میرزا ابوالقاسم تهرانی

از ویکی شیعه
میرزا ابوالقاسم تهرانی
فقیه و اصولی شیعه
اطلاعات فردی
تاریخ تولد ۱۲۳۶ قمری
زادگاه تهران
تاریخ وفات ۳ ربیع‌الثانی ۱۲۹۲ق
محل دفن مقبره شیخ ابوالفتوح رازی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی
خویشاوندان
سرشناس
ابوالفضل تهرانی
اطلاعات علمی
استادان شیخ مرتضی انصاریملا عبدالله زنوزیسید ابراهیم موسوی قزوینی • شیخ جعفر کرمانشاهی
شاگردان ابوالفضل تهرانی • سید حسین صدرالحُفّاظ قمی • شیخ فضل الله نوری • عبدالنبی نوری • حسنعلی تهرانی • محمدصادق تهرانی بُلُّور
محل تحصیل تهران • اصفهانکربلانجف
تألیفات التقریرات • رساله‌های اصولی • رساله‌های فقهی

میرزا ابوالقاسم تهرانی (۱۲۳۶ـ۱۲۹۲ق) مشهور به کلانتر تهرانی فقیه و اصولی شیعه در قرن سیزدهم، تحصیلات خود را در تهران، اصفهان، کربلا و نجف تکمیل نمود. وی از شاگردان ممتاز و نویسنده تقریرات درس شیخ مرتضی انصاری بود. وی در سال ۱۲۹۲ق در ۵۶ سالگی درگذشت و در مقبره شیخ ابوالفتوح رازی در حرم عبدالعظیم حسنی به خاک سپرده شد.

زندگی‌نامه و تحصیلات

میرزا ابوالقاسم تهرانی در ۱۲۳۶ق در تهران به دنیا آمد. وی به جهت انتساب به دایی‌اش محمودخان کلانتر، به کلانتری شهرت داشت.[۱]

میرزا ابوالقاسم تحصیلات مقدماتی را در تهران گذراند.[۲] در ۱۲۴۶ق همراه عمویش به اصفهان رفت و سه سال به فراگیری علوم پرداخت و سپس به تهران بازگشت. در ۱۲۵۱ق به عتبات رفت و پس از حدود دو سال اقامت در آنجا، به تهران بازگشت و در مدرسه مروی ساکن شد او علوم عقلی و نقلی را نزد ملا عبدالله زنوزی و شیخ جعفر کرمانشاهی فرا گرفت.[۳]

بار دیگر برای تکمیل تحصیلات خود به کربلا رفت و چند سال نزد سیدابراهیم قزوینی، مؤلف ضوابط الاصول، درس خواند،[۴] اما به سبب بروز آشوب در کربلا به اصفهان رفت. پس از آرام شدنِ اوضاع عراق، به نجف رفت و در جلسات درس شیخ مرتضی انصاری شرکت کرد و مقرِّرِ بحث او شد. شیخ انصاری بارها به اجتهاد وی تصریح نمود.[۵]

درگذشت

تهرانی در اواخر عمر نابینا شد[۶] و در ۳ ربیع‌الثانی ۱۲۹۲ق[۷] درگذشت. او را در مقبره شیخ ابوالفتوح رازی در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی به خاک سپردند.[۸]

فعالیت دینی و علمی

وی در ۱۲۷۷ق به تهران بازگشت و مرجع امور دینی و علمی شد. علما در مجلس درس او در مدرسه مروی حاضر می‌شدند، از جمله : فرزندش میرزا ابوالفضل تهرانی، سید حسین صدرالحُفّاظ قمی، شیخ فضل الله نوری، عبدالنبی نوری، حسنعلی تهرانی و محمدصادق تهرانی بُلُّور.[۹]

تألیفات

آثار تهرانی عبارت است از:

  • التقریرات که معروفترین کتاب اوست. این کتاب بر گرفته از درس اصول شیخ مرتضی انصاری و درباره مباحث الفاظ است و بخشی از آن با عنوان مطارح الانظار چاپ شده است.[۱۰]
  • رساله‌های اصولی در موضوعاتِ حجیت قطع، حجیت ظن، برائت، استصحاب و تعادل و تراجیح
  • رساله‌های فقهی در موضوعات طهارت، صلاة، صلاة المسافر، زکات، غصب، وقف، لُقَطَه، رهن، احیاء موات، اجاره و قضا و شهادات که هیچیک از آنها به چاپ نرسیده است.[۱۱]

پانویس

  1. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ج۵، ص۷۱.
  2. نامه دانشوران ناصری، ج۲، ص۳۶۴.
  3. آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۳، ج ۴، ص۳۶۹؛ نامه دانشوران ناصری، ج ۲، ص۳۶۴.
  4. آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، جزء۲، قسم ۱، ص۵۹؛ نامه دانشوران ناصری، ج ۲، ص۳۶۴
  5. آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، جزء۲، قسم ۱، ص۵۹ ۶۰.
  6. نامه دانشوران ناصری، ج ۲، ص۳۶۵
  7. حائری، روزشمار قمری، ۱۳۸۱ش، ص۹۳.
  8. آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، جزء۲، قسم ۱، ص۶۰.
  9. شریف رازی، ص۲۲۱.
  10. مدرس تبریزی، ج۵، ص۷۱؛ آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۳، ج ۴، ص۳۶۹.
  11. آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، جزء۲، قسم ۱، ص۶۰
  12. نسخه خطی کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری، ش ۲۴-۲۶
  13. نسخه خطی کتابخانه شماره ۱ مجلس شورای اسلامی،ش ۵۵۳۷.

منابع

  • آقابزرگ طهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳ق.
  • آقابزرگ طهرانی، محمدمحسن ، طبقات اعلام الشیعه، جزء۲: الکرام البرره، مشهد ۱۴۰۴ق.
  • شریف رازی، محمد، اختران فروزان ری و طهران، یا، تذکره المقابر فی احوال المفاخر، قم: مکتبه الزهراء، بی‌تا.
  • مدرس، محمد علی، ریحانة الادب ج۱، انتشارات خیام، چاپ سوم، ۱۳۶۹ش.
  • نامه دانشوران ناصری، قم: دارالفکر، ۱۳۳۸ش.

پیوند به بیرون