حرم امام خمینی
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| تأسیس | ۱۳۶۹ش |
| کاربری | زیارتگاه |
| مکان | تهران |
| نامهای دیگر | مرقد امام |
| مشخصات | |
| مساحت | ۱۵ هزار مترمربع |
| معماری | |
| سبک | ایرانی-اسلامی |
| بازسازی | ۱۳۹۴ش |
| وبگاه | http://astaan.ir/ |
حرم امام خمینی مشهور به مرقد امام، ساختمانِ محل دفن امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و بناهای وابسته به آن است. حرم امام خمینی در ۲۳ کیلومتری جنوب تهران قرار دارد که ساخت آن در سال ۱۳۶۹ش توسط جهاد سازندگی و سپاه پاسداران آغاز شد.
مراسم سالگرد درگذشت امام هر سال با سخنرانیهای مقامات در حرم برگزار میشود. معماری حرم با هدف استفاده از بادهای کویری طراحی شد و شامل پنج گنبد و چهار مناره است. نقدهای مختلفی به معماری آن وارد شده، از جمله به سبک «التقاطی» و شباهت به کلیساهای قرون وسطی.
ترور ناموفق هاشمی رفسنجانی در ۱۲ بهمن ۱۳۷۲ش و حمله تروریستی داعش در ۱۷ خرداد ۱۳۹۶ش که منجر به شهادت یک نفر و زخمی شدن چهار نفر شد، از جمله حوادث حرم امام خمینی هستند.
مسئولیت اداره حرم امام خمینی بر عهده سید حسن خمینی نوه امام خمینی است. در حرم امام خمینی، افراد دیگری مانند اکبر هاشمی رفسنجانی از مسئولان جمهوری اسلامی، سید احمد خمینی فرزند امام خمینی و خدیجه ثقفی همسر امام خمینی مدفون هستند.
تاریخچه ساخت، توسعه و تولیت حرم
حرم امام خمینی، واقع در ابتدای اتوبان تهران-قم (۲۳ کیلومتری تهران)، در سال ۱۳۶۹ش توسط جهاد سازندگی و سپاه پاسداران آغاز شد و همچنان ادامه دارد.[۱] گفته شده زمینی که امام خمینی در آن مدفون است متعلق به پدر شهیدی بود که در آن زمان از او خریداری شد.[۲]
صحن جدید حرم امام خمینی با طراحی متفاوت از معماری قبلی، در بیستوششمین سالگرد رحلت امام (۱۴ خرداد ۱۳۹۴ش) به طور رسمی رونمایی شد.[۳] امکانات رفاهی مختلفی مانند مجتمع اقامتی، چادر، سرویس بهداشتی، حمام، فضای سبز و وسایل بازی کودکان در کنار حرم احداث شده است.[۴] اولین گنبد مرقد امام که ابتدا زرد رنگ بود و بر روی کانتینرهای قبر قرار داشت، اکنون به رنگ سبز درآمده و بهعنوان نمازخانه در حیاط مجتمع لاله میدان پونک استفاده میشود. این محوطه که سابقاً به باغ نمازی معروف بود، از ابتدا متعلق به جهاد سازندگی بود.[۵]
سید احمد خمینی، فرزند امام خمینی، دو هفته پس از رحلت پدر، در نامهای به محمدعلی انصاری او را به عنوان سرپرست حرم امام خمینی منصوب کرد. پس از درگذشت سید احمد در اسفند ۱۳۷۳ش و براساس وصیت او، فرزندش سید حسن خمینی مسئولیت تولیت حرم امام را بر عهده گرفت.[۶]
مراسم سالگرد درگذشت امام خمینی هر ساله در حرم امام خمینی، در چهاردهم خرداد با سخنرانی سید علی خامنهای و سید حسن خمینی با حضور مقامات و مردم برگزار میشود.[۷] همچنین، مراسم تجدید میثاق مسئولان با آرمانهای امام، رژه ارتش و مناسبتهای مذهبی نظیر شب قدر نیز در حرم امام خمینی برگزار میگردد.[۸]
معماری و طراح حرم امام
فکر اولیه معماری حرم امام خمینی با هدف استفاده از بادهای کویری برای خنکسازی فضا و مقابله با گرمای شدید تابستان شکل گرفت.[۱۰] فضای سرپوشیده حرم ۶۰ هزار مترمربع و بخش اصلی آرامگاه ۱۵ هزار مترمربع است.[۱۱]
ضریح قدیمی با هندسه ساده و تزیین حداقلی پس از رحلت امام ساخته شد.[۱۲] به پیشنهاد سید احمد خمینی، نمادهای عاشورای امام حسین(ع) و خیمهگاه در طراحی حرم لحاظ شد.[۱۳] بنای جدید حرم مقاوم در برابر زلزله ۱۰ ریشتری است[۱۴] و با پنج گنبد و چهار مناره ساخته شده که ارتفاع گنبد طلایی آن ۶۸ متر و منارهها ۹۱ متر است.[۱۵] همچنین، ارتفاع ستونهای داخلی آرامگاه ۴۲ متر است که به سالهای مهم زندگی امام اشاره دارد.[۱۶]
طراح حرم امام خمینی مورد اختلاف است. طبق گزارشها، سید محمد صنیع خانی،[۱۷] محمد تهرانی[۱۸] و پرویز مؤیدعهد[۱۹] به ترتیب به عنوان طراحان مختلف حرم معرفی شدهاند.
نقد معماری
به معماری و هزینه ساخت حرم امام خمینی نقدهای مختلفی وارد شده است. یحیی نوریان، کارشناس معماری، طرح مرقد را «معماری التقاطی» میداند[۲۰] که ترکیبی از معماری مسیحی، نگارههای اسلامی و عناصر ایران باستان است، ولی این ترکیب را غیراصولی و غیرهنرمندانه میبیند.[۲۱] او معماری داخلی بنا را شبیه برخی کلیساهای قرون وسطی میداند که رعب و ابهام ایجاد میکند.[۲۲] همچنین، در نشست پژوهشی در حوزه هنری تهران در خرداد ۱۳۹۴ش، به نقد و بررسی زیباییشناسی حرم امام خمینی پرداخته شد.[۲۳] عطاالله امیدوار، معمار مرقد امام، معتقد است که امام بیشتر به افراد توجه داشت[۲۴] تا معماری و درباره موزه حرم میگوید تعداد زیاد اتاقها و دیوارهای سنگی، آن را به موزه تبدیل کرده است.[۲۵]
حادثه تروریستی در حرم
در حرم امام خمینی تاکنون دو حادثه تروریستی رخ داده است؛ یکی در ۱۲ بهمن ۱۳۷۲ش که فردی به سوی هاشمی رفسنجانی تیراندازی کرد، اما او آسیبی ندید و ضارب دستگیر شد،[۲۶] و دیگری در ۱۷ خرداد ۱۳۹۶ش که چهار تروریست مسلح از گروه داعش به حرم حمله کردند و در نتیجه یک نفر شهید و چهار نفر زخمی شدند.[۲۷]
مدفونان در حرم
در حرم امام خمینی علاوهبر خود امام، افرادی چون سید احمد خمینی، آخرین فرزند امام و مشاور او، اکبر هاشمی رفسنجانی، یار امام در مبارزه با محمدرضا پهلوی و مسئولیتهای مختلف پس از انقلاب، خدیجه ثقفی همسر امام، محمد بروجردی داماد امام، محمدرضا توسلی مسئول دفتر امام، سید محمدباقر سلطانی طباطبایی پدر همسر سید احمد خمینی و سید محمود دعایی دفن شدهاند.[۲۸]
مستند «گنبد»
مستند «گنبد» ساخته حمید مجتهدی با موضوع تاریخچه شکلگیری و توسعه حرم امام خمینی، مراحل مختلف ساخت سازه گنبد، نصب پایهها، نصب ستونها و... را به تصویر کشید.[۲۹]
این مستند به سفارش سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران مقابل دوربین رفته و در ساخت آن طی گفتگو با مسئولان مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی و نیز سید حسن خمینی تولیت حرم امام خمینی اطلاعاتی درباره جزئیات انتخاب این محل و شکلگیری حرم به مخاطب ارائه شد.[۳۰]
پانویس
- ↑ حسنلو، «حیرت خارجیها از حرم آیتالله خمینی(ره)»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «توضیحات درباره زمینهای خریداری شده در محدوده حرم امام خمینی»، عصر ایران.
- ↑ «حرم حضرت امام خمینی (ره) افتتاح میشود»، همشهری آنلاین.
- ↑ حسنلو، «حیرت خارجیها از حرم آیتالله خمینی(ره)»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «سرنوشت اولین گنبد مرقد حضرت امام خمینی(ره)+تصاویر»، خبرگزاری فارس.
- ↑ «یادگاری از یادگار امام»، پرتال امام خمینی.
- ↑ «رهبر انقلاب: جاذبه بینظیر امام امتداد بیشتری پیدا کرد/ حضور بیش از ۳۵۰ هزار زائر در مراسم ارتحال امام/ مردم، مسئولان و مهمانان خارجی در حرم امام(ره)/ بیش از ۳۵۰ خبرنگار داخلی و خارجی این مراسم را پوشش دادند»، سایت تابناک.
- ↑ «مراسم تجدید میثاق اعضای دولت با آرمانهای امام راحل و شهیدان»، خبرگزاری تسنیم؛ «آغاز رژه نیروهای مسلح در جوار حرم امام خمینی (ره)»، سایت تابناک؛ «مراسم شب قدر در حرم امام خمینی (ره)»، خبرگزاری صدا و سیما.
- ↑ «مراسم سی و پنجمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی با سخنرانی آیتالله خامنهای در حرم امام خمینی»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای.
- ↑ زندی، «گزارشی از برنامههای ویژه نوزدهمین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی»، روزنامه جمهوری اسلامی، ۲ خرداد ۱۳۸۷ش.
- ↑ زندی، «گزارشی از برنامههای ویژه نوزدهمین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی»، روزنامه جمهوری اسلامی، ۲ خرداد ۱۳۸۷ش.
- ↑ نوریان، «نقد معماری حرم امام خمینی(ره)»، پایگاه رویدادهای معماری.
- ↑ «حرم مطهر امام خمینی(س)»، پرتال امام خمینی.
- ↑ زندی، «گزارشی از برنامههای ویژه نوزدهمین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی»، روزنامه جمهوری اسلامی، ۲ خرداد ۱۳۸۷ش.
- ↑ زندی، «گزارشی از برنامههای ویژه نوزدهمین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی»، روزنامه جمهوری اسلامی، ۲ خرداد ۱۳۸۷ش؛ «پاسخ محمدعلی انصاری به شبهههای مطرح شده درباره ساخت حرم امام خمینی»، خبرآنلاین.
- ↑ «جذابیتهای معماری حرم امام (ره)/ طراح مرقد بنیانگذار انقلاب کیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «طراح ضریح حرم امام خمینی(ره) چه کسی بود؟»، روزنامه اطلاعات، ۲۵ شهریور ۱۳۹۹.
- ↑ برآبادی، «امیدوار: برای امام آدمها اهمیت داشتند نه معماری»، روزنامه شرق، ۱۲ خرداد ۱۳۹۴، ص۲۰.
- ↑ حسنلو، «حیرت خارجیها از حرم آیتالله خمینی(ره)»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ نوریان، «نقد معماری حرم امام خمینی(ره)»، پایگاه رویدادهای معماری.
- ↑ نوریان، «نقد معماری حرم امام خمینی(ره)»، پایگاه رویدادهای معماری.
- ↑ نوریان، «نقد معماری حرم امام خمینی(ره)»، پایگاه رویدادهای معماری.
- ↑ امرایی، «زیباییشناسی و مردمشناسی حرم مطهر امام خمینی(ره)»، سوره.
- ↑ برآبادی، «امیدوار: برای امام آدمها اهمیت داشتند نه معماری»، روزنامه شرق، ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش، ص۲۰.
- ↑ برآبادی، «امیدوار: برای امام آدمها اهمیت داشتند نه معماری»، روزنامه شرق، ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش، ص۲۰.
- ↑ «شلیک به هاشمی رفسنجانی در حرم امام خمینی»، سایت فرارو.
- ↑ «شهادت دو تن در حمله تروریستی به مجلس ایران و حرم مطهر امام خمینی (ره)»، سایت ایرانپرس.
- ↑ حسنلو، «حیرت خارجیها از حرم آیتالله خمینی(ره)»، خبرگزاری ایسنا؛ «محمدباقر سلطانی طباطبایی بروجردی (ره)»، پایگاه اطلاع رسانی الشیعه.
- ↑ «تاریخچه شکلگیری حرم امام خمینی (ره) در یک مستند»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «تاریخچه شکلگیری حرم امام خمینی (ره) در یک مستند»، خبرگزاری مهر.
منابع
- «آغاز رژه نیروهای مسلح در جوار حرم امام خمینی (ره)»، سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهريور ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۳۹۹ش.
- «بیوگرافی آیت الله هاشمی رفسنجانی + فیلم و تصاویر»، سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۹ دی ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۳۹۹ش.
- «پاسخ محمدعلی انصاری به شبهههای مطرح شده درباره ساخت حرم امام خمینی»، سایت خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۱ خرداد ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۳۹۹ش.
- شکلگیری حرم امام خمینی (ره) در یک مستند»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۳۹۳، تاریخ بازدید: ۱۹ مهر ۱۳۹۹ش.
- «توضیحات درباره زمینهای خریداری شده در محدوده حرم امام خمینی»، سایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آذر ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۵ مهر ۱۳۹۹ش.
- «جذابیتهای معماری حرم امام (ره)/ طراح مرقد بنیانگذار انقلاب کیست؟»، سایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۴ خرداد ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۳۹۹ش.
- «حرم حضرت امام خمینی (ره) افتتاح میشود»، سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۴ خرداد ۱۳۹۴ش، تاریخ بازدید: ۱۵ مهر ۱۳۹۹ش.
- «حرم مطهر امام خمینی(س)»، سایت پرتال امام خمینی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۹۱ش، تاریخ بازدید: ۱۹ مهر ۱۳۹۹ش.
- «زندگینامه: امام خمینی (۱۲۸۱-۱۳۶۸)»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۱ خرداد ۱۳۸۷ش، تاریخ بازدید: ۲ آبان ۱۳۹۹ش.
- «سرنوشت اولین گنبد مرقد حضرت امام خمینی(ره)+تصاویر»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۲۱ مهر ۱۳۹۹ش.
- «شلیک به هاشمی رفسنجانی در حرم امام خمینی»، سایت فرارو، تاریخ درج مطلب: ۱۲ بهمن ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۲ آبان ۱۳۹۹ش.
- «شهادت دو تن در حمله تروریستی به مجلس ایران و حرم مطهر امام خمینی (ره)»، سایت ایرانپرس، تاریخ درج مطلب: ۱۷ خرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲ آبان ۱۳۹۹ش.
- «طراح ضریح حرم امام خمینی(ره) چه کسی بود؟»، روزنامه اطلاعات، تاریخ بازدید: ۳ مهر ۱۳۹۹ش.
- «محمدباقر سلطانی طباطبایی بروجردی (ره)»، پایگاه اطلاع رسانی الشیعه، تاریخ بازدید: ۲ آبان ۱۳۹۹ش.
- «مراسم تجدید میثاق اعضای دولت با آرمانهای امام راحل و شهیدان»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۳ بهمن ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۳۹۹ش.
- «مراسم سیامین سالگرد ارتحال امام خمینی(ره)»، سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۴ خرداد ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۳۹۹ش.
- «مراسم شب قدر در حرم امام خمینی (ره)»، خبرگزاری صدا و سیما، تاریخ درج مطلب: ۴ خرداد ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۵ آبان ۱۳۹۹ش.
- «مشت آهنین علیه تروریستها»، روزنامه ایران، ۲۰ خرداد ۱۳۹۶ش.
- «یادگاری از یادگار امام»، سایت پرتال امام خمینی، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۳۹۲ش، تاریخ بازدید: ۱۹ مهر ۱۳۹۹ش.
- امرایی، علی، «زیباییشناسی و مردمشناسی حرم مطهر امام خمینی(ره)»، سایت سوره، تاریخ بازدید: ۷ مهر ۱۳۹۹ش.
- انصاری، حمید، مهاجر قبیله ایمان: نگاهی به زندگی نامه یادگار امام حضرت حجت الاسلام و المسلمین حاج سید احمد خمینی، تهران، ۱۳۷۵ش.
- برآبادی، سعید، «امیدوار: برای امام آدمها اهمیت داشتند نه معماری»، روزنامه شرق، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۳۹۴.
- حسنلو، سمیه، «حیرت خارجیها از حرم آیتالله خمینی(ره)»، سایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۵ خرداد ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: ۱۷ مهر ۱۳۹۹ش.
- رجائی نژاد، محمد، زندگی اجتماعی و سیاسی امام خمینی بر اساس سال هجری شمسی از تولد تا رحلت»، سایت پرتال امام خمینی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۳۹۷ش، تاریخ بازدید: 2 آبان ۱۳۹۹ش.
- زندی، مجید، «گزارشی از برنامههای ویژه نوزدهمین سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی»، روزنامه جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۳۸۷ش.
- طباطبائی، صادق، خاطرات سیاسی – اجتماعی دکتر صادق طباطبائی، تهران، ۱۳۷۸ش.
- نوریان، یحیی، «نقد معماری حرم امام خمینی(ره)»، پایگاه رویدادهای معماری، تاریخ بازدید: ۵ مهر ۱۳۹۹ش.
- هاشمی، محسن، هاشمی رفسنجانی دوران مبارزه، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، ۱۳۷۶ش.
- وریج کاظمى، عباس، «امام خمینى؛ احیاى دین و نظریه ولایت مطلقه فقیه»، در مجله حوزه و دانشگاه، شماره ۳۰، ۱۳۸۱ش.
پیوند به بیرون
| بستگان |  | |
|---|---|---|
| استادان | ||
| شاگردان | ||
| نظریات | ||
| آثار مکتوب | ||
| سیاست | ||
| نمایندگان | ||
| مکانهای مرتبط | ||
| وابسته | میرزا ابوالفضل کلانتر • میرزا ابوالقاسم تهرانی • سلمان رشدی • مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی • علیپناه اشتهاردی • غلامرضا رضوانی • دهه فجر انقلاب اسلامی • قیام ۱۹ دی • دانشنامه امام خمینی • مراسم برائت از مشرکین • شیطان بزرگ • بنیاد ۱۵ خرداد • سالگرد رحلت امام خمینی • سال امام خمینی • مقاله ایران و استعمار سرخ و سیاه • بنیاد شهید و امور ایثارگران • کمیته امداد امام خمینی • صدور انقلاب • تظاهرات تاسوعا و عاشورای ۵۷ | |