ابوالقاسم علیدوست
 | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | ابوالقاسم علیدوست |
| لقب | آیت‌الله |
| زادروز | ۱۳۴۰ش |
| شهر تولد | ابرکوه |
| کشور تولد |  ایران |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | عضو هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، ناظر طرح در مرکز تحقیقات فقهی قوه قضاییه، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، عضو شورای علمی مجمع جهانی تقریب بین مذاهب اسلامی |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | سیدمهدی دستغیب، محمدتقی ستوده، کریمی جهرمی، فاضل لنکرانی، میرزاجواد تبریزی، ناصر مکارم شیرازی، وحید خراسانی، جوادی آملی |
| تألیفات | فقه و عقل، فقه و عرف، فقه و مصلحت، مغنی الادیب |
| وبگاه رسمی | http://a-alidoost.ir/ |
ابوالقاسم علیدوست (متولد ۱۳۴۰ش)، فقیه و نظریه‌پرداز معاصر در حوزه فلسفه فقه و از اساتید درس خارج حوزه علمیه قم است. وی به دلیل رویکرد نوگرایانه در روش‌شناسی اجتهاد، به ویژه در مباحثی چون مقاصد الشریعه، نقش عقل، عرف و مصلحت در استنباط احکام شناخته می‌شود. علیدوست علاوه بر تألیف آثار برگزیده‌ای چون کتاب فقه و مصلحت، مسئولیت‌های گوناگون علمی و اجرایی برعهده داشته است، از جمله عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و ریاست اندیشکده فقه و حقوق اسلامی.
معرفی و جایگاه علمی
علیدوست از استادان شناخته‌شده درس خارج و از نظریه‌پردازان حوزه فقه و حقوق اسلامی است.[۱] در رویکرد فکری او، توجه به فلسفه فقه، بازاندیشی در مکاتب استنباط و تمرکز بر مقاصدالشریعه جایگاهی برجسته دارد.[۲] از مهم‌ترین محورهای علمی وی می‌توان به تأکید بر نقش عقل در فرایند اجتهاد، مرجعیت عرف در فهم موضوعات، بررسی نسبت مصلحت با فقه امامیه، فقه اجتماعی و مواجهه نظام‌مند فقه با مسائل نوپیدا اشاره کرد.[۳]
وی در نهادهای علمی و حوزوی متعددی حضور داشته است؛ از جمله: عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم[۴]، عضویت در هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی[۵]، رئیس انجمن علمی فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه[۶]، عضویت در شورای علمی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی[۷] و عضو هیئت امناء[۸] و شورای عالی علمی پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر.[۹]
زندگینامه و تحصیلات
ابوالقاسم علیدوست تحصیلات حوزوی خود را در زادگاهش ابرکوه آغاز کرد.[۱۰] در سال ۱۳۵۴ش به شیراز رفت و نزد اساتیدی همچون سید مهدی دستغیب و سید هاشم دستغیب بهره برد.[۱۱] وی در سال ۱۳۵۵ش به قم مهاجرت کرد و دروس سطح را نزد استادانی چون محمدتقی ستوده و کریمی جهرمی گذراند.[۱۲]
او در مقطع درس خارج، سال‌ها در درس حسین وحید خراسانی، ناصر مکارم شیرازی، محمد فاضل لنکرانی، میرزا جواد تبریزی و جعفر سبحانی شرکت کرد.[۱۳] فلسفه را نیز از اساتیدی چون محمدتقی مصباح یزدی، عبدالله جوادی آملی و حسن حسن‌زاده آملی آموخت.[۱۴]
تدریس و فعالیت‌های آموزشی
علیدوست تدریس دروس سطح را از سال ۱۳۶۲ش آغاز کرد و از سال ۱۳۷۵ش به تدریس خارج اصول و از ۱۳۸۲ش به تدریس خارج فقه روی آورد.[۱۵] همچنین تدریس تخصصی تفسیر قرآن و فلسفه فقه، و مشارکت در بازنگری و تدوین متون درسی پایه در حوزه علمیه، مانند تدوین کتاب «مغنی الادیب»، از دیگر فعالیت‌های آموزشی او به شمار می‌آید.[۱۶]
آثار
از علیدوست آثار متعددی در حوزه فقه، اصول، فلسفه فقه، قراردادها، مصلحت، عرف و عقل منتشر شده است.[۱۷] برخی از مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از:
- مغنی الادیب
- فقه و عقل
- فقه و عرف
- فقه و مصلحت (اثر برگزیده کتاب سال جمهوری اسلامی)[۱۸]
- روش‌شناسی اجتهاد
- فقه و حقوق و قراردادها
- فقه مسائل نوپیدا
- مصادر فقه[۱۹]
همچنین تقریرات دروس و مجموعه‌هایی در حوزه فقه سیاسی، فقه القضاء، فقه امنیت[۲۰] و نیز آثاری درباره فقه هنر و فقه هسته‌ای با اشراف یا مشارکت علمی او منتشر شده است.[۲۱]
وی افزون بر کتاب‌ها، مقالات متعددی نیز در موضوعاتی چون نقش عقل در اجتهاد، مرجعیت عرف، تبعیت احکام از مصالح و مفاسد، گستره شریعت، روش‌شناسی فقه تقنین، فقه امنیت، فقه هنر و فقه اجتماعی نگاشته است.[۲۲]
پانویس
- ↑ «استاد ابوالقاسم علیدوست»، سايت مدرسه فقاهت.
- ↑ عليدوست، «فقه و مقاصد شريعت»، ص۱۱۸.
- ↑ «ابوالقاسم علیدوست»، پرتابل جامع علوم انسانی.
- ↑ «اعضای کنونی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم»، سایت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- ↑ «اعضای هیات علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی»، سایت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- ↑ «ابوالقاسم علیدوست در ریاست انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه‌های علمیه ابقا شد»، سایت شفقنا.
- ↑ «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ «هیئت امناء پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر»، درگاه جامع فقه معاصر.
- ↑ «شورای عالی علمی پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر»، درگاه جامع فقه معاصر.
- ↑ «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ علیدوست و دیگران، «گفتگو با استاد علیدوست...»، ص۲۹.
- ↑ «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ «آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست»، سایت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
- ↑ «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ «ابوالقاسم علیدوست»، سایت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- ↑ «کتاب فقه و مصلحت کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد»، پایگاه خبرگزاری رسا؛ «فقه و مصلحت؛ برگزیده‌ای پرمخاطب از بیست‌وهشتمین دوره جایزه کتاب سال»، سایت خانه کتاب و ادبیات ایران.
- ↑ «ابوالقاسم علیدوست»، سایت فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- ↑ «ابوالقاسم علیدوست»، سایت فرهنگ و اندیشه اسلامی.
- ↑ علیدوست، «فقه هنر (۱۴۰۰ - ۱۴۰۱ش)»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست.
- ↑ «علیدوست، ابوالقاسم»، پایگاه تخصصی مجلات نور.
منابع
- «آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست»، سایت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «ابوالقاسم علیدوست»، پرتابل جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
- «ابوالقاسم علیدوست»، سایت پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی، تاریخ درج: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «استاد ابوالقاسم علیدوست»، اساتید حوزه علمیه قم، وب سایت مدرسه فقاهت، تاریخ بازدید: ۱ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «زندگینامه آیت‌الله علیدوست»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست، تاریخ درج: ۶ شهریور ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۹ تیر ۱۴۰۵ش.
- «شورای عالی علمی پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر»، درگاه جامع فقه معاصر، تاریخ بازدید ۵ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «فقه و مصلحت؛ برگزیده‌ای پرمخاطب از بیست‌وهشتمین دوره جایزه کتاب سال»، سایت خانه کتاب و ادبیات ایران، تاریخ درج: ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۱۲ تیر ۱۴۰۵ش.
- «کتاب فقه و مصلحت کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد»، پایگاه خبرگزاری رسا، تاریخ درج: ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ش، تاریخ بازدید: ۱۱ تیر ۱۴۰۵ش.
- «هیئت امناء پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر»، درگاه جامع فقه معاصر، تاریخ بازدید ۵ مرداد ۱۴۰۵ش.
- علیدوست، ابوالقاسم، و مهدی روشنایی و محمد عبداللهی، «گفتگو با استاد علیدوست، روش‌شناسی اجتهاد»، نشریه پژوهه‌های فقهی تا اجتهاد، پیش‌شماره ۳، تابستان ۱۳۹۱ش.
- عليدوست، ابوالقاسم، «فقه و مقاصد شريعت»، نشريه فقه اهل‌بيت، شماره ۴۱، بهار ۱۳۸۴ش.
- علیدوست، ابوالقاسم، «فقه هنر (۱۴۰۰-۱۴۰۱)»، سایت سلسبیل آیت‌الله علیدوست، تاریخ درج: ۱۵ اسفند ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵ش.
- اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
- فقیهان شیعه قرن ۱۵ (قمری)
- شاگردان ناصر مکارم شیرازی
- شاگردان محمد فاضل لنکرانی
- شاگردان میرزا جواد تبریزی
- شاگردان جعفر سبحانی
- شاگردان حسین وحید خراسانی
- شاگردان عبدالله جوادی آملی
- استادان دانشگاههای ایران
- نویسندگان شیعه اهل ایران
- نویسندگان شیعه قرن ۱۵ (قمری)
- مدرسان حوزه علمیه قم
- پژوهشگران فقه سیاسی