بشر بن غالب اسدی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
بشر بن غالب اسدی
مشخصات فردی
نام کامل: بِشر بن غالب اسدی
لقب: ابو صادق
خویشاوندان: غالب بن بشر اسدی
محل زندگی: کوفه
وفات: سال ۷۶ق ، کوفه
علت وفات: جنگ با خوارج در دوران حجاج بن یوسف
مشخصات دینی
از یاران: امام علی(ع)،امام حسن(ع)،امام حسین(ع)،امام سجاد(ع)
فعالیت‌ها: نقل دعای عرفه و ملاقات با امام حسین(ع) در راه کوفه

بِشر بن غالِب اَسَدی از اصحاب نخستین ائمه شیعه و از راویان حدیث بوده است. معروف‌ترین روایت او دعای عرفه است که به همراه برادرش از امام حسین(ع) نقل کرده است. وی همچنین با امام در سفر ایشان از مکه به عراق دیدار کرد و وقتی امام از اوضاع عراق پرسید، پاسخ داد که دل‌های مردم با شماست، اما شمشیرهای آنان با بنی‌امیه می‌باشد.

وی در واقعه عاشورا حضور نداشت که بعدها بدین خاطر اظهار پشیمانی کرد. او در نهایت به عنوان یکی از فرماندهان حجاج بن یوسف در جنگ با خوارج به سال ۷۶ق کشته شد.

معرفی اجمالی

بشر بن غالب اسدی کوفی ملقب به ابوصادق[۱] فرزند صحابه پیامبر، غالب بن بشر اسدی[۲] و از طایفه بنی‌اسد بوده است.[۳] از زمان و مکان تولد او اطلاعاتی در دست نیست.[یادداشت ۱]

برقی بشر را از صحابه پیامبر(ص) شمرده است.[۴] چنان‌که سید محسن امین به نقل از ابن سعد، نویسنده کتاب طبقات الکبری، بشر را از صحابه‌ای دانسته که به کوفه مهاجرت کرده است.[۵]

برخی از مورخان بشر بن غالب را از فرماندهان لشکر حجاج بن یوسف در جنگ با شورشیان خوارج شمرده‌اند[۶] که در همین کارزار در سال ۷۶ق کشته شد.[۷]

راوی حدیث

رجال‌نویسان متقدم همچون برقی ۲۸۰ق) و شیخ طوسی۴۶۰ق)، بشر بن غالب را از اصحاب و راویان ائمه(ع) دانسته‌اند؛ ولی اطلاعاتی از زندگی او ارائه نکرده‌اند؛[۸] چنان‌که شیخ طوسی تنها با اشاره به اسدی و کوفی بودن وی، او را از راویان حدیث و از اصحاب امام حسین(ع)[۹] و امام سجاد(ع) دانسته است.[۱۰] برقی نیز، علاوه بر ذکر نام او در ردیف اصحاب امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و امام سجاد(ع)، او را از اصحاب امام علی(ع) دانسته که در کوفه زندگی می‌کرده است.[۱۱]

از بشر بن غالب روایات فراوانی در کتب روایی و غیر روایی در زمینه‌های مختلف، از جمله محبت اهل بیت(ع)،[۱۲] تفسیر،[۱۳] ثواب قرائت قرآن[۱۴] و اخبار ظهور قائم[۱۵] نقل شده است. از روایت او دعای عرفه است که به همراه برادرش بشیر بن غالب از امام حسین(ع) نقل کرده است.[۱۶]

مذهب و وثاقت

به گمان برخی محققان، تصریحی به مذهب او در میان رجالیان به چشم نمی‌خورد.[۱۷] البته مامقانی با اشاره به مجهول الحال بودن بشر، او را امامی‌مذهبی دانسته است.[۱۸] سید محسن امین به نقل برخی از کشی اشاره می‌کند که او را عالم، فاضل و جلیل القدر خوانده است، اما می‌افزاید که این مطلب در کتاب رجال کشی وجود ندارد و اساساً چنین ادبیاتی در توثیق یک راوی از متقدمانی چون کشی صادر نمی‌شد و این نوع جملات متعلق به متأخران است.[۱۹] برخی از محققان با آن که اذعان داشته‌اند که از احوالات بشر خبری در دست نیست، اما به استناد شهرت دعای عرفه، او را راوی موثقی دانسته‌اند.[۲۰]

ملاقات با امام حسین(ع)

بشر بن غالب با امام حسین(ع) هنگام خروج امام از مکه به سوی عراق در منطقه ذات عرق دیدار نمود. [۲۱] امام از او درباره اوضاع عراق پرسید. وی در جواب گفت دل‌های آنها با شماست؛ اما شمشیرهایشان با بنی‌امیه. امام حرف او را تصدیق کرد و آیه هجدهم سوره حج را قرائت فرمود که خداوند آنچه بخواهد انجام می‌دهد.[۲۲]

گفتگوی امام حسین با بشر بن غالب در ذات عرق
امام حسین(ع): مردم کوفه را چگونه دیدی؟
بشر بن غالب: قلب‌های مردم با شما اما شمشیرهایشان با بنی امیه است.
راست گفتی‌ای برادر اسدی! خداوند آنچه بخواهد انجام می‌دهد، و آنچه اراده کند، فرمان می‌دهد.

بشر بن غالب به نقل گفتگویی از امام حسین(ع) با ابن زبیر نیز پرداخته است که امام به تبیین علت سفر خود به عراق می‌پردازد.[۲۳]

بشر همراه امام در کربلا حضور نداشت که در چرایی این رفتار به مطلبی اشاره نشده است.[۲۴] اما ابن سعد در کتاب طبقات الکبری معتقد است که وی پس از واقعه عاشورا بر سر مزار امام حسین(ع) رفت و به خاطر عدم همراهی امام، اظهار ندامت و پشیمانی نمود.[۲۵] نام بشر در قیام‌های خونخواهانه بعد از عاشورا نیز به چشم می‌خورد؛ چنان‌که او به همراه منهال بن عمرو در زمان قیام مختار به مدینه رفته و در جریان گفتگوی امام سجاد(ع) با منهال در مورد حرملة بن کاهل اسدی حضور داشت[۲۶] و همچنین تنش‌هایی را با مختار ثقفی تجربه کرد و به زندان افتاد.[۲۷]

پانویس

  1. کشی، اختیار معرفة الرجال، ۱۴۰۹ق، ج۱، ص۱۷۱؛ شوشتری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۱۱، ص۳۶۸.
  2. ابن اثیر، اسد الغابه، ۱۴۰۹ق، ص
  3. ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۶۹.
  4. برقی، الرجال، ۱۳۷۶ش، ص۸.
  5. امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۵۷۵.
  6. طبری، تاریخ طبری، ۱۳۸۷ق، ج۶، ص۲۴۴؛ ابن مسکویه، تجاربالأمم، ۱۳۸۷ق، ج۲، ص۲۸۵؛ ابن اثیر، الکامل، ۱۳۸۵ق، ج۴، ص۴۰۸.
  7. طبری، تاریخ طبری، ۱۳۸۷ق، ج۶، ص۲۴۶؛ ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، ۱۴۰۸ق، ج۳، ص۱۹۴.
  8. برقی، رجال برقی، ۱۳۷۶ش، ص۸؛ طوسی، رجال طوسی، ۱۳۷۳ش، ص۹۹.
  9. طوسی، رجال طوسی، ۱۳۷۳ش، ص۹۹.
  10. طوسی، رجال طوسی، ۱۳۷۳ش، ص۱۱۰.
  11. برقی، رجال برقی، ۱۳۷۶ش، ص۸.
  12. برقی، المحاسن، ۱۳۷۱ق، ج۱، ص۶۱.
  13. صدوق، الأمالی، ۱۳۴۲ش، ص۱۵۳؛ حسکانی، شواهدالتنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۴۷۵.
  14. کلینی، الکافی، ۱۴۲۹ق، ج۴، ص۶۱۱، ۶۲۱.
  15. نعمانی، الغیبة، ۱۳۹۷ق، ص۲۳۵؛ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۴۶۲.
  16. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۵، ص۲۱۴.
  17. شرف الدین، مع موسوعات رجال الشیعة، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۲۵۷.
  18. مامقانی، تنقیح المقال، ۱۴۳۱ق، ج۱۲، ص۲۹۷.
  19. امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۳، ج۳، ص۵۷۶.
  20. «بِشْرِ بْنِ غَالِب؛ صحابی جامانده از عاشورا»، خبرگزاری بسیج.
  21. ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۶۹؛ ابن طاووس، اللهوف، ۱۳۴۸ش، ص۶۹.
  22. ابن اعثم، الفتوح، ۱۴۱۱ق، ج۵، ص۶۹؛ ابن طاووس، اللهوف، ۱۳۴۸ش، ص۶۹.
  23. ابوالشیخ، طبقات المحدثین، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۱۸۶.
  24. «بِشْرِ بْنِ غَالِب؛ صحابی جامانده از عاشورا»، خبرگزاری بسیج.
  25. ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۱، ص۵۰۱.
  26. مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۵، ص۳۷۵.
  27. صفار، بصائر الدرجات، ۱۴۰۴ق، ج۱، ص۲۴۸.
  1. تذکره‌نویسان در شرح حال بشر به این مسئله اشاره نکرده‌اند. برای نمونه رجوع کنید به: (ابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۳۰۲؛ امین، أعیان الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۳، ص۵۷۵.)

منابع

  • ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم، الغیبة، تهران، نشر صدوق، ۱۳۹۷ق.
  • ابن اثیر جزری، علی بن محمد، الکامل فی التاریخ، بیروت،دار صادر، ۱۳۸۵ق.
  • ابن أثیر، علی بن محمد الجزری، أسد الغابة فی معرفة الصحابة، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹ق.
  • ابن اعثم کوفی، أبو محمد أحمد، کتاب الفتوح، تحقیق علی شیری، بیروت، دارالأضواء، ۱۴۱۱ق.
  • ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد، دیوان المبتدأ و الخبر فی تاریخ العرب و البربر و...، تحقیق خلیل شحادة، بیروت، دارالفکر، چاپ دوم، ۱۴۰۸ق.
  • ابن سعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
  • ابن طاووس، علی بن موسی، اللهوف علی قتلی الطفوف، ترجمه فهری، تهران، نشر جهان، ۱۳۴۸ش.
  • ابن مسکویه، ابوعلی مسکویه الرازی، تجارب الامم، تحقیق ابوالقاسم امامی، تهران، سروش، ۱۳۷۹ش.
  • ابوالشیخ، عبدالله بن محمد، طبقات المحدثین بأصبهان و الواردین علیها، بیروت، مؤسسة الرسالة، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق.
  • امین، محسن، أعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
  • برقی، احمد بن محمد، الرجال، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۴۲ش.
  • برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، قم، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ق.
  • بِشْرِ بْنِ غَالِب؛ صحابی جامانده از عاشورا، خبرگزاری بسیج، تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۰۷/۱۹، تاریخ بازدید: ۱۳۹۸/۰۹/۰۴.
  • حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، التابعة لوزارة الثقافة و الإرشاد الإسلامی، ۱۴۱۱ ق.
  • شرف‌الدین، عبدالله، مع موسوعات رجال الشیعة، لندن، الارشاد، ۱۴۱۱ق.
  • شوشتری، محمد تقی، قاموس الرجال، قم، جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
  • صدوق، محمد بن علی، الأمالی،تهران، کتابچی، چاپ ششم، ۱۳۷۶ش.
  • صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد(ص)، قم، چاپ دوم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، ۱۴۰۴ق.
  • طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷ق.
  • طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، چاپ سوم، ۱۳۷۳ش.
  • طوسی، محمد بن الحسن، الغیبة، قم،‌دار المعارف الإسلامیة، ۱۴۱۱ق.
  • کشی، محمد بن عمر، رجال الکشی - إختیار معرفة الرجال، مشهد، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، ۱۴۰۹ق.
  • کلینی، ابوجعفر، محمد بن یعقوب، الکافی، قم، دارالحدیث للطباعة و النشر، ۱۴۲۹ق.
  • مامقانی، عبدالله، تنقیح المقال فی علم الرجال، قم، موسسة آل البیت(ع)، ۱۴۳۱ق.
  • مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحارالأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت،دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.