نهر علقمه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

نهر عَلقَمه یا علقمی، نهری بوده در کشور عراق که عباس بن علی(ع) در روز عاشورا، کنار این نهر به شهادت رسید. این نهر از رود فرات منشعب شده و آب زلال آن را به منطقه کربلا و سرزمین های اطراف آن می رسانده است.[۱] پدربزرگ ابن علقمی آخرین وزیر عباسیان، که از طایفه بنی اسد و در شهر نیل عراق بود، در کنار فرات نهری حفر کرد و نام او بر این نهر نهاده شد.[۲] علقم به معنای تلخی است، همچنین هر درخت تلخ و آب بسیار سخت را علقم گویند.

در ادبیات عاشورا

نهر علقمه در ادبیات عاشورایی بیشتر در پیوند با روضه عطش و دست‌های قطع شده اباالفضل (ع) مطرح می‌شود:[۳]

از چشم سپیده خواب را می بردند از چشمه گُل ، گلاب را می بردند
بر شانه خود فرشتگان آهسته
از علقمه ، روح آب را می بردند

محل کنونی نهر علقمه

در کربلا آبی که در کنار مقام امام زمان(عج) جاری است، نهر الحسینی نام دارد و محل دقیق نهر علقمه مشخّص نیست.

در کربلای کنونی محل دقیق نهر علقمه مشخص نیست. در این یک هزار و چند صد سال به‌اندازه‌ای ساخت و ساز و تخریب و جا به جایی در کربلا صورت گرفته است که هیچ نمی‌توان معین کرد، حضرت ابالفضل(ع) به طور دقیق برای آوردن آب به کجا رفته است و از کجا آب آورده است. آبی که اکنون در بین راه باغ امام صادق (ع) و در کنار مقام امام زمان(عج) جاری است، نهر الحسینی نام دارد و از محله‌ای به نام الحسینی در حدود پانزده کیلومتری کربلا از فرات اصلی منشعب شده است، تا زمین‌های زراعی بین راه خود را سیراب سازد و اکنون به خاطر ازدیاد جمعیت و افزایش مصرف آب در کربلا و بالاآمدن سطح آب‌های زیرزمینی، فاضلاب هتل‌ها و خانه‌های اطراف این نهر بر آن مسلّط شده و در آن می‌ریزد تا با عبور از کنار کربلا یا صرف زراعت شود و یا پسمانده آن دوباره به فرات اصلی ملحق گردد.[۴]

پانویس

  1. نهر علقمه
  2. ابن طقطقی،ص ۴۵۵
  3. محدثی، فرهنگ عاشورا، ص ۳۴۷ ـ ۳۴۶
  4. کتابخانه تخصصی حج

منابع

  • ابن طقطقی، محمد، الفخری، به کوشش هارتویک درنبورگ، پاریس، ۱۸۹۴م.
  • محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف، قم، ۱۳۸۸ش.