ابوبکر بن علی بن ابی‌طالب

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ابوبکر بن علی بن ابی طالب
آرامگاه شهدای کربلا2.jpg
آرامگاه شهدای کربلا
اطلاعات یاران امامان
خویشاوندان
سرشناس:
امام علی(ع)؛ امام حسن(ع)؛ امام حسین (ع).
ولادت: ؟
وفات: ۶۱ق ، کربلا؛
علت وفات: شهادت در رکاب امام حسین (ع)
از یاران: امام حسین (ع)

ابوبکر بن علی بن ابیطالب، (؟/۶۱ ه‍.ق) از فرزندان امام علی(ع) و از شهدای کربلا. مادرش لیلی بنت مسعود بن خالد تمیمی است. برخی منابع او را نخستین فرد از فرزندان علی (ع) دانسته‌اند که پس از اجازه از امام حسین (ع) به میدان نبرد شتافت.

نام و نسب

ابوبکر کنیه او است، اما نام وی به روشنی مشخص نیست.[۱] برخی نامش را عبدالله،[۲] عده‌ای عبید الله[۳] و بعضی نیز محمد اصغر دانسته‌اند.[۴] قول مشهور، نام مادرش را لیلی دختر مسعود نهشلی ذکر کرده‌اند.[۵] در مقابل برخی مادرش را ام البنین دختر حزام کلبی دانسته‌اند.[۶]

از شهدای کربلا

منابع بسیاری او را از شهدای کربلا برشمرده‌اند،[۷] وبه هنگام شهادت ۱۵ یا ۱۶ سال از عمرش می گذشت.[۸] با این وجود برخی، چون طبری،[۹] ابوالفرج اصفهانی[۱۰] و ابن شهر آشوب[۱۱] در شهادت او تردید کرده‌اند. شیخ مفید نیز نامش را در ردیف شهدای کربلا آورده است؛ اما در شمارش اولاد علی(ع)، ابوبکر را کنیه محمد اصغر دانسته است.[۱۲]

برخی منابع او را نخستین فرد از فرزندان علی (ع) دانسته‌اند که پس از اجازه از امام حسین (ع) به میدان نبرد شتافت.[۱۳] درباره قاتلش از امام باقر(ع) روایت شده که مردی از قبیله همدان او را به شهادت رساند.[۱۴] گزارش دیگری، زجر بن قیس یا عقبه غنوی را قاتل وی دانسته است.[۱۵] برخی نیز گفته‌اند: نعش ابوبکر را در جوی آبی یافتند و قاتلش معلوم نشد.[۱۶] در برخی منابع، قبرش در مقبره دسته جمعی شهدای هاشمیان در پایین پای حرم امام حسین(ع) ذکر شده است.[۱۷] مطابق نوشته منابع متقدم، ابوبکر از خود نسلی به یادگار نگذاشت.[۱۸]

نام وی در زیارت شهدا

در بحارالانوار نام ابوبکر بن علی در یکی از زیارت‌های مطلقه امام حسین(ع)، در قسمت زیارت شهدا آمده است:

«السَّلَامُ عَلَیک یا أَبَا بَکرٍ بْنَ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ مَا أَحْسَنَ بَلَاءَک وَ أَزْکی سَعْیک وَ أَسْعَدَک بِمَا نِلْتَ مِنَ الشَّرَفِ وَ فُزْتَ بِهِ مِنَ الشَّهَادَةِ فَوَاسَیتَ أَخَاک وَ إِمَامَک وَ مَضَیتَ عَلَی یقِینِک حَتَّی لَقِیتَ رَبَّک صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیک وَ ضَاعَفَ اللَّهُ مَا أَحْسَنَ بِهِ إِلَیک»[۱۹]

پانویس

  1. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ۱۴۱۹ق، ص۹۱.
  2. ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۱۱۲.
  3. امین، أعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲، ص۳۰۲.
  4. مسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ش، ص۲۷۵؛ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۲۵۴.
  5. ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۳، ص۱۴؛ ابن قتیبه دینوری، المعارف، الهیئة المصریة للکتاب، ص۲۱۰؛ شیخ طوسی، رجال، ۱۳۸۰ق، ص۸۱؛ ابن جوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۶۹.
  6. ابن قتیبه دینوری، الامامه و السیاسه، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۶.
  7. برای نمونه مراجعه کنید به: خلیفه بن خیاط، تاریخ خلیفه، ۱۴۱۵ق، ص۱۴۵؛ ابن جوزی، المنتظم، ۱۴۱۲ق، ج۵، ص۶۹؛ بیهقی، لباب الأنساب، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۳۹۹.
  8. سنگری، آینه داران آفتاب، ۱۳۸۷ش، ص۱۱۳۵.
  9. طبری، تاریخ الرسل و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۵، ص۱۵۴.
  10. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ۱۴۱۹ق، ص۸۶.
  11. ابن شهر آشوب، مناقب، ۱۴۲۱ق، ج۴، ص۱۲۲.
  12. شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۵۵.
  13. ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۱۱۲؛ امین، أعیان الشیعه، ۱۴۰۶ق، ج۲، ص۳۰۲.
  14. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ۱۴۱۹ق، ص ۸۶؛ بیهقی، لباب الأنساب، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص ۳۹۹.
  15. شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۳۵۵؛ ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۱۱۲.
  16. ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبین، ۱۴۱۹ق، ص۸۶.
  17. بیهقی، لباب الأنساب، ۱۴۲۸ق، ج۱، ص۳۹۹.
  18. ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۳، ص۱۴؛ یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۲۱۳.
  19. مجلسی،بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۸، ص۲۴۵.

منابع

  • منبع اصلی: نگاهی نو به جریان عاشورا: ص ۱۳۰ـ۱۲۹.
  • ابن اعثم کوفی، الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۱۱ق.
  • ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم، تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ دوم، ۱۴۱۸ق.
  • ابن شهر آشوب، محمد بن علی، مناقب آل ابی طالب، بیروت، انتشارات ذوی القربی، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.
  • ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، الامامه و السیاسه، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالاضواء، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
  • ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، قاهره، الهیئة المصریة للکتاب، چاپ ششم، بی‌تا.
  • ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین، مقاتل الطالبیین، بیروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات، چاپ سوم، ۱۴۱۹ق.
  • أمین،‌ سید محسن، أعیان الشیعة، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۶ق.
  • بیهقی، علی بن زید، لباب الانساب و الالقاب و الاعقاب، تحقیق مهدی رجایی و محمود مرعشی، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، چاپ اول، ۱۴۲۸ق.
  • خلیفة بن خیاط، تاریخ خلیفة بن خیاط، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۵ق.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، رجال، نجف، المکتبة الحیدریه، چاپ اول، ۱۳۸۰ق.
  • شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم، انتشارات الموتمر العالمی، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الرسل و المولک، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.
  • مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار،‌ بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • مسعودی، علی بن حسین، التنبیه و الاشراف، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوم، ۱۳۵۶ش.
  • یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ یعقوبی، بیروت، دارصادر، چاپ ششم، ۱۴۱۵ق.