مقاله قابل قبول
رده ناقص
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
استناد ناقص
شناسه ارزیابی نشده
عدم جامعیت

کاظمین

از ویکی شیعه
کاظمین
حرم مطهر امام کاظم و امام جواد (ع) در کاظمین.jpg
اطلاعات کلی
کشور عراق
استان بغداد
نام محلی کاظمیه
زبان عربی
ادیان اسلام
مذهب شیعه
اطلاعات تاریخی
نام قدیم تسوج، مقابر قریش
اماکن
زیارتگاه حرم کاظمین
مساجد مسجد براثا، مسجد صفوی، مسجد المنطقه(العتیقه)، مسجد ابوحنیفه

کاظِمَیْن (به عربی الکاظمیة) منطقه‌ای در شمال بغداد و غرب رودخانه دجله در عراق که به‌خاطر وجود مرقد امام کاظم(ع) و امام جواد(ع) از اماکن مقدس شیعیان به شمار می‌آید. اهمیت این منطقه برای شیعیان سبب شده است که برخی آن را شهری مستقل به حساب آورند.

شیخ مفید و خواجه نصیرالدین طوسی در این منطقه دفن شده‌اند.

علت نامگذاری

سبب نامگذاری کاظمین، وجود آرامگاه امام کاظم(ع) و امام جواد(ع) از امامان شیعه است.[۱] نام مشهور عربی این منطقه «‌کاظمیه» است و به «‌المشهد الکاظمی‌» نیز معروف می‌باشد.[۲]

موقعیت جغرافیایی و قدمت تاریخی

کاظمین در مجاورت شهر بغداد است که امروزه به علت توسعه شهری به بغداد وصل شده است. این شهر در غرب رود دجله قرار دارد.[۳] به این دلیل، در عصر عباسیان بغداد و مناطق حاصل‌خیز حوالی آن به عنوان پایتخت و تفریح‌گاه حاکمان عباسی قرار گرفت.[۴]

تصویر ماهواره‌ای از کاظمین

کاظمین به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی از دیرباز مورد توجه بوده است و تاریخ قدمت آن را به قبل از میلاد مسیح نسبت می‌دهند. این منطقه در عهد ساسانی باغ یکی از پادشاهان ایرانی به نام «‌تسوج‌» بود که به این نام شهرت یافت.[۵] در جنگ نهروان به سال ۳۷ قمری و به‌دستور امام علی(ع) شهیدان جنگ را در این مکان به خاک سپردند که آن را «‌مقبرة الشهداء‌» نامیدند.[نیازمند منبع] در عصر عباسی، به هنگام توسعه و احیای بغداد و انتخاب آن به عنوان پایتخت، این قبرستان به «‌شونیزی‌» معروف بود که منصور دوانیقی، آنجا را برای دفن بزرگان و خاندان عباسی در نظر گرفت و از آن پس به نام «‌مقابر قریش‌» شهرت یافت.[۶]

وقتی امام کاظم(ع) به‌دستور هارون الرشید و به‌دست سندی بن شاهک به شهادت رسید، جسد امام در گورستان ‌قریش‌ به خاک سپرده شد. پس از دفن آن حضرت، مرقد ایشان به نام «‌مشهد باب التّبَن‌» معروف شد. در سال ۲۲۰ق نیز امام جواد(ع) در کنار قبر جدش به خاک سپرده شد.[۷]

تخریب‌ها و بازسازی‌ها

این منطقه، بارها به علت سیل، زلزله، جنگ‌های داخلی و مذهبی دچار ویرانی و آتش سوزی شد و بارها نیز مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت.[۸] آل بویه از حکمرانان شیعی بغداد نسبت به بازسازی شهر و مزار امامین توجه خاصی داشتند.[۹] علاءالدین جوینی از حاکمان بغداد نیز از جمله کسانی است که پس از حمله هلاکوخان در سال ۶۵۱ق به بغداد و تخریب آن، به مرمت شهر و مقبره امامان پرداخت.[۱۰]

مرقد منسوب به سید مرتضی در کاظمین

مراکز و اماکن کاظمین

  • مسجد براثا در محله‌ای به همین نام واقع شده است. گفته می‌شود امام علی(ع) در هنگام بازگشت از جنگ نهروان در این مسجد نماز خوانده است.
  • مسجد صفوی ساخته شاه اسماعیل صفوی است و از زیبایی خاصی برخوردار است.
  • مسجد المنطقه که به «‌مسجد العتیقه‌» نیز مشهور است.[۱۱]

مدفونان در کاظمین

  • امامان
نوشتار اصلی: حرم کاظمین

امام کاظم(ع) و امام جواد(ع) امامان هفتم و نهم شیعیان

  • رجال و دولتمردان
  • علما و بزرگان

آیین‌ها

یکی از آیین‌‌هایی که هر ساله در منطقه کاظمین برگزار می‌شود پیاده‌روی زائران به سوی حرم کاظمین، در سالروز شهادت امام کاظم(ع) است. زائران پیاده‌روی خود را از شهرهای مختلف عراق آغاز می‌کنند. این آیین پس از مراسم روز عاشورا و پیاده‌روی اربعین، بزرگترین گردهمایی همراه با پیاده‌روی در عراق شمرده شده است. کمترین حضور در این مراسم، پنج میلیون نفر بوده است.[۱۴]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ص۵۵.
  2. راهنمای اماکن زیارتی و سیاحتی در عراق، ص۲۶۲.
  3. الجغرافیه الاجتماعیه لمدینه الکاظمیه الکبری، ص۱۹.
  4. تاریخ کاظمین و بغداد، ص۱۱۵–۱۲۰.
  5. موسوعة العتبات المقدسة، ج۹، ص۱۱ و ۱۲. ۳۸.
  6. تاریخ بغداد، ج۱، ص۱۳۴.
  7. معجم البلدان، ج۱، ص۳۰۶.
  8. تاریخ کاظمین و بغداد، ۹۷-۱۰۰. عتبات عالیات عراق، ص۱۶۱.
  9. تاریخ کاظمین و بغداد، ص۱۱۵-۱۲۰.
  10. جوله فی الاماکن المقدسه، ص۱۱۰.
  11. اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ص۵۷-۶۰.
  12. عتبات عالیات عراق. اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ص۵۷ - ۶۰.
  13. اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، ص۵۷-۶۰.
  14. «برپایی موکب‌های پذیرایی از زائران امام موسی کاظم(ع) در عراق»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.

منابع

  • «برپایی موکب‌های پذیرایی از زائران امام موسی کاظم(ع) در عراق»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب:‌ ۱۸ اسفند ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۰ اسفند ۱۳۹۹ش.
  • الدلوی، نسرین محمود حمزة، الجغرافیه الاجتماعیه لمدینه الکاظمیه الکبری، بغداد، دار الحریة للطباعه، ۱۹۷۵م.
  • خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۱۷.
  • خلیلی، جعفر، موسوعة العتبات المقدسة، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۷ق.
  • فیض، عباس، تاریخ کاظمین و بغداد، قم، بی‌نا، ۱۳۲۷.
  • قمی، محمدرضا، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، تهران، مشعر، ۱۳۷۹.
  • مقدس، احسان، راهنمای اماکن زیارتی و سیاحتی در عراق، تهران، مشعر، ۱۳۸۸.
  • موسوی زنجانی، ابراهیم، جوله فی الاماکن المقدسه، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۵ق.
  • یاقوت حموی، معجم البلدان، مترجم علی‌نقی منزوی، تهران، پژوهشگاه میراث فرهنگی، ۱۳۸۰.

پیوند به بیرون