عبدالله بن عمیر کلبی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
عبدالله بن عمیر کلبی
آرامگاه شهدای کربلا2.jpg
اطلاعات یاران امامان
نسب: بنی‌عُلَیم
خویشاوندان
سرشناس:
ام وهب
محل زندگی: کوفه
وفات: ۶۱ق ، کربلا
علت وفات: شهادت
مدفن: حرم امام حسین

عبدالله بن عُمَیر کَلبی(شهادت ۶۱ق) از شهدای کربلا است. او به همراه همسرش ام وهب، شبانه خود را از کوفه به سپاه امام حسین(ع) رساند. بنا بر گزارش طبری، عبدالله بن عمیر، دومین شهید کربلا روز عاشورا بود. همسرش ام‌وهب نیز نخستین زنی بود که در واقعه کربلا به شهادت رسید.

نام و نسب

عبدالله بن عمیر از قبیله بنی‌عُلَیم بود.[۱] برخى گزارش‌های تاریخی مربوط به وَهْب بن وهب یا همان وهب بن عبدالله کلبی مشابهت ها و مشتركاتى با متون مربوط به عبد اللّه بن عُمَير دارند و همين باعث شده تا برخى محقّقان، این دو را یکی نفر بدانند و اساسا وَهْب بن وَهْب را فاقد وجودِ خارجی تلقی کنند. لیکن علاوه بر مشابهت‌هایی که در روایات تاریخی درباره این دو فرد آمده، تفاوت‌هاى قابل توجهی نیز بينشان وجود دارد. بنا بر این دو نفر بودن آن‌ها بعيد نيست، به ويژه مسیحی بودن وَهْب كه در برخى منابع آمده، با عبد اللّه بن عُمَير كه از ياران نامى امام حسين(ع)بوده است، به هيچ وجه ، قابل جمع نيست.[۲]

پیوستن به امام حسین(ع)

به گزارش ابومخنف هنگامی‌که سپاه کوفه در نخیله آماده جنگ با امام حسین می‌شد. عبدالله با آنها برخورد کرد و از آن‌ها ماجرا را پرسید. آنها گفتند: به جنگ حسین بن علی می‌رویم. او گفت: به خدا سوگند من مشتاق جنگ با مشرکان بودم، و امیدوارم ثواب پیکار با اینان که قصد جنگ با پسر دختر پیامبرشان را دارند، از ثواب جنگ با مشرکان کمتر نباشد.

وی نزد همسرش رفت و او را از قصد خویش آگاه کرد. ام وهب گفت: خداوند تو را به راهی نیکو هدایت کرده، چنین کن و مرا نیز با خود ببر. پس شبانه همراه همسرش بیرون رفت و به امام حسین(ع) پیوست.[۳]

روز عاشورا

در روز عاشورا که عمر سعد با پرتاب تیری به سوی اردوگاه امام حسین(ع) جنگ را آغاز کرد؛ «یسار» غلام آزاد شده زیاد بن ابی‌سفیان و «سالم» غلام آزاد شده عبیدالله بن زیاد به میدان آمدند و هماورد طلبیدند. حبیب بن مظاهر و بریر بن خضیر از جا برخاستند اما امام حسین(ع) به آن دو اجازه میدان نداد. عبدالله بن عمیر با اجازه امام به میدان رفت، از او پرسیدند: کیستی. او خود را معرفی کرد. گفتند: ما تو را نمی‌شناسیم. زهیر یا حبیب یا بریر به مبارزه ما بیایند. او به یسار که جلوتر ایستاده بود گفت: هیچ یک از اینان به جنگ تو نمی‌آید مگر اینکه از تو بهتر است. سپس به او حمله کرد و او را از پا درآورد. در همین حال، «سالم» به سوی او حمله کرد. یاران امام حسین(ع) فریاد زدند تا عبدالله از حمله او آگاه شود ولی عبدالله متوجه نشد، سالم به او ضربه‌ای زد. عبدالله با دست چپ جلو ضربه را گرفت و انگشتانش قطع شد. سپس عبدالله بر او حمله برد و با ضربه‌ای او را به قتل رساند.[۴]

واکنش همسر

همسرش ام‌وهب عمودی برداشت و به سوی او رفت. عبدالله می‌خواست او را به سوی خیمه برگرداند ولی او لباس شوهرش را گرفته بود و می‌گفت: تو را رها نمی‌کنم تا همراه تو به شهادت برسم. در این هنگام امام حسین(ع) او را صدا زد و فرمود: «خدا از جانب اهل بیت به شما جزای خیر دهد. برگرد (خدا تو را رحمت کند) و نزد زنان بنشین که جنگیدن بر زنان واجب نیست.» پس او نزد زنان بازگشت.[۵]

شهادت

پیش از ظهر عاشورا، شمر بن ذی‌الجوشن که فرمانده جناح چپ سپاه کوفه بود، با افراد تحت فرمان خود به سپاه امام هجوم بردند. در این حمله هانی بن ثبیت و بکیر بن حی تیمی عبدالله بن عمیر را به شهادت رساندند. بنا بر گفته طبری، او دومین شهید کربلا بود.[۶]

شهادت همسر

پس از شهادت عبدالله، همسرش ام وهب خود را به بالین او رساند و در حالی‌که سر و صورت عبدالله را پاک می‌کرد رستم غلام شمر بن ذی الجوشن به دستور شمر او را به شهادت رساند.[۷] گفته‌اند او نخستین زن شهید در واقعه کربلا بود.

رجز

رجز عبدالله بن عمیر کلبی در روز عاشورا
إن تنکرونی فأنا ابن کلب حسبی ببیتی فی علیم حسبی
إنی امرؤ ذو مرة و عصب و لست بالخوار عند النکب
إنی زعیم لک أم وهب بالطعن فیهم مقدما و الضرب
ضرب غلام مؤمن بالرّب
اگر مرا نمی‌شناسید، من پسر کلب و از دودمان علیم هستم و این افتخار مرا بس است.
من دلیرمردی پرتوانم و هنگام مصیبت خوار و زبون نیستم. ای امّ‌وهب! من عهده‌دار می‌شوم که با نیزه و شمشیر با آنان بجنگم؛ ضربه زدن بنده‌ای که به پروردگار ایمان دارد.[۸]

پانویس

  1. طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۴۲۹
  2. ری‌شهری، دانشنامه امام حسین(ع)، ۱۳۸۸، ج۶، ص۳۸۲-۳۸۳.
  3. طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۵، ص۴۲۹
  4. طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۴۲۹-۴۳۰؛ نفس المهموم، ص۲۳۲-۲۳۳.
  5. طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۴۲۹-۴۳۰؛ قمی، نفس المهموم، ص۲۳۲-۲۳۳.
  6. طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۵، ص۴۳۶
  7. طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۵، ص۴۳۸
  8. بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۱۹۰؛ نویری، نهایة الارب، نویری، ج۲۰، ص۴۴۷

منابع

  • ری‌شهری، محمد، دانشنامه امام حسین(ع)، قم، سازمان چاپ و نشر دارالحدیث، ۱۳۸۸ش.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، دار التراث، بیروت، دوم، ۱۳۸۷ ق.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، أنساب الأشراف، دار الفکر، اول، بیروت،۱۴۱۷ق.
  • نویری، نهایة الأرب فی فنون الأدب، دار الکتب و الوثائق القومیة، قاهره،اول، ۱۴۲۳ ق.