ابوبکر بن علی بن ابی‌طالب

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ابوبکر بن علی بن ابی طالب
آرامگاه شهدای کربلا2.jpg
آرامگاه شهدای کربلا
اطلاعات یاران امامان
خویشاوندان
سرشناس:
امام علی(ع)؛ امام حسن(ع)؛ امام حسین (ع).
ولادت: ؟
وفات: ۶۱ق ، کربلا؛
علت وفات: شهادت در رکاب امام حسین (ع)
از یاران: امام حسین (ع)

ابوبکر بن علی بن ابیطالب، (؟/۶۱ ه‍.ق) از فرزندان امام علی(ع) و از شهدای کربلا. مادرش لیلی بنت مسعود بن خالد تمیمی است. برخی منابع او را اولین فرزند علی بن ابی‌ طالب دانسته‌اند که در روز عاشورا، در حمایت از برادرش امام حسین(ع) به میدان جنگ رفت.

نام و نسب

ابوبکر کنیه است، اما نام وی به روشنی مشخص نیست.[۱] برخی نامش را عبدالله،[۲] عده‌ای عبید الله[۳] و بعضی نیز محمد اصغر دانسته‌اند.[۴] قول مشهور، نام مادرش را لیلی دختر مسعود نهشلی ذکر کرده‌اند.[۵] در مقابل برخی مادرش را ام البنین دختر حزام کلبی دانسته‌اند.[۶]

از شهدای کربلا

منابع بسیاری او را از شهدای کربلا برشمرده‌اند،[۷] وبه هنگام شهادت ۱۵ یا ۱۶ سال از عمرش می گذشت.[۸] با این وجود برخی، چون طبری، ابوالفرج و ابن شهر آشوب در شهادت او تردید کرده‌اند.[۹] شیخ مفید نیز نامش را در ردیف شهدای کربلا آورده است، اما در شمارش اولاد علی(ع)، ابوبکر را کنیه محمد اصغر دانسته است.[۱۰]

برخی منابع وی را اولین فرزند امام علی دانسته‌اند که پس از کسب اجازه از امام حسین(ع) به میدان رزم شتافت.[۱۱] درباره قاتلش از امام باقر(ع) روایت شده که مردی از قبیله همدان او را به شهادت رساند.[۱۲] گزارش دیگری، زجر بن قیس یا عقبه غنوی را قاتل وی دانسته است.[۱۳] برخی نیز گفته‌اند: نعش ابوبکر را در جوی آبی یافتند و قاتلش معلوم نشد.[۱۴] در برخی منابع، قبرش در مقبره دسته جمعی شهدای هاشمیان در پایین پای حرم امام حسین(ع) ذکر شده است.[۱۵] مطابق نوشته منابع متقدم، ابوبکر از خود نسلی به یادگار نگذاشت.[۱۶]

نام وی در زیارت شهدا

در بحارالانوار نام ابوبکر بن علی در یکی از زیارت‌های مطلقه امام حسین(ع)، در قسمت زیارت شهدا آمده است:

«السَّلَامُ عَلَیک یا أَبَا بَکرٍ بْنَ عَلِی بْنِ أَبِی طَالِبٍ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ مَا أَحْسَنَ بَلَاءَک وَ أَزْکی سَعْیک وَ أَسْعَدَک بِمَا نِلْتَ مِنَ الشَّرَفِ وَ فُزْتَ بِهِ مِنَ الشَّهَادَةِ فَوَاسَیتَ أَخَاک وَ إِمَامَک وَ مَضَیتَ عَلَی یقِینِک حَتَّی لَقِیتَ رَبَّک صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیک وَ ضَاعَفَ اللَّهُ مَا أَحْسَنَ بِهِ إِلَیک»[۱۷]

پانویس

  1. مقاتل الطالبین، ص۹۱
  2. ابن اعثم، الفتوح، ج ۵، ص ۱۱۲؛ المجدی، ص ۱۵
  3. وسیلة الدارین، ص ۲۵۵؛ اعیان الشیعه، ج ۲، ص ۳۰۲
  4. التنبیه و الاشراف، ص ۲۷۵؛ الارشاد، ج ۱ ص ۲۵۴
  5. الطبقات الکبری، ج ۳، ص ۱۴؛ المعارف، ص ۲۱۰؛ رجال طوسی، ص ۸۱، المنتظم، ج ۵، ص ۶۹
  6. الامامه و السیاسه، ج ۲، ص ۶؛ العقد الفرید، ج ۴، ص ۳۸۵
  7. تاریخ خلیفه، ص ۱۴۵؛ المنتظم، ج ۵، ص ۶۹؛ الکامل ابن اثیر، ج ۴، ص ۹۲؛ لباب الانساب، ج ۱، ص ۳۹۹
  8. سنگری، آینه داران آفتاب،۱۳۸۷ش،ص۱۱۳۵.
  9. تاریخ طبری، ج ۵، ۱۵۴؛ مناقب، ج ۴، ص ۱۲۲؛ مقاتل الطالبین، ص ۸۶
  10. الارشاد، ج ۱، ص ۳۵۵
  11. ابن اعثم الفتوح، ج ۵، ص ۱۱۲؛ اعیان الشیعه، ج ۲، ص ۳۰۲
  12. مقاتل الطالبین، ص ۸۶؛ لباب الانساب، ج۱، ص ۳۹۹
  13. الارشاد، ج ۱، ص ۳۵۵؛ ابن اعثم، الفتوح، ج ۵، ص ۱۱۲
  14. مقاتل الطالبین، ص ۸۶
  15. لباب الانساب، ج ۱، ص ۳۹۹
  16. الطبقات الکبری، ج ۳، ص ۱۴؛ تاریخ یعقوبی، ج ۳، ص ۲۱۳
  17. مجلسی،بحار الانوار، ج ۹۸، ص ۲۴۵.

منابع

  • منبع اصلی: نگاهی نو به جریان عاشورا: ص ۱۳۰ـ۱۲۹.
  • مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار،‌دار احیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۰۳ق.
  • ابن اعثم کوفی، الفتوح، تحقیق علی شیری، ج ۵، چاپ دوم، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۱ق.
  • مسعودی، علی بن حسین، التنبیه و الاشراف، ترجمه ابوالقاسم پاینده، چاپ دوم: تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۵۶ش.
  • شیخ مفید، الارشاد، موسسة آل البیت، ج ۱، چاپ اول: قم، انتشارات الموتمر العالمی، ۱۴۱۳ق.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق عبدالقادر عطا، ج ۳، چاپ دوم: بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۸ق.
  • دینوری، ابن قتیبه، المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، چاپ ششم، الهیئة المصریة للکتاب.
  • شیخ طوسی، رجال، چاپ اول: نجف، المکتبة الحیدریه، ۱۳۸۰ق.
  • ابن جوزی، المنتظم، تحقیق محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر، ج ۵، چاپ اول: بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۲ق.
  • دینوری، ابن قتیبه، الامامه و السیاسه، تحقیق علی شیری، ج۲، چاپ اول: بیروت، دارالاضواء، ۱۴۱۰ق.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ طبری، تحقق محمد ابوالفضل ابراهیم، ج ۵، بیروت، بی‌تا.
  • ابن فندق، لباب الانساب، تحقیق مهدی رجایی و محمود مرعشی، ج۱، چاپ اول: کتابخانه آیت الله مرعشی، ۱۴۱۰ق.
  • یعقوبی، احمد بن واضح، تاریخ یعقوبی، ج۲، چاپ ششم: بیروت، دارصادر، ۱۴۱۵ق.