کفل
 تصویر هوایی از شهر کفل که در آن مسجد نُخَیلَه دیده میشود. | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| کشور | عراق |
| اطلاعات تاریخی | |
| نام قدیم | بَرْمَلاحَه |
| اماکن | |
| زیارتگاه | آرامگاههای ذوالکفل و حضرت ایوب و رشید هجری و زید بن علی |
کِفْل شهری در مسیر پیادهروی اربعین (مسیر طریق العلماء)[۱] و در ۳۵ کیلومتری نجف[۲] و در مسیر بزرگراه نجف به بغداد است.[۳] برخی پژوهشگران عراقی، شهر کفل را همان منطقه نُخَیلَه در صدر اسلام دانستهاند.[۴] همچنین در مجموعه آرامگاه ذوالکفل، مسجدی قرار دارد که گفته شده مردم منطقه آن را همان مسجد نُخَیْلَه میدانند که بنابر نقلها، امام علی(ع) با لشکر خود در آن نماز خوانده است.[۵] با این حال، این دیدگاهها با تردید روبهرو شده و برخی پژوهشگران انتساب شهر کفل به نخیله و نیز تطبیق این مسجد با مسجد نخیله صدر اسلام را نپذیرفتهاند.[۶]
نام شهر کفل برگرفته از آرامگاه حضرت ذوالکِفْل، از پیامبران بنیاسرائیل، در این شهر است.[۷] در اطراف کفل نیز چند آرامگاه منسوب به پیامبران و شخصیتهای دینی قرار دارد؛ ازجمله آرامگاه حضرت ایوب (در منطقه رانْجِیَّه)،[۸] آرامگاه رُشَید هَجَری، از یاران امام علی(ع)، در ورودی جنوبی شهر، میان نخلستانها[۹] و نزدیک پل عباسیه،[۱۰] آرامگاه ابراهیم بن عقیل بن ابیطالب در روستای بیرم،[۱۱] قبر منسوب به زید بن علی در دو فرسخی کفل،[۱۲] و بنا بر برخی منابع، قبر سید یحیی بن عمر علوی، از نوادگان امام سجاد(ع)،[۱۳] در منطقه برزویل.[۱۴] همچنین در نزدیکی قبر ذوالکفل، مقبره قاسم، فرزند امام کاظم(ع)، واقع شده است.[۱۵]
برخی منابع، ذوالکفل را همان حزقیال دانستهاند؛ پیامبری که بنا بر این دیدگاه، به سبب سرپرستی و کفالت قوم یهود در دوران اسارت بابلیان به این لقب شهرت یافت.[۱۶] او پس از ویرانی هیکل سلیمان به دست بُخْتالنَصْر و ازمیانرفتن نسخههای تورات، آن را دوباره تدوین و بازنویسی کرد.[۱۷] آرامگاه ذوالکفل از مهمترین بناهای تاریخی کفل است که بنای آن به دوره ایلخانی بازمیگردد.[۱۸] این بنا در زمان سلطان محمد خدابنده بازسازی و بخشهایی به آن افزوده شد.[۱۹] این مجموعه شامل گنبدی مخروطی و کنگرهدار، مسجدی کهن با گلدستهای متعلق به همان دوره و قبر شماری از بزرگان یهود است.[۲۰] برخی منابع نیز از وجود قبرهای منسوب به چهار تن از حواریون و دختر ذوالکفل در پشت این مسجد یاد کردهاند.[۲۱]
تا پیش از دهه ۱۹۵۰ میلادی، هر سال در ماه حزیران هزاران یهودی برای زیارت آرامگاه ذوالکفل به کفل میآمدند و حدود یک هفته آیینهای مذهبی خود را در این مکان برگزار میکردند.[۲۲] برخی منابع گزارش کردهاند که یهودیان در اطراف آرامگاه بناهایی ساخته بودند و ساکنان این ناحیه را یهودیان و عربها تشکیل میدادند. بعدها یهودیان ساکن این منطقه به فلسطین مهاجرت کردند.[۲۳] برخی منابع، نام قدیم کفل را «بَرْمَلاحَه» دانستهاند.[۲۴]
پانویس
- ↑ «عکس/ راهپیمایی اربعین در منطقه کفل»، در سایت خبرگزاری مشرق.
- ↑ حائری، هفت شهر دیار ولایت، ۱۳۹۲ش، ص۹۸.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۳.
- ↑ نجاتی، حضرت خضر(ع)، تهران، مشعر، ۱۳۹۵ش، ص۲۳۴.
- ↑ نجاتی، حضرت خضر(ع)، تهران، مشعر، ۱۳۹۵ش، ص۲۳۷.
- ↑ نجاتی، حضرت خضر(ع)، تهران، مشعر، ۱۳۹۵ش، ص۲۳۵ و ۲۳۷.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۳.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، زیارتگاههای عراق، سازمان حج و زیارت، ج۲، ص۱۰۰.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۴.
- ↑ قائدان، عتبات عالیات عراق، ۱۳۸۷ش، ص۵۳.
- ↑ فقیه بحرالعلوم، زیارتگاههای عراق، سازمان حج و زیارت، ج۲، ص۱۳۶.
- ↑ حرزالدین، مراقد المعارف، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۳۲۱.
- ↑ فقیه محمدی جلالی، يحيى بن عمر علوی، ۱۳۹۳ش، ص۱۲.
- ↑ فقیه محمدی جلالی، يحيى بن عمر علوی، ۱۳۹۳ش، ص۵۳.
- ↑ پاکنیا، قصههای قرآن از آدم تا خاتم(ع)، ۱۳۸۸ش، ص۲۴۰.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۳-۴۴.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۳-۴۴.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۴.
- ↑ نجاتی، حضرت خضر(ع)، تهران، مشعر، ۱۳۹۵ش، ص۲۳۵.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۴.
- ↑ قائدان، عتبات عالیات عراق، ۱۳۸۷ش، ص۷۰.
- ↑ قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ۱۳۷۷ش، ص۴۳-۴۴.
- ↑ قائدان، عتبات عالیات عراق، ۱۳۸۷ش، ص۷۰.
- ↑ حموی، معجم البلدان، ۱۳۹۹ق، ج۱، ص۴۰۳.
منابع
- پاکنیا، عبدالکریم، قصههای قرآن از آدم تا خاتم(ع)، تهران، مبین اندیشه، ۱۳۸۸ش.
- حائری، ایوب، هفت شهر دیار ولایت: راهنمای اماکن زیارتی عتبات عالیات عراق، قم، زائر، ۱۳۹۲ش.
- حرز الدین، محمد، مراقد المعارف، قم، سعيد بن جبير، ۱۳۷۱ش.
- حموی، یاقوت بن عبد الله، معجم البلدان، بیروت، دار إحياء التراث العربي، ۱۳۹۹ق.
- «عکس/ راهپیمایی اربعین در منطقه کفل»، در سایت خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۲۳ تیر ۱۴۰۵ش.
- فقیه بحرالعلوم، محمدمهدی و احمد خامهیار، زیارتگاههای عراق (معرفی زیارتگاه های مشهور در کشور عراق)، تهران، سازمان حج و زیارت، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارات، بیتا.
- فقیه محمدی جلالی، محمد مهدی، يحيى بن عمر علوی، تهران، مشعر، ۱۳۹۳ش.
- قائدان، اصغر، عتبات عالیات عراق، تهران، مشعر، ۱۳۸۷ش.
- قمی، محمدرضا، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، تهران، مشعر، ۱۳۷۷ش.
- نجاتی، محمدسعید، حضرت خضر علیه السلام و مکانهای منسوب به ایشان به ضمیمه کتاب شناسی، تهران، مشعر، ۱۳۹۵ش.