مقاله قابل قبول
پیوند کم
بدون جعبه اطلاعات
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
جانبدارانه

ابوثمامه صائدی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
آرامگاه شهدای کربلا در حرم امام حسین(ع)

عمرو بن عبدالله بن کعب معروف به اَبوثُمامه صائِدی ‌،(۶۱ق) از شهیدان کربلا و از اصحاب امیرالمؤمنین علی(ع) که در همه جنگ‌های دوران حکومت آن حضرت شرکت کرد.

او در قیام مسلم بن عقیل فرماندهی قبیله‌های تمیم و همدان را بر عهده داشت و پس از شهادت مسلم، در مسیر راه به امام حسین پیوست و روز عاشورا در کربلا به شهادت رسید.

ابوثمامه روز عاشورا وقت نماز ظهر را به امام حسین اطلاع داد و به همین دلیل حضرت او را دعا کرد.

نسب و نام

بیشتر منابع، از نام عمرو برای اشاره به ابوثمامه استفاده کرده‌اند؛ اما برخی منابع نام‌های دیگری برای او نوشته‌اند و در ذکر برخی دیگر از مشخصات او با هم اختلاف دارند که گویا پاره‌ای از این اختلاف‌ها، معلول اشتباه کاتبان است از جمله کنیه او را ابوتمامه[۱] و نامش را زیاد[۲] و عمر[۳] و نسبت او را نیز مختلف آورده‌اند مانند صائدی[۴]، انصاری[۵]، صیداوی[۶] و صاعدی.[۷] بنو صائد، از زیرشاخه‌های قبیله هَمْدان است. برخی منابع نسب‌شناسی نام مشخصات کامل ابوثمامه را چنین ذکر کرده‌اند: زیاد بن عمرو بن عریب بن حنظلة بن دارم بن عبدالله الصائدی.[۸]

دوران حضرت علی و امام حسن

ابوثمامه از تابعین و مشاهیر شیعه در کوفه بوده است.[۹] او از اصحاب امیرالمؤمنین است که در همه جنگ‌های دوران حکومت آن حضرت حضور داشته است. او را از اصحاب امام حسن(ع) نیز شمرده‌اند و بنابر برخی منابع، او در مبارزات آن حضرت با معاویه شرکت داشت.[۱۰]

واقعه کربلا

پس از مرگ معاویه، ابوثمامه در ماجرای دعوت امام حسین(ع)شرکت داشت و در خانه سلیمان بن صُرد خزاعی در کوفه حضور یافت و چون امام حسین(ع) به مکه رفت، نامه‌ای خطاب به آن حضرت به مکه فرستاد.[۱۱]

وی هنگام مأموریت مسلم بن عقیل از سوی امام حسین(ع) در کوفه، کمک‌های مالی مردم را دریافت می‌کرد و تهیه اسلحه را بر عهده گرفت.[۱۲] مسلم بن عقیل پس از قیام در کوفه، فرماندهی قبیله‌های تمیم و هَمْدان را به او واگذار کرد.[۱۳] پس از شهادت مسلم بن عقیل تحت تعقیب ابن زیاد قرار گرفت و چند روزی در قبیله خود پنهان شد.[۱۴] سپس با نافع بن هلال، مخفیانه از کوفه بیرون رفت و در راه مکه به کربلا، به امام حسین(ع) پیوست و همراه آن حضرت، به کربلا رفت.[۱۵]

او در واقعه کربلا مانعِ حضورِ مسلحانه کثیربن عبدالله شعبی، قاصد ابن سعد، نزد امام حسین(ع) شد و در روز عاشورا، هنگام ظهر، فرا رسیدن وقت نماز را به اردوگاه امام حسین(ع) اطلاع داد و امام(ع) او را دعا کرد.[۱۶]

شهادت

درباره جزئیات نبردهای ابوثمامه مطالب اندکی هست. طبری می‌گوید که وی، پسرعموی خود را که در لشکر عمر سعد بود به هلاکت رساند.[۱۷] و پس از مالک بن دودان رهسپار میدان شد[۱۸] وی چنین رجز می‌خواند:

عزاء لآل المصطفى وبناته على حبس خير الناس سبط محمد
عزاء لزهراءالنبي وزوجها خزانة علم الله من بعد أحمد
عزاء لأهل الشرق والغرب كلهم وحزنا على حبس الحسين المسدد
فمن مبلغ عن النبي و بنته بأن ابنكم في مجهد أي مجهد[۱۹]

ترجمه:«تعزيت می‌گويم به آل پيامبر و دخترانش به خاطر گرفتاری نوادگان پيامبر كه بهترين انسان‌ها هستند.

تعزيت بر حضرت زهرا و همسرش كه خزانه علم الهي بود پس از پيامبر.

تعزيت بر همه مردمان مشرق و مغرب زمين و اندوه برای گرفتاری حسين راستگو و درست كردار

كيست رساننده اين پيام از من به حضرت نبی و دخترش كه فرزندتان در رنج و سختی است و چه رنج و سختی بزرگی».

از گفتگوی او با امام حسین(ع)در کربلا که منابع تاریخی نقل کرده‌اند، برمی‌آید او آگاهانه و مشتاقانه جنگ در رکاب امام حسین(ع)و شهادت را پذیرفته است.[۲۰] وی به دست قیس بن عبدالله به شهادت رسید.[۲۱]

پانویس

  1. مقتل الحسین علیه‌السلام، خوارزمی، ج۱، ص۲۰۶.
  2. جمهرةأنساب العرب، ص۳۹۵.
  3. اقبال الاعمال ج۳، ص۷۹.
  4. مناقب آل ابی طالب ج۳، ص۲۵۳.
  5. رجال طوسی، ص۷۷؛ مامقانی، تنقیح المقال، ج۲، ص۳۳۳.
  6. جمهرة انساب العرب، ص۳۹۵؛ دینوری، اخبار الطوال، ص۲۳۸.
  7. الفتوح، ص۸۸۸.
  8. جمهرةأنساب العرب، ص۳۹۵.
  9. طبری، تاریخ، ج۵، ص۳۶۴.
  10. ابصار العین، ص۱۱.
  11. مامقانی، تنقیح المقال، ج۲، ص۳۳۳.
  12. طبری، تاریخ، ج۵، ص۳۶۴.
  13. دینوری، ص۲۳۸.
  14. تاریخ طبری ج۵، ص۳۶۹؛ ترجمه الکامل فی التاریخ، ج۱۱، ص۱۲۵
  15. مامقانی، تنقیح المقال، ج۲، ص۳۳۳.
  16. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۱۰و۴۳۹.
  17. طبری،تاریخ، ج۵، ص۴۴۱.
  18. ابن شهر آشوب، المناقب، ج۳، ص ۲۵۳.
  19. ابن شهر آشوب، المناقب، ج۳، ص ۲۵۳
  20. طبری، تاریخ، ج۵، ص۴۱۰و۴۳۹.
  21. تسمیة من قتل مع الحسین علیه السلام، ش ۹۳.

منابع

  • دینوری، احمدبن داوود، اخبار الطوال، به کوشش عبدالمنعم عامر و جمال‌الدین شیال، بغداد، ۱۳۷۹ق/-۱۹۵۹م.
  • سماوی، محمدبن طاهر، ابصار العین فی انصار الحسین، قم، مکتبه بصیرتی.
  • طبری، تاریخ.
  • طوسی، محمدبن حسن، رجال، نجف، ۱۳۸۰ق-۱۹۶۱م.
  • مامقانی، عبدالله بن حسن، تنقیح المقال فی علم الرجال، نجف، ۱۳۵۰ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، ۱۴۰۳ق-۱۹۸۳م.

پیوند به بیرون