مقاله ضعیف
بدون رده
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
استناد ناقص

فرات

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
رودخانه فرات.jpg

فُرات (به معنی آب گوارا[۱])، رودخانه‌ای که از ترکیه سرچشمه می‌گیرد و پس از گذشتن از سوریه و عراق، به خلیج فارس می‌ریزد. واقعه کربلا در کنار این رود رخ داده است. در روایات، فضیلت‌هایی برای این رودخانه بیان شده است.

موقعیت جغرافیایی

نقشه دجله و فرات.png

طول رودخانه فرات تقریبا ۲۹۰۰ کیلومتر است و از مناطق شرقی ترکیه سرچشمه می‌گیرد، سپس از سوریه و عراق گذر می‌کند. فرات و دجله تقریباً به موازات همدیگر هستند. این دو رود، در نزدیکی خلیج فارس به هم می‌پیوندند و از آن پس شط العرب خوانده می‌شوند و پس از اضافه شدن کارون به آن، اروندرود نام گرفته که مرز بین ایران و عراق را تشکیل می‌دهد. این رود از شهرهای دير الزور، رقه، الميادين، حديثه، هيت، رمادی، فلوجه، كوفه و ناصريه می‌گذرد.[نیازمند منبع]

فرات و دجله موجب شده‌اند در این منطقه، سرزمینی حاصل‌خیز شکل بگیرد که به بین النهرین مشهور است. این سرزمین از قدیمی‌ترین مراکز تمدن بشری بوده و در طول تاریخ، تمدن‌های متعددی در آن رشد و تکوین یافته است؛ برای مثال، بابِل، پایتخت قدیم کشور بابل، در ساحل فرات بنا شده بود.[۲]

فرات در روایات

فرات، بنابر برخی روایات، نهر مقدس و بافضیلتی است که دو ناودان از بهشت بر آن می‌ریزد و نهری پربرکت است و کودکی که کامش را با آب فرات بردارند، دوستدار اهل بیت(ع) می‌شود.[نیازمند منبع] در حدیث است که فرات، مهریه حضرت زهرا(س) است.[۳] در روایتی دیگر، فرات، نهر مؤمن و نهر بهشتی خوانده شده است.[۴]

مستحب است برای زیارت امام حسین(ع)، با آب فرات غسل زیارت کنند که موجب آمرزش گناهان است.[۵] نوشیدن از آب فرات هم مطلوب است.

فرات در آخرالزمان

ابراهیم بن محمد بن جعفر از پدرش روایت می‌کند که امام صادق(ع) فرمود: در سال فتح (قیام امام زمان(عج)‌)، آب فرات طغیان خواهد کرد و در کوچه‌های کوفه خواهد ریخت.[۶]

فرات در واقعه عاشورا

موقعیت فرات در واقعه عاشورا

واقعه عاشورا در حاشیه یکی از نهرهای منشعب شده از رودخانه فرات رخ داده است. امام حسین(ع) و یارانش در کربلا، در محرم سال ۶۱ هجری قمری توسط نیروهای عبیدالله بن زیاد در محاصره قرار گرفتند. آنان آب را به روی اردوگاه امام حسین(ع) و اطفال و خیمه‌ها بستند. سپاه دشمن می‌خواست با قرار دادن سپاه امام حسین(ع) در مضیقه بی‌آبی، او را به تسلیم وادارد؛ اما امام حسین (ع) تسلیم نشد.[نیازمند منبع]

عباس بن علی(ع) که برای آوردن آب برای کودکان تشنه رفته بود، در کنار نهر علقمه دستانش قطع شد و به شهادت رسید.[نیازمند منبع]

در فرهنگ شیعه، آب فرات همچون خاک کربلا، نمادی از حادثه عاشورا به شمار می‌آید؛ از این رو برداشتن کام نوزاد با آب فرات یا تربت حسینی، از روی تبرک رواج دارد.[نیازمند منبع]

پانویس

  1. لغتنامه دهخدا
  2. جواد محدثی، فرهنگ عاشورا، ص ۳۴۱.
  3. ابن شهر آشوب،مناقب، ج ۳، ص ۳۵۱.
  4. کلینی، اصول کافی، ج‌ ۶، ص ۳۹۲.
  5. فتال نیشابوری، ترجمه روضة الواعظین، ص۳۲۰ مجلس بیستم در چگونگی شهادت امام حسین(ع)
  6. طبرسی، ترجمه اعلام الوری، ص۵۸۶.

منابع

  • نیشابوری، فتال، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، مهدوی دامغانی، محمود، نشر نی، تهران، ۱۳۶۶ش.
  • الکلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۸ق.
  • ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، تصحیح عبد الحسین امینی، نجف، مطبعه المرتضوی.
  • طبرسی، فضل بن حسن، زندگانی چهارده معصوم علیهم السلام ترجمه کتاب إعلام الوری بأعلام الهدی، ترجمه عطاردی قوچانی، عزیز الله، تهران، انتشارات اسلامیه.
  • محدثی، جواد، فرهنگ عاشورا، قم، نشر معروف، ۱۳۷۶ش.