزعلی»، سایت فرارو، تاریخ انتشار: ۱۵ شهریور ۱۴۰۱ش.