سوره نوح

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
معارج سورهٔ نوح جن
سوره نوح.jpg
شماره سوره: ۷۱
جزء : ۲۹
نزول
ترتیب نزول: ۷۱
مکی/مدنی: مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۲۸
تعداد کلمات: ۲۲۷
تعداد حروف: ۹۶۵

سوره نوح هفتاد و یکمین سوره و از سوره‌های مَکّی قرآن که در جزء ۲۹ قرآن جای گرفته است. این سوره را به این مناسبت «نوح» (ع) می‌نامند که شروع آن به نام نوح (ع) و مضمون اصلی و عمده این سوره شرح داستان اوست. در قرآن کریم و در سوره‌های متعدد به سرگذشت این پیامبر بزرگ اشاره شده، از جمله سوره‌های شعرا، مؤمنون، اعراف، انبیا و هود، ولی آنچه در سوره نوح (ع) آمده قـسمت خاصی از زندگی اوست که در جائی دیگر به این سبک نیامده‌است. این سوره ترسیمی است از بیان مبارزه دائمی طرفداران حق و باطل و برنامه‌هایی که طرفداران حق در مسیر خود باید به کار بندند. این سوره از سوره‌های مفصلات یعنی سوره‌های نسبتا کوچک قرآن است.

در فضیلت تلاوت این سوره از پیامبر(ص) نقل شده هر كس سوره نوح (ع) را قرائت كند، از مؤمنانی است كه دعای حضرت نوح (ع) شامل حال او می‌شود.

آیه ۲۸ سوره نوح به خط معلی

معرفی سوره

  • نام:

این سوره را «‌نوح‌» می‌نامند، به این مناسبت که با اشاره به نام حضرت نوح(ع) آغاز می‌شود و مضمون اصلی و عمده آن شرح داستان اوست.

  • تعداد آیات:

تعداد آیات آن به نظر قاریان کوفه ۲۸ و به نظر قاریان بصره و شام ۲۹ و به عقیده بعضی دیگر از قاریان ۳۰ آیه است که نظریه اول مشهور است. ۲۲۷ کلمه و ۹۶۵ حرف دارد.[نیازمند منبع]

  • ترتیب و محل نزول:

به ترتیب مصحف و نزول، هفتاد و یکمین سوره قرآن، و مکی است. از سوره‌های مفصلات یعنی سوره‌های نسبتا کوچک قرآن است که بخش آخر حزب دوم جزء ۲۹ را تشکیل می‌دهد.[نیازمند منبع]

این سوره را در شمار سوره‌های ممتحنات نیز آورده‌اند[۱] که گفته شده این سوره‌ها با سوره ممتحنه تناسب محتوایی دارند.[۲] [یادداشت ۱]

محتوی سوره

نوشتار اصلی: حضرت نوح (ع)

این سوره ضمن شرح داستان حضرت نوح، مطالب دیگری را با مناسبت به آن مطرح می‌کند، از جمله:

  • نقل نصایح و مواعظ حضرت نوح
  • تأکید بر تقوای الهی و اطاعت از خدا و پیامبرش
  • شمارش نعمت‌های خدا و آثار و نشانه‌های توحید
  • ذکر اصول عقیدتی، فقهی، اخلاقی و اجتماعی
  • دعاهای آموزنده حضرت نوح و شیوه دعا کردن. [۳]
محتوای سوره نوح[۴]
 
 
تلاش خستگی‌ناپذیر حضرت نوح برای هدایت انسان‌ها
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گفتار دوم؛ آیه ۲۱-۲۸
هلاکت قوم حضرت نوح
 
گفتار اول؛ آیه ۱-۲۰
اقدامات حضرت نوح برای هدایت و نجات قومش
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب اول؛ آیه ۲۱-۲۳
علت عذاب؛ پیروی قوم نوح از رهبران فاسد
 
اقدام اول؛ آیه ۱-۴
ابلاغ پیام توحیدی خود به مردم
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب دوم؛ آیه ۲۴-۲۷
تقاضای نوح از خدا برای نزول عذاب بر کافران
 
اقدام دوم؛ آیه ۵-۹
دعوت مستمر مردم به توحید
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب سوم؛ آیه ۲۸
دعای نوح برای مؤمنان
 
اقدام سوم؛ آیه ۱۰-۱۲
دعوت مردم به توبه از گناهان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
اقدام چهارم؛ آیه ۱۳-۲۰
احتجاج با مشرکان و اثبات ربوبیت خدا


اصول سه گانه دعوت حضرت نوح(ع)

أَنِ اعْبُدُوا اللَّـهَ وَاتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ ﴿٣﴾

خداوند در این آیه اصول سه گانه دعوت حضرت نوح(ع) را بیان کرده است. حضرت نوح در بخش «أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ» در واقع مردم را به توحيد در عبادت مى‏خواند، چون مردم نوح بت‏ پرست بودند، و مذهب و ثنيت (بت‏ پرستى) داشتند. علامه طباطبایی معتقد است که این بخش از آیه نشان دهنده این است که قوم نوح خداوند را می‌شناختند اما به جای اینکه خودش را مستقیما عبادت کنند بت‌ها را به عنوان شفیع خود نزد خداوند عبادت می‌کردند بر این اساس پرستش بت‌ها مانعی برای عبادت خداوند و توحید در عبادت آنها بود.[۵] دومین اصلی که در این آیه آمده است اصل اجتناب از گناهان كبيره و صغيره است « وَ اتَّقُوهُ » يعنى شرك و پايين‌‏تر از شرك، و انجام اعمال صالحه‏‌اى كه انجام ندادنش گناه است. آخرین اصل دعوت حضرت نوح که در بخش پایانی این آیه است « وَ أَطِيعُونِ» اطاعت از حضرت نوح است. اطاعتی که مستلزم اين است كه رسالتش را تصديق کنند، معالم دين خود را و دستور يكتاپرستى را از او بگيرند، و اين دستورات را سنت حياتى خود قرار دهند.[۶]

أَجَل

يَغْفِرْ‌ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْ‌كُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ أَجَلَ اللَّـهِ إِذَا جَاءَ لَا يُؤَخَّرُ‌ ۖ لَوْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿٤﴾

یکی از مباحثی که در این سوره مطرح شده است بحث تاخیر افتادن أَجَل یا زمان فوت انسان است. خداوند در این آیه خطاب به مشرکان می‌فرماید به آن اصول سه گانه ایمان بیاورید تا خداوند گناهان شما را ببخشد و اجل شما را به اجل مسمی به تاخیر بیاندازد. بسیاری از مفسران شیعی معتقدند از اين آيه به خوبى استفاده مى‏شود كه «اجل» و سر رسيد عمر انسان دو گونه است «اجل مسمى» و‌ «اجل نهايى» و يا به تعابیر دیگر اجل نزدیک و دور، اجل مشروط و اجل مطلق. اجل اول که در این آیه از آن به عنوان «اجل مسمی» تعبیر شده است قابل تاخیر است که یکی از راه‌های تاخیر انداختن آن بر اساس این آیه استغفار از گناهان است و اجل دوم که در این آیه از آن به عنوان «اجل الله» تعبیر شده است اجل نهایی و حتمی انسان است که قابل تغییر نیست.[۷] علامه طباطبایی نیز معتقد است که در اين آيه تاخير مرگ تا اجلى معين نتيجه عبادت خدا و تقوى و اطاعت رسول مطرح شده است. بنابراين، خداى تعالى در اين آيه كفار را وعده داده كه اگر صاحب ايمان و تقوا و اطاعت شوند، اجل كوتاه‌ترشان را تا اجل مسمى تاخير مى‏اندازد.[۸] این مفهوم در روایات نیز تایید شده است و روی آن تاکید فراوانی شده است[۹] در روایتی از امام صادق(ع) در این خصوص آمده است «مَنْ یَمُوتُ بالذُنوب أَکْثَرُ مِمَّنْ یَمُوتُ بالآجال وَ مَنْ یَعیشُ بالإحْسان أَکْثَرُ ممَّن یَعیشُ بالأَعمار؛ آنها كه بر اثر گناهان مى‏ميرند بيش از آنها هستند كه به مرگ الهى از دنيا مى‏روند، و كسانى كه بر اثر نيكو كارى عمر طولانى پيدا مى‏كنند بيش از كسانى هستند كه بر اثر عوامل طبيعى عمرشان زياد مى‏شود»[۱۰]

آیات مشهور

  • فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُ‌وا رَ‌بَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارً‌ا ﴿١٠﴾ يُرْ‌سِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَ‌ارً‌ا ﴿١١﴾ وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارً‌ا ﴿١٢﴾

این آیات راه‌های کسب رحمت و برکت خداوند را نشان می‌دهند و تصریح می‌کنند که استغفار كردن سبب نزول بركات آسمان و زياد شدن اموال و فزونى اولاد مى‌شود.

در این آیات نوح پیامبر در بيانات خود براى هدايت قومش اين بار روى بشارت و تشويق تكيه کرده، و به آن‌ها وعده مى‌دهد كه اگر توبه كنند خداوند درهاى رحمت خويش را از هر سو به روى آن‌ها مى‌گشايد. می‌گوید: «خداوندا من به آن ها گفتم، از پروردگار خويش تقاضاى آمرزش كنيد كه او بسيار آمرزنده است. ﴿١٠﴾ و باران‌هاى پربركت آسمان را پى‌درپى بر شما فرو مى‌فرستد.﴿١١﴾ و اموال و فرزندان شما را افزون مى‌كند. و براى شما باغ هاى خرم و سرسبز و نهرهاى آب جارى قرار می‌دهد.»﴿١٢﴾

در روایات آمده كه مردى نزد امام على (ع) آمد و گفت: يا علی (ع) گناه بسيار كرده‌ام، دعا كن تا مرا خدا بيامرزد. حضرت فرمود: برو و استغفار كن. شخصى ديگر آمد و گفت يا علی (ع) زراعت من به جهت كمى آب خشک شده دعا كن تا خدا باران بفرستد. فرمود: برو استغفار كن، كسى ديگر به خدمت آن حضرت رسیده و گفت: يا اميرالمؤمنين مردى درويشم و از فقر بی‌طاقت شده‌ام دعا فرما تا خدا از لطف خود مرا انعامى فرمايد. فرمود: برو و استغفار كن، مرد چهارم آمد و گفت يا علی(ع) مال بسيار دارم، اما فرزندى ندارم، دعا كن تا خداوند مرا فرزندى دهد. آن حضرت گفت: برو استغفار كن. يكى به پا خاست و گفت يا امیرالمومنین باغ و بوستان من ميوه كم می‌دهد دعا كن و از خدا طلب كثرت آن كن. فرمود: استغفار كن، شخصى ديگر گفت يا على (ع) در ناحيه ما چشمه‌ها خشک شده و قحطى پيدا شده از شما التماس دعائى دارم. فرمود: استغفار كن.

ابن عباس می‌گويد كه من در خدمت آن حضرت بودم، گفتم يا اميرالمؤمنين از تو سؤالات مختلف كردند و تو همه را يک جواب دادى فرمود: يابن عم، اما سمعت قول اللّه تعالى «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفّاراً يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً.»[نیازمند منبع]

فضیلت و خواص

در فضیلت این سوره از پیامبر اسلام (ص) نقل شده هر كس سوره نوح را قرائت كند، از مؤمنانی است كه دعای حضرت نوح(ع) شامل حال او می‌شود.[۱۱] از امام صادق (ع) نیز نقل شده هر كس كه به خدا ایمان دارد و كتابش را قرائت می‌كند قرائت سوره نوح را رها نكند. هر بنده‌ای كه با امید به پاداش الهی و شكیبایی در راه خدا سوره نوح را در نمازهای واجب و مستحب خود بخواند خداوند او را در خانه‌های نیكوكاران مسكن دهد.[۱۲]

در برخی روایات برای قرائت این سوره خواصی چون رهایی از اسارت و سلامتی در سفر[۱۳] و بهبود وضعیت مالی[۱۴] و همچنین برآورده شدن حاجات نقل شده است.[۱۵]

جستارهای وابسته

متن سوره

سوره نوح
متن
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ
إِنَّا أَرْ‌سَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ أَنْ أَنذِرْ‌ قَوْمَكَ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿١﴾ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي لَكُمْ نَذِيرٌ‌ مُّبِينٌ ﴿٢﴾ أَنِ اعْبُدُوا اللَّـهَ وَاتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ ﴿٣﴾ يَغْفِرْ‌ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْ‌كُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ أَجَلَ اللَّـهِ إِذَا جَاءَ لَا يُؤَخَّرُ‌ ۖ لَوْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿٤﴾ قَالَ رَ‌بِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهَارً‌ا ﴿٥﴾ فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعَائِي إِلَّا فِرَ‌ارً‌ا ﴿٦﴾ وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ‌ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّ‌وا وَاسْتَكْبَرُ‌وا اسْتِكْبَارً‌ا ﴿٧﴾ ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهَارً‌ا ﴿٨﴾ ثُمَّ إِنِّي أَعْلَنتُ لَهُمْ وَأَسْرَ‌رْ‌تُ لَهُمْ إِسْرَ‌ارً‌ا ﴿٩﴾ فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُ‌وا رَ‌بَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارً‌ا ﴿١٠﴾ يُرْ‌سِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَ‌ارً‌ا ﴿١١﴾ وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارً‌ا ﴿١٢﴾ مَّا لَكُمْ لَا تَرْ‌جُونَ لِلَّـهِ وَقَارً‌ا ﴿١٣﴾ وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارً‌ا ﴿١٤﴾ أَلَمْ تَرَ‌وْا كَيْفَ خَلَقَ اللَّـهُ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا ﴿١٥﴾ وَجَعَلَ الْقَمَرَ‌ فِيهِنَّ نُورً‌ا وَجَعَلَ الشَّمْسَ سِرَ‌اجًا ﴿١٦﴾ وَاللَّـهُ أَنبَتَكُم مِّنَ الْأَرْ‌ضِ نَبَاتًا ﴿١٧﴾ ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيهَا وَيُخْرِ‌جُكُمْ إِخْرَ‌اجًا ﴿١٨﴾ وَاللَّـهُ جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْ‌ضَ بِسَاطًا ﴿١٩﴾ لِّتَسْلُكُوا مِنْهَا سُبُلًا فِجَاجًا ﴿٢٠﴾ قَالَ نُوحٌ رَّ‌بِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِي وَاتَّبَعُوا مَن لَّمْ يَزِدْهُ مَالُهُ وَوَلَدُهُ إِلَّا خَسَارً‌ا ﴿٢١﴾ وَمَكَرُ‌وا مَكْرً‌ا كُبَّارً‌ا ﴿٢٢﴾ وَقَالُوا لَا تَذَرُ‌نَّ آلِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُ‌نَّ وَدًّا وَلَا سُوَاعًا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرً‌ا ﴿٢٣﴾ وَقَدْ أَضَلُّوا كَثِيرً‌ا ۖ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا ضَلَالًا ﴿٢٤﴾ مِّمَّا خَطِيئَاتِهِمْ أُغْرِ‌قُوا فَأُدْخِلُوا نَارً‌ا فَلَمْ يَجِدُوا لَهُم مِّن دُونِ اللَّـهِ أَنصَارً‌ا ﴿٢٥﴾ وَقَالَ نُوحٌ رَّ‌بِّ لَا تَذَرْ‌ عَلَى الْأَرْ‌ضِ مِنَ الْكَافِرِ‌ينَ دَيَّارً‌ا ﴿٢٦﴾ إِنَّكَ إِن تَذَرْ‌هُمْ يُضِلُّوا عِبَادَكَ وَلَا يَلِدُوا إِلَّا فَاجِرً‌ا كَفَّارً‌ا ﴿٢٧﴾ رَّ‌بِّ اغْفِرْ‌ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِنًا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَلَا تَزِدِ الظَّالِمِينَ إِلَّا تَبَارً‌ا ﴿٢٨﴾
ترجمه
به نام خداوند رحمتگر مهربان
ما نوح را به سوى قومش فرستاديم كه: «قومت را، پيش از آنكه عذابى دردناك به آنان رسد، هشدار ده.» (۱) [نوح‌] گفت: «اى قوم من، من شما را هشدار دهنده‌اى آشكارم، (۲) كه خدا را بپرستيد و از او پروا داريد و مرا فرمان بريد. (۳) [تا] برخى از گناهانتان را بر شما ببخشايد و [اجل‌] شما را تا وقتى معين به تأخير اندازد. اگر بدانيد، چون وقت مقرر خدا برسد، تأخير بر نخواهد داشت. (۴) [نوح‌] گفت: «پروردگارا، من قوم خود را شب و روز دعوت كردم، (۵) و دعوت من جز بر گريزشان نيفزود. (۶) و من هر بار كه آنان را دعوت كردم تا ايشان را بيامرزى، انگشتانشان را در گوشهايشان كردند و رداى خويشتن بر سر كشيدند و اصرار ورزيدند و هر چه بيشتر بر كبر خود افزودند. (۷) سپس من آشكارا آنان را دعوت كردم. (۸) باز من به آنان اعلام نمودم و در خلوت [و] پوشيده نيز به ايشان گفتم. (۹) و گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهيد كه او همواره آمرزنده است. (۱۰) [تا] بر شما از آسمان باران پى در پى فرستد. (۱۱) و شما را به اموال و پسران، يارى كند، و برايتان باغها قرار دهد و نهرها براى شما پديد آورد. (۱۲) شما را چه شده است كه از شكوه خدا بيم نداريد؟ (۱۳) و حال آنكه شما را مرحله به مرحله خلق كرده است. (۱۴) مگر ملاحظه نكرده‌ايد كه چگونه خدا هفت آسمان را تُوبرتُو آفريده است؟ (۱۵) و ماه را در ميان آنها روشنايى‌بخش گردانيد و خورشيد را [چون‌] چراغى قرار داد. (۱۶) و خدا[ست كه‌] شما را [مانند] گياهى از زمين رويانيد؛ (۱۷) سپس شما را در آن بازمى‌گرداند و بيرون مى‌آورد بيرون‌آوردنى [عجيب‌]! (۱۸) و خدا زمين را براى شما فرشى [گسترده‌] ساخت، (۱۹) تا در راههاى فراخ آن برويد.» (۲۰) نوح گفت: «پروردگارا، آنان نافرمانى من كردند و كسى را پيروى نمودند كه مال و فرزندش جز بر زيان وى نيفزود. (۲۱) و دست به نيرنگى بس بزرگ زدند. (۲۲) و گفتند: زنهار، خدايان خود را رها مكنيد، و نه «وَدّ» را واگذاريد و نه «سُواع» و نه «يَغُوث» و نه «يَعُوق» و نه «نَسْر» را. (۲۳) و بسيارى را گمراه كرده‌اند. [بار خدايا،] جز بر گمراهى ستمكاران ميفزاى.» (۲۴) [تا] به سبب گناهانشان غرقه گشتند و [پس از مرگ‌] در آتشى درآورده شدند و براى خود، در برابر خدا يارانى نيافتند. (۲۵) و نوح گفت: «پروردگارا، هيچ كس از كافران را بر روى زمين مگذار، (۲۶) چرا كه اگر تو آنان را باقى گذارى، بندگانت را گمراه مى‌كنند و جز پليدكار ناسپاس نزايند. (۲۷) پروردگارا، بر من و پدر و مادرم و هر مؤمنى كه در سرايم درآيد، و بر مردان و زنان با ايمان ببخشاى، و جز بر هلاكت ستمگران ميفزاى.» (۲۸)


سوره پیشین:
سوره معارج
سوره نوح سوره پسین:
سوره جن

سوره‌های مکیسوره‌های مدنی
١.فاتحه ٢.بقره ٣.آل‌عمران ٤.نساء ٥.مائده ٦.انعام ٧.اعراف ٨.انفال ٩.توبه ١٠.یونس ١١.هود ١٢.یوسف ١٣.رعد ١٤.ابراهیم ١٥.حجر ١٦.نحل ١٧.اسراء ١٨.کهف ١٩.مریم ٢٠.طه ٢١.انبیاء ٢٢.حج ٢٣.مؤمنون ٢٤.نور ٢٥.فرقان ٢٦.شعراء ٢٧.نمل ٢٨.قصص ٢٩.عنکبوت ٣٠.روم ٣١.لقمان ٣٢.سجده ٣٣.احزاب ٣٤.سبأ ٣٥.فاطر ٣٦.یس ٣٧.صافات ٣٨.ص ٣٩.زمر ٤٠.غافر ٤١.فصلت ٤٢.شوری ٤٣.زخرف ٤٤.دخان ٤٥.جاثیه ٤٦.احقاف ٤٧.محمد ٤٨.فتح ٤٩.حجرات ٥٠.ق ٥١.ذاریات ٥٢.طور ٥٣.نجم ٥٤.قمر ٥٥.الرحمن ٥٦.واقعه ٥٧.حدید ٥٨.مجادله ٥٩.حشر ٦٠.ممتحنه ٦١.صف ٦٢.جمعه ٦٣.منافقون ٦٤.تغابن ٦٥.طلاق ٦٦.تحریم ٦٧.ملک ٦٨.قلم ٦٩.حاقه ٧٠.معارج ٧١.نوح ٧٢.جن ٧٣.مزمل ٧٤.مدثر ٧٥.قیامه ٧٦.انسان ٧٧.مرسلات ٧٨.نبأ ٧٩.نازعات ٨٠.عبس ٨١.تکویر ٨٢.انفطار ٨٣.مطففین ٨٤.انشقاق ٨٥.بروج ٨٦.طارق ٨٧.اعلی ٨٨.غاشیه ٨٩.فجر ٩٠.بلد ٩١.شمس ٩٢.لیل ٩٣.ضحی ٩٤.شرح ٩٥.تین ٩٦.علق ٩٧.قدر ٩٨.بینه ٩٩.زلزله ١٠٠.عادیات ١٠١.قارعه ١٠٢.تکاثر ١٠٣.عصر ١٠٤.همزه ١٠٥.فیل ١٠٦.قریش ١٠٧.ماعون ١٠٨.کوثر ١٠٩.کافرون ١١٠.نصر ١١١.مسد ١١٢.اخلاص ١١٣.فلق ١١٤.ناس


پانویس

  1. رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۲ش، ص۳۶۰و۵۹۶.
  2. فرهنگ‌نامه علوم قرآن، ج۱، ص۲۶۱۲.
  3. دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۲۵۹-۱۲۵۸
  4. خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چ۱، ۱۳۹۲ش.
  5. طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ،ج ۲۰، ص۴۰.
  6. طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ،ج ۲۰، ص۴۰؛ مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج ۲۵، ص ۵۸.
  7. رک: طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ،ج ۲۰، ص۴۲، مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج ۲۵، ص ۵۹؛ طبرسى، ترجمه تفسير مجمع البيان، ج‏۲۵، ص ۳۳۲؛ شاه‏عبدالعظيمى، تفسير اثنى عشرى، ۱۳۶۳ش، ج‏۱۳، ص ۳۲۵؛ طوسى، التبيان في تفسير القرآن، ج‏۱۰، ۱۳۳؛ كاشانى، منهج الصادقين فى إلزام المخالفين، ج‏۱۰، ص۱۷؛ بروجردى، تفسير جامع، ۱۳۶۶ش، ج‏۷، ص ۲۴۹.
  8. طباطبایی، ترجمه تفسیر المیزان، ۱۳۷۴ش، ،ج ۲۰، ص۴۲
  9. مکارم، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج ۲۵، ص ۶۰.
  10. مجلسی، بحارالانوار، ج۵، ص ۱۴۰.
  11. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۹۰ش، ج۱۰، ص۱۳۰
  12. ابن بابویه، ثواب الاعمال، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۰
  13. نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ه‍.ق، ج۸، ص۲۴۶
  14. کلینی، الکافی،۱۳۶۳ش، ج۵، ص۳۱۶
  15. بحرانی، تفسیرالبرهان، ج۵، ص۴۹۵
  1. ممتحنات ۱۶ سوره قرآن است که گفته شده سیوطی آنها را به نام ممتحنات ذکر کرده است.رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۲ش، ص۵۹۶ این سوره‌ها عبارتند از: فتح، حشر، سجده، طلاق، قلم، حجرات، تبارک، تغابن، منافقون، جمعه، صف، جن، نوح، مجادله، ممتحنه و تحریم (رامیار، تاریخ قرآن، ۱۳۶۲ش، ص۳۶۰.)

منابع

  • ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، تحقیق: صادق حسن زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
  • بحرانی، سید هاشم، البرهان، تهران، بنیاد بعثت، ۱۴۱۶ق.
  • رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۲ش.
  • دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه: بیستونی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۹۰ش.
  • قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ش.
  • کلینی، محمد بن‌یعقوب، الکافی، محقق: علی‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، تهران، دار الكتب الإسلامية، ۱۴۰۷ق‏.
  • نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ ه‍.ق.
  • طبرسى، فضل بن حسن‏، ترجمه تفسير مجمع البيان‏، ترجمه نورى همدانى، حسين، محقق: مفتح، محمد، تهران، فراهانى‏،
  • كاشانى، فتح‏الله بن شكرالله‏، منهج الصادقين في إلزام المخالفين‏، تهران، كتابفروشى اسلاميه‏.
  • طوسى، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، مصحح: عاملى، احمد حبيب‏، بیروت، دار إحياء التراث العربي‏.
  • شاه‏ عبدالعظيمى، حسين، تفسير اثنى عشرى‏، تهران، ميقات‏،1363ش‏.
  • بروجردى، محمدابراهيم‏، تفسير جامع‏، تهران، كتابخانه صدر، ۱۳۶۶ش.
  • فرهنگ‌نامه علوم قرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
  • مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه‏، تهران، دار الكتب الإسلامية،‌ ۱۳۷۱ش.
  • طباطبايى، محمدحسين، ترجمه تفسير الميزان،‌ مترجم: موسوى، محمد باقر، قم، جامعه مدرسين حوزه علميه قم، دفتر انتشارات اسلامى، ۱۳۷۴ش.‏
  • مجلسي، محمّد باقر بن محمّد تقي، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ١٤٠٣ق.

پیوند به بیرون

قرائت سوره نوح