حکیم بن طفیل طایی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
حکیم بن طفیل
مشخصات فردی
نام کامل حکیم بن طفیل طایی سنبِسی
محل زندگی کوفه
نسب/قبیله قبیله طی
خویشاوندان سرشناس عدی بن حاتم طایی
درگذشت (۶۶ق- ۸۶۸م) کوفه
نحوه درگذشت پس از قیام مختار به دست عبدالله بن کامل و یارانش تیرباران شد.
نقش در واقعه کربلا
اقدامات پرتاب تیر به سوی امام حسین(ع) • تاختن اسب بر بدن امام حسین(ع) • قطع دست حضرت عباس (ع) • به شهادت رساندن عباس بن علی(ع)
نقش‌های برجسته از سپاهیان عمر بن سعد

حَکیم بن طُفَیل طایی سنبِسی (۶۶ق- ۸۶۸م)، از سپاهیان عمر بن سعد و قاتلان حضرت عباس (ع) در واقعه کربلا. او در روز عاشورا تیری به سمت امام حسین(ع) پرتاب کرد و از کسانی بود که با اسب بر بدن آن حضرت تاختند. پس از قیام مختار توسط سپاهیان مختار دستگیر و توسط عبدالله بن کامل و یارانش کشته شد.

نسب و زندگی

حکیم بن طفیل از قبیله طی و هم طایفه عدی بن حاتم طایی بود. از این‌رو هنگامی که یاران مختار او را دستگیر کردند، از عدی بن حاتم خواسته شد تا او را نزد مختار شفاعت کند.[۱]

از تاریخ ولادت و زندگانی او اطلاعی در دست نیست. وی در ۶۶ق در قیام مختار کشته شد.[۲] شیخ طوسی[۳] و علامه حلی[۴] او را قاتل عباس بن علی (ع) معرفی کرده‌اند. در زیارت ناحیه مقدسه او و یزید بن رقاد به عنوان قاتلان حضرت عباس (ع) لعن شده‌اند.[۵]

واقعه عاشورا

حکیم بن طفیل، روز عاشورا در سپاه عمر بن سعد بود. او در راه بازگشت عباس بن علی (ع) از شریعه فرات در پشت نخل‌ها به کمین نشست و دست چپ ایشان را قطع کرد.[۶] پس از شهادت حضرت عباس(ع) نیز سلاح و لباس‌های ایشان را به غارت برد.[۷]

او روز عاشورا، تیری به سوی امام حسین (ع) نیز پرتاب کرد. حکیم مدعی بود تیرش به بدن امام اصابت نکرده فقط به لباس آن حضرت خورده است.[۸]

حکیم بن طفیل یکی از ده سواری بود که در عصر عاشورا، به دستور ابن ­سعد، با اسب بر بدن امام حسین (ع) تاختند و استخوان‌های سینه و پشت آن حضرت را در هم شکستند.[۹] او و دیگر کسانی که با اسب بر بدن امام تاخته بودند پس از واقعه کربلا نزد ابن زیاد رفتند و جایزه ناچیزی دریافت کردند.[۱۰] از ابوعمرو زاهد نقل شده است که این ده نفر همه زنازاده بوده‌اند.[۱۱]

مرگ

در سال ۶۶ق به دستور مختار، عبدالله بن کامل و یارانش، حکیم بن طفیل را به اسارت گرفتند. خانواده‌اش از عدی بن حاتم خواستند تا او را نزد مختار شفاعت کند. ابن ­کامل و همراهانش از بیم اینکه مبادا مختار شفاعتش را قبول کند. ابتدا او را، به جرم غارت لباس‌های حضرت عباس (ع) برهنه کرده، سپس به جرم تیری که به امام حسین (ع) زد، هدف تیرهای خود قرار دادند، تا جایی که به اندازه درهمی از بدنش جای سالم نماند.[۱۲] نقل شده است که بدنش از کثرت تیرهایی که به او اصابت کرده بود چون خارپشت شده بود.[۱۳]

پانویس

  1. بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.
  2. طبری، تاریخ، ج۶، ص۶۳.
  3. طوسی، رجال، ص۱۰۲.
  4. حلی، رجال، ص۱۱۸.
  5. ابن مشهدی، المزار، ص۴۸۷.
  6. ابن شهر آشوب، مناقب، ج۴، ص۱۰۸؛ مفید، ارشاد، ج۲، ص۱۱۴.
  7. بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۳، ص۲۰۱.
  8. انساب الاشراف، ج۶، ص۴۰۷؛ طبری، ج۶، ص۶۳.
  9. ابن شهر آشوب، المناقب، ج۴، ص۱۱۱.
  10. مقرم، مقتل الحسین، ص۳۱۷؛ ابن نما، مثیرالاحزان، ص۷۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۵۹-۶۰؛ سید بن طاووس، اللهوف، ص۱۳۵؛ قمی، نفس المهموم، ص۳۴۷.
  11. سید بن طاووس، اللهوف، ص۱۳۶؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۶۰؛ قمی، نفس المهموم، ص۳۴۸.
  12. بلاذری، انساب‌الاشراف، ج۶، ص۴۰۷.
  13. ابن‌اثیر، الکامل، ج۴، ص۲۴۳.

منابع

  • ابن اثیر، علی بن ابی کرم، الکامل فی التاریخ، دارصادر، بیروت، ۱۳۸۵ق/۱۹۶۵م.
  • ابن شهرآشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب(ع)، انتشارات علامه قم، ۱۳۷۹ ق.
  • ابن نما حلی، مثیرالأحزان، انتشارات مدرسه امام مهدی (عج)، قم، ۱۴۰۶ق.
  • ابن مشهدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، مؤسسه نشر اسلامی، قم، ۱۴۱۹ق.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، کتاب جمل من انساب‌الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، دارالفکر، بیروت، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۶م.
  • حلی(علامه)، رجال، دارالذخائر، قم، ۱۴۱۱ق.
  • سید بن طاووس، علی بن موسی، اللهوف علی قتلی الطفوف، جهان، تهران، ۱۳۴۸ش.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمدأبوالفضل ابراهیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م.
  • طوسی، رجال الشیخ الطوسی، انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، ۱۴۱۵ق.
  • قمی، شیخ عباس، نفس المهموم، المکتبة الحیدریة، نجف، ۱۴۲۱ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، اسلامیة، تهران، ۱۳۶۳ش.
  • مفید، الإرشاد، انتشارات کنگره جهانی شیخ مفید قم، ۱۴۱۳ق.
  • مقرم، عبدالرزاق، مقتل الحسین علیه‌السلام، مؤسسة الخرسان للمطبوعات، بیروت، ۱۴۲۶ق/۲۰۰۷م.