طفلان مسلم

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
طفلان مسلم
محمد بن مسلم بن عقیل و ابراهیم بن مسلم بن عقیل

گنبد طفلان مسلم
درگذشت پس از واقعه عاشورای سال ۶۱ هجری قمری
آرامگاه در چهار فرسنگی کربلا در شهری به نام مُسَیِّب،
نقش‌های برجسته حضور در واقعه کربلا و اسارت بعد آن واقعه
تأثیرگذاران امام حسین(ع) و مسلم بن عقیل
خویشاوندان مسلم بن عقیل

طِفْلان مُسْلِمْ، اصطلاحی است برای دو تن از فرزندان مسلم بن عقیل به نام‌های محمد و ابراهیم، که پس از شهادت امام حسین(ع) اسیر و در کوفه زندانی شدند. آنها پس گریختن از زندان به دست یکی از لشکریان عبیدالله بن زیاد به شهادت رسیدند.

در گزارش‌های تاریخی مربوط به ماجرای آنان اختلاف‌هایی دیده می‌شود، از جمله در برخی منابع، به عنوان فرزندان جعفر طیار یا عبدالله بن جعفر معرفی شده‌اند.

محمد و ابراهیم

محمد و ابراهیم، فرزندان مسلم بن عقیل بودند، که از تاریخ تولد و زندگی آنان تا پیش از واقعه کربلا اطلاعی در دست نیست. در منابع تاریخی تنها به ماجرای شهادت آنها پس از واقعه کربلا اشاره شده است.[۱]

شرح ماجرا

پس از شهادت امام حسین(ع)، محمد و ابراهیم فرزندان مسلم بن عقیل اسیر شدند. آنها را به دستور عبیدالله بن زیاد در کوفه زندانی کردند. این دو نوجوان یک سال در زندان بودند. سپس با کمک مشکور، پیرمرد زندانبان که هوادار اهل بیت(ع) بود، شبانه از زندان گریختند.

آنها دو شب به خانه زنی پناه بردند که شوهرش در سپاه ابن زیاد بود. صاحب‌خانه وقتی متوجه آنان شد، آن دو را کنار رود فرات برد و سر از تن‌شان جدا کرد و پیکرشان را در فرات افکند و سرهای آنها را برای دریافت جایزه، نزد ابن زیاد برد.[۲][۳]

تردیدها

گزارش این ماجرا در منابعی چون تاریخ طبری، امالی صدوق و مقتل الحسین خوارزمی تفاوت‌هایی دارد. ازجمله صدوق آنان را فرزندان مسلم بن عقیل[۴]، خوارزمی، فرزندان جعفر طیار[۵] و طبری و بلاذری فرزندان عبدالله بن جعفر[۶] معرفی کرده‌اند. ابن سعد نیز از آنان به عنوان فرزندان عبدالله بن جعفر یاد کرده است که توسط عبدالله بن قطبه طایی کشته شدند.[۷]

محدث قمی پس از نقل گزارش شیخ صدوق می‌گوید:

«کشته شدن این دو نوجوان با این کیفیت و این تفصیل در نزد من بعید است، لکن من آن را به خاطر اعتماد به شیخ صدوق و رجال اسنادش ذکر کردم.»[۸]
ضریح قدیم طفلان مسلم

آرامگاه

نوشتار اصلی: حرم طفلان مسلم

در کنار فرات در چهار فرسنگی کربلا شهری به نام مُسَیِّب واقع است. در نزدیکی این شهر آرامگاهی است که گویند قبر محمد و ابراهیم، پسران مسلم بن عقیل در آن قرار دارد.[۹]

مجموعه تلویزیونی

صحنه‌ای از سریال تلویزیونی طفلان مسلم
منبع عکس

زندگی طفلان مسلم تاکنون چند بار به صورت سریال در تلویزیون ایران تولید شده که آخرین بار در سال ۱۳۸۷ش بود و درایام محرم از شبکه ۲ سیما پخش شد. سریال «طفلان مسلم» به کارگردانی سیدمجتبی یاسینی در ۱۲ قسمت ۳۵دقیقه‌ای در گروه کودک و نوجوان این شبکه پخش شد.[۱۰]

تعزیه طفلان مسلم

نوشتار اصلی: تعزیه طفلان مسلم(ع)

تعزیه طفلان مسلم(ع) از تعزیه‌های دهه اول محرم است. موضوع این تعزیه که معمولا در روز سوم اجرا می‌شود، شهادت دو پسر مسلم بن عقیل‌ است که از مدینه همراه پدر به کوفه آمدند و اسیر شدند. در این تعزیه ماجرای اسارت و شهادت فرزندان مسلم و عاقبت قاتل آنها بازگو می‌شود.

پانویس

  1. صدوق، امالی، ص۷۶ به بعد؛ خوارزمی، مقتل الحسین، ج۲، ص۵۶-۵۸؛ طبری، تاریخ، ج۵، ص۳۹۳.
  2. مجلسی، بحارالانوار، ج۴۵، ص۱۰۰؛ صدوق، امالی، ص۷۶ به بعد
  3. بنگرید: خوارزمی، مقتل الحسین، ج۲، ص۵۴؛ قمی، نفس المهموم، ص۱۴۳-۱۴۷.
  4. صدوق، امالی، ص۸۳
  5. خوارزمی، مقتل الحسین، ج۲، ص۵۶-۵۸.
  6. طبری، تاریخ، ج۵، ص۳۹۳؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳، ص۲۲۶
  7. ابن سعد، طبقات کبری، ج۱، ص۴۷۸
  8. قمی، نفس المهموم، ص۱۴۷
  9. کمونه، آرامگاه‌های خاندان پاک پیامبر(ص)،ص۳۰۲
  10. نگاهی به مجموعه تلویزیونی «طفلان مسلم»

منابع

  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، مؤسسه الوفا، بیروت، ۱۴۰۳ ق،
  • کمونه، سید عبدالرزاق، آرامگاه‌های خاندان پاک پیامبر(ص)،
  • صدوق، الامالی، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۰ق.
  • قمی، عباس، نفس المهموم فی مصیبة سیدنا الحسین المظلوم و یلیه نفثة المصدور فیما یتجدد به حزن العاشور، المکتبة الحیدریة، نجف، ۱۴۲۱ ق.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق: محمد أبوالفضل ابراهیم، دارالتراث، بیروت، ۱۳۸۷ق/۱۹۶۷م.
  • خوارزمی، موفق بن احمد، مقتل الحسین علیه‌السلام، انوار الهدی، قم، ۱۴۲۳ ق.
  • بلاذری، احمد بن یحیی، جمل من انساب الأشراف، تحقیق: سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت،‌دار الفکر، ط الأولی، ۱۴۱۷/۱۹۹۶.
  • ابن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، دارالکتب العلمیة، بیروت، ۱۴۱۰ق/۱۹۹۰م.