نهر علقمه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

نهر عَلقَمه یا علقمی، نهری بوده در کشور عراق که عباس بن علی(ع) در روز عاشورا، کنار این نهر به شهادت رسید. این نهر از رود فرات منشعب شده و آب زلال آن را به منطقه کربلا و سرزمین‌های اطراف آن می‌رسانده است.[۱] پدربزرگ ابن علقمی آخرین وزیر عباسیان، که از طایفه بنی اسد و در شهر نیل عراق بود، در کنار فرات نهری حفر کرد و نام او بر این نهر نهاده شد.[۲] علقم به معنای تلخی است، همچنین هر درخت تلخ و آب بسیار سخت را علقم گویند.

در ادبیات عاشورا

نهر علقمه در ادبیات عاشورایی بیشتر در پیوند با روضه عطش و دست‌های قطع شده اباالفضل(ع) مطرح می‌شود:[۳]

از چشم سپیده خواب را می‌بردند از چشمه گُل، گلاب را می‌بردند
بر شانه خود فرشتگان آهسته
از علقمه، روح آب را می‌بردند

محل کنونی نهر علقمه

در کربلا آبی که در کنار مقام امام زمان(عج) جاری است، نهر الحسینی نام دارد و محل دقیق نهر علقمه مشخّص نیست.

در کربلای کنونی به جهت تخریب‌ها و ساخت و سازهای فراوان طی قرون مختلف، محل دقیق نهر علقمه مشخص نیست. نهر آبی که اکنون در بین راه باغ امام صادق(ع) و در کنار مقام امام زمان(عج) جاری است، نهر الحسینی نام دارد و از محله‌ای به نام الحسینی در حدود پانزده کیلومتری کربلا از فرات اصلی منشعب شده است، تا زمین‌های زراعی بین راه خود را سیراب سازد و اکنون به خاطر ازدیاد جمعیت و افزایش مصرف آب در کربلا و بالاآمدن سطح آب‌های زیرزمینی، فاضلاب هتل‌ها و خانه‌های اطراف این نهر بر آن مسلّط شده و در آن می‌ریزد تا با عبور از کنار کربلا یا صرف زراعت شود و یا پسمانده آن دوباره به فرات اصلی ملحق گردد.[۴]

پانویس

  1. نهر علقمه
  2. ابن طقطقی، الفخری، ۱۸۹۴م، ص۴۵۵.
  3. محدثی، فرهنگ عاشورا، ۱۳۸۸ش، ص۳۴۷-۳۴۶.
  4. کتابخانه تخصصی حج

منابع

  • ابن طقطقی، محمد، الفخری، به کوشش هارتویک درنبورگ، پاریس، ۱۸۹۴م.
  • محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، نشر معروف، قم، ۱۳۸۸ش.