پرش به محتوا

حدیث شجره

مقاله نامزد خوبیدگی
از ویکی شیعه
حدیث شجره
اطلاعات روایت
موضوعامامت، ولایت، مودت اهل بیت(ع)
صادره ازپیامبر(ص)
راویانجابر بن عبدالله انصاری، ابوسعید خدری،‌ بریده بن حصیب، ابو امامه باهلی و عبدالله بن عمر
منابع شیعهبحار الانوار و امالی شیخ طوسی
منابع سنیشواهد التنزیل، میزان الاعتدال، لسان المیزان، المستدرک علی الصحیحین و تاریخ مدینه دمشق
مؤید قرآنیآیه مودت
مؤید رواییحدیث نور
احادیث مشهور
حدیث سلسلةالذهب • حدیث ثقلین • حدیث کساء • مقبوله عمر بن حنظلة • حدیث قرب نوافل • حدیث معراج • حدیث ولایت • حدیث وصایت • حدیث جنود عقل و جهل • حدیث شجره

حدیث شَجَرِه آفرینش پیامبر(ص) و امام علی(ع) را از یک درخت و آفرینش دیگر پیامبران یا سایر مردم را از درختانی دیگر توصیف می‌کند. این حدیث با نقل‌های متفاوتی در جوامع حدیثی شیعه و سنی آمده است، از جمله نقل‌های آن عبارت است از:

  • «أَنَا وَ عَلِی مِنْ شَجَرَةٍ وَاحِدَةٍ وَ النَّاسُ مِنْ أَشْجَارٍ شَتَّی.»[۱]
  • «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَی خَلَقَ الْأَنْبِیاءَ مِنْ أَشْجَارٍ شَتَّی وَ خُلِقْتُ أَنَا وَ عَلِی مِنْ شَجَرَةٍ وَاحِدَةٍ فَأَنَا أَصْلُهَا وَ عَلِی فَرْعُهَا وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ ثِمَارُهَا وَ أَشْیاعُنَا أَوْرَاقُنَا(أَوْرَاقُها)...»[۲] (به درستی که خداوند، پیامبران را از درختان گوناگونی آفرید، ولی من و علی، از یک درخت آفریده شده‌ایم. پس من، ریشه درخت و علی، تنه آن و حسین و حسن، میوه‌های آن و پیروان(شیعیان) ما، برگ‌هایش هستند.)
  • «یا عَلِیّ النَّاسُ مِنْ شَجَرٍ شَتَّی وَ أَنَا وَ أَنْتَ مِنْ شَجَرَةٍ وَاحِدَةٍ...»[۳]

نقل شده است که پیامبر(ص) پس از بیان حدیث شجره، آیه «قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى» را تلاوت کرده و بر لزوم محبت به اهل بیت(ع) تأکید کرد.[۴] عالمان شیعه این محبت را به معنای ولایت و خلافت اهل بیت(ع) می‌دانند[۵] و معتقدند محبت واقعی باید با اطاعت از آنان همراه باشد.[۶] برخی نیز به خلقت مشترک پیامبر(ص) و علی(ع) اشاره کرده و آن را دلیلی بر مساوی بودن آن دو در وجوب اطاعت و ولایت دانسته‌اند و برای اثبات مدعای خود به آیه ولایت استناد کرده‌اند.[۷] همچنین حدیث شجره را اشاره به یکی بودن پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) در فضیلت و کمال می‌دانند.[۸]

در تفسیر برخی آیات قرآن، همچون آیه ۴ سوره رعد، آیه ۲۳ سوره شوری آیه ۸۹ سوره نمل، محبت به اهل بیت(ع) به‌عنوان «حسنه» یا کار نیکو معرفی شده است.[۹] در این روایات، این درخت نماد ارتباط خاص و معنوی بین پیامبر و علی است[۱۰] و به اهمیت محبت و پیروی از اهل بیت(ع) در نجات انسان‌ها اشاره دارند و کسانی که به این محبت تمسک جویند، از عذاب و گمراهی در امان خواهند بود.[۱۱]

حدیث شجره در جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت ازجمله امالی شیخ طوسی،[۱۲] بحارالانوار،[۱۳] کنز العمال،[۱۴] شواهد التنزیل[۱۵] المستدرک علی الصحیحین[۱۶] و المعجم الاوسط[۱۷] و به روایت جابر بن عبدالله انصاری، بریدة بن حصیب، عبدالله بن عمر، ابو سعید خدری و ابوامامه باهلی از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است.

در کتاب‌های متعددی ازجمله عبقات الانوار،[۱۸] احقاق الحق،[۱۹] المستدرک علی الصحیحین[۲۰] و نفحات الازهار[۲۱] حدیث شجره را از احادیث صحیح السند و معتبر دانسته‌اند.

پانویس

  1. ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۸، ص۳۰۹؛ متقی هندی، کنزالعمال، ۱۴۰۱ق، ج۱۱، ص۶۰۸.
  2. ↑ ابن‌حجر، لسان المیزان، ۲۰۰۲م، ج۶، ص۳۲۹؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۶-۳۷۷.
  3. ↑ حاکم، مستدرک الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۲۶۳.
  4. ↑ حویزی، نورالثقلین، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۵۷۲.
  5. ↑ مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۹۱.
  6. ↑ مکارم شیرازی، آیات ولایت در قرآن، ۱۳۸۶ش، ص۱۹۳.
  7. ↑ ابن البطریق، خصائص الوحی المبین فی مناقب امیر المومنین، ۱۴۱۷ق، ص۲۴۶.
  8. ↑ رضوانی، شیعه‌شناسی و پاسخ به شبهات، ۱۳۸۴ش، ج۲، ص۶۴۰.
  9. ↑ مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۹، ص۳۸۶-۳۸۷.
  10. ↑ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۵.
  11. ↑ ذهبی،‌ میزان الاعتدال، ۱۳۸۲ق، ج۳، ص۳۴۷؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۵۵۴.
  12. ↑ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ص۶۱۰.
  13. ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۳۸، ص۳۰۹، ۱۸۸؛ ج۲۳، ص۲۳۰.
  14. ↑ متقی هندی، کنزالعمال، ۱۴۰۱ق، ج۱۱، ص۶۰۸.
  15. ↑ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۳۷۶-۳۷۷، ص۵۵۴.
  16. ↑ حاکم، مستدرک الصحیحین، ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۲۶۳.
  17. ↑ طبرانی، المعجم الاوسط، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۲۶۳.
  18. ↑ حامد حسین، عبقات الأنوار، ۱۳۶۶ش، ج۱۷، ص۲۴۳-۲۴۹.
  19. ↑ شوشتری، إحقاق الحق، ۱۴۰۹ق، ج۵، ص۲۵۶.
  20. ↑ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین،‌ ۱۴۱۱ق، ج۲، ص۲۶۳.
  21. ↑ حسینی میلانی، نفحات الأزهار، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۱۱۵-۱۳۲.

منابع

  • ابن‌حجر، أبوالفضل أحمد بن علی، لسان المیزان، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۲۰۰۲م.
  • ابن عساکر،‌ أبو القاسم علی بن الحسن، تاریخ مدینه دمشق، بیروت،‌ دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۴۱۵ق.
  • الحافظ ابن البطریق، بحیی بن حسن، خصائص الوحی المبین فی مناقب أمیرالمؤمنین، قم، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۷ق.
  • حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، بیروت، دارالکتب العلمیه، ۱۴۱۱ق.
  • حسکانی، عبیدالله بن عبدالله، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، محقق محمدباقر محمودی، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۴۱۱ق.
  • حویزی، عبدعلی بن جمعه، نور الثقلین، قم، اسماعیلیان، ۱۴۱۵ق.
  • ذهبی، شمس الدین، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، بیروت،‌ دار المعرفة للطباعة والنشر، ۱۳۸۲ق.
  • رضوانی، علی‌اصغر،‌ شیعه شناسی و پاسخ به شبهات، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۴ش.
  • شوشتری، قاضی نورالله، احقاق الحق و ازهاق الباطل، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۴۰۹ق.
  • طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
  • طبرانی، سلیمان بن أحمد، المعجم الاوسط، قاهره،‌ دار الحرمین للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۴۱۵ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
  • طوسی، محمد بن حسن، الامالی، قم،‌ دار الثقافه، ۱۴۱۴ق
  • قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.
  • متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام‌الدین، کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۱ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، آیات ولایت در قرآن، قم، نسل جوان، ۱۳۸۶ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، قم، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش.
  • میرحامد حسین، عبقات الانوار فی امامة الائمة الاطهار، اصفهان، کتابخانه عمومی امام امیرالمومنین، ۱۳۶۶ش.
  • میلانی، سید علی، نفحات الازهار فی خلاصه عبقات الانوار، بی جا، سید علی میلانی، ۱۴۱۴ق.


برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=حدیث_شجره&oldid=1466839»