سوره احزاب

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سجده سورهٔ احزاب سبأ
سوره احزاب.jpg
شماره سوره: ۳۳
جزء : ۲۱ و ۲۲
نزول
ترتیب نزول: ۹۰
مکی/مدنی: مدنی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۷۳
تعداد کلمات: ۱۳۰۷
تعداد حروف: ۵۷۸۷

سوره اَحزاب سی و سومین سوره و از سوره‌های مدنی قرآن است که در جزء ۲۱ و ۲۲ جای دارد. پرداختن به داستان جنگ احزاب یا خندق در بخش مهمی از این سوره دلیل نام‌گذاری آن به نام احزاب است. سوره احزاب همچنین درباره پیروی‌نکردن از کافران و اطاعت از خداوند، برخی از قانون‌های دوره جاهلیت، وظایف همسران پیامبر، داستان ازدواج پیامبر با زینب بنت جحش و مسئله حجاب سخن می‌گوید.

آیات اولوالارحام، تاسی، تطهیر، خاتمیت، صلوات ، امانت و آیه‌ای که زنان پیامبر را اُمَّهات المؤمنین می‌خواند از آیات مشهور و نامدار سوره احزاب است. در فضیلت تلاوت این سوره آمده است، اگر کسی آن را بخواند، از عذاب قبر در امان است یا در قیامت همراه پیامبر خواهد بود.

معرفی

  • نامگذاری

این سوره را اَحزاب نامیده‌اند؛ به جهت آنکه بخش مهمی از این سوره به داستان جنگ احزاب (یا همان جنگ خندق) می‌پردازد.[۱] واژه احزاب به معنای گروه‌ها[۲] سه بار در دو آیه این سوره به کار رفته است.(آیه‌های ۲۰ و ۲۲).[۳]

  • ترتیب و محل نزول

سوره احزاب جزو سوره‌های مدنی و در ترتیب نزول، نودمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. این سوره در چینش کنونی مُصحَف، سی و سومین سوره است[۴] و در جزء ۲۱ و ۲۲ قرآن جای دارد.

  • تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

سوره احزاب ۷۳ آیه، ۱۳۰۷ کلمه و ۵۷۸۷ حرف دارد و از نظر حجمی از سوره‌های مَثانی شمرده می‌شود.[۵]

محتوا

سوره احزاب در زمینه‌های متنوعی چون مسائل اعتقادی، احکام، داستان‌ها، عبرت‌ها و به ویژه درباره غزوه احزاب یا خندق سخن گفته است.[۶] برخی از موضوعات مهم این سوره به نوشته تفسیر نمونه، به شرح زیر است:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
وظایف مؤمنان در برابر پیامبر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مقدمه؛ آیه ۱-۳
پیامبر باید فقط از فرمان خدا پیروی کند
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خاتمه؛ آیه ۶۳-۷۳
پیروی از رسول خدا تنها راه نجات است
 
وظیفه هشتم؛ آیه ۵۶-۶۲
اذیت نکردن رسول خدا و مؤمنان
 
وظیفه هفتم؛ آیه ۴۹-۵۲
رعایت حریم خصوصی پیامبر
 
وظیفه ششم؛ آیه ۴۹-۵۲
پذیرش احکام اختصاصی پیامبر در ازدواج
 
وظیفه پنجم؛ آیه ۴۱-۴۸
بندگی خدا و پذیرش بشارت های پیامبر
 
وظیفه چهارم؛ آیه ۳۶-۴۰
تسلیم‌بودن در برابر تصمیم های پیامبر
 
وظیفه سوم؛ آیه ۲۸-۳۵
وظایف همسران رسول خدا
 
وظیفه دوم؛ آیه ۹-۲۷
همراهی با رسول خدا در نبرد با دشمنان
 
وظیفه اول؛ آیه ۴-۸
عمل‌کردن به دستورات دینی پیامبر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب اول؛ آیه ۶۳
نزدیک بودن روز قیامت
 
مطلب اول؛ آیه ۵۶ - ۵۸
کیفر آزار دادن پیامبر و مؤمنان
 
مطلب اول؛ آیه ۵۳
وارد نشدن به خانه پیامبر بدون اجازه
 
مطلب اول؛ آیه ۴۹
عده و مهریه زنان مطلقه
 
مطلب اول؛آیه ۴۱ - ۴۴
خدا را بسیار یاد کنید
 
مطلب اول آیه؛ ۳۶
عدم سرپیچی از حکم خدا و پیامبر
 
وظیفه اول؛ آیه ۲۸ - ۲۹
پرهیز از اشرافی‌گری
 
مطلب اول؛ آیه ۹ - ۱۱
امدادهای غیبی در جنگ احزاب
 
مطلب اول؛ آیه ۴
طلاق ندادن همسران به روش ظهار
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب دوم؛ آیه ۶۴ - ۶۸
فرجام مخالفت با پیامبر
 
مطلب دوم؛ آیه ۵۹
تأثیر رعایت حجاب در جلوگیری از آزار زنان
 
مطلب دوم؛ آیه ۵۳
درنگ نکردن در خانه پیامبر
 
مطلب دوم؛ آیه ۵۰
فهرست زنانی که ازدواج پیامبر با آنان جایز است
 
مطلب دوم؛ آیه ۴۵ - ۴۸
بشارت های پیامبر به مؤمنان
 
مطلب دوم؛آیه ۳۷
حکم ازدواج پیامبر با همسر فرزندخوانده‌اش
 
وظیفه دوم؛ آیه ۳۰ - ۳۱
اجتناب از گناهان
 
مطلب دوم؛ آیه ۱۲ - ۲۰
اقدامات منافقان در جنگ احزاب
 
مطلب دوم؛ آیه ۴ - ۵
بی‌اعتبار شمردن قانون پسرخواندگی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب سوم؛ آیه ۶۹ - ۷۱
فرجام اطاعت از پیامبر خدا
 
مطلب سوم؛ آیه ۶۰ - ۶۲
هشدار به شایعه‌پراکنانی که پیامبر را اذیت می کنند
 
مطلب سوم؛ آیه ۵۳ - ۵۵
رعایت حریم همسران پیامبر
 
مطلب سوم؛ آیه ۵۱
وظیفه پیامبر در رعایت نوبت همسران
 
 
 
 
 
مطلب سوم؛ آیه ۳۸ - ۴۰
پیامبر تنها باید به وظیفه‌اش عمل کند
 
وظیفه سوم؛آیه ۳۲
رعایت حریم در برخورد با نامحرمان
 
مطلب سوم؛ آیه ۲۱ - ۲۳
پایمردی مؤمنان در جنگ احزاب
 
مطلب سوم؛ آیه ۶
رعایت حرمت همسران پیامبر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب چهارم؛آیه ۷۲ - ۷۳
پیروی از امانت الهی، تنها راه نجات است
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب چهارم؛ آیه ۵۲
ممنوعیت ازدواج برای پیامبر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
وظیفه چهارم؛آیه ۳۳ - ۳۴
عمل به احکام دینی
 
مطلب چهارم؛ آیه ۳۴
پاداش مؤمنان و عذاب منافقان
 
مطلب چهارم؛ آیه ۶
پایبندی به قانون ارث خویشاوندان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نتیجه؛ آیه ۳۵
پاداش زنان و مردان مؤمن
 
مطلب پنجم؛آیه ۲۵ - ۲۷
شکست کافران و حامیانشان در جنگ احزاب
 
تذکر؛آیه ۷ - ۸
دین پیامبر اسلام، آیین همه پیامبران است


داستان‌ها و روایت‌های تاریخی

آیات مشهور

آیات تأسی، تطهیر، حجاب، صلوات و امانت از آیات مشهور سوره اجزاب شمرده شده است.

آیه اُولو الأرحام

نوشتار اصلی: آیه اولو الارحام

«النَّبِی أَوْلَیٰ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنفُسِهِمْ ۖ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَأُولُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَىٰ بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلَىٰ أَوْلِيَائِكُمْ مَعْرُوفًا ۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا ﴿۶﴾»
 (ترجمه: پیامبر نسبت به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و همسران او مادران آنها [ مؤمنان ] محسوب می‌شوند و خویشاوندان نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران در آنچه خدا مقرّر داشته اولی هستند، مگر اینکه بخواهید نسبت به دوستانتان نیکی کنید (و سهمی از اموال خود را به آنها بدهید) این حکم در کتاب (الهی) نوشته شده است.)

آیه ششم سوره احزاب، همسران پیامبر(ص) را مادران مؤمنان معرفی کرده است. گفته شده هدف آیه بیان ارث بردن مسلمانان از خویشاوندان حقیقی خود(نه برادارن دینی) و بیان وجوب اِکرام به همسران پیامبر(ص) و حرام‌بودن ازدواج با آنان است.[۹]

آیه تأسی

نوشتار اصلی: آیه تأسی

«لَّقَدْ کانَ لَکمْ فِی رَ‌سُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ(۲۱)»
 (ترجمه: قطعاً برای شما در [اقتدا به‌] رسول خدا سرمشقی نیکو است.)

این آیه پیامبر(ص) را به عنوان بهترین الگو برای جامعه اسلامی معرفی کرده و از مسلمانان می‌خواهد تا از سنت صالحه ایشان پیروی نمایند. [۱۰] تأسی از پیامبر(ص) به عنوان یک وظیفه دائمی برای مسلمانان دانسته شده است[۱۱] و کسانی می‌توانند از این الگو بهره‌مند شوند، که به رحمت خداوند و روز قیامت ایمان داشته و یک لحظه از یاد خدا غافل نمی‌شوند. [۱۲]

آیه تطهیر

نوشتار اصلی: آیه تطهیر

«إِنَّمَا یرِ‌یدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنکمُ الرِّ‌جْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَیطَهِّرَ‌کمْ تَطْهِیرً‌ا(۳۳)»
 (ترجمه: خدا فقط می‌خواهد آلودگی را از شما خاندان [پیامبر ]بزداید و شما را پاک و پاکیزه گرداند.)

این بخش از آیه ۳۳، به آیه تطهیر مشهور است. در منابع شیعه و سنی آمده است که این آیه در شأن اصحاب کساء نازل شد.[۱۳] در این آیه تصریح شده است که خداوند پاکی اهل بیت(ع) از گناه و پلیدی را اراده کرده است. عالمان دینی شیعه برای اثبات عصمت امامان(ع) به این آیه استدلال می‌کنند.[۱۴]

آیه خاتمیت نبوت (۴۰)

نوشتار‌های اصلی: آیه خاتمیت نبوت و خاتمیت

«مَّا کانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّ‌جَالِکمْ وَلَٰکن رَّ‌سُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِیینَ(۴۰)»
 (ترجمه: محمّد پدر هیچ یک از مردان شما نیست، ولی فرستاده خدا و خاتم پیامبران است.)

این آیه از پیامبر اسلام با عنوان خاتم النبیین یاد کرده است. گفته‌اند:‌واژه خاتَم به معنای چیزی است که به وسیله آن به چیزی پایان می‌دهند.[۱۵] عالمان مسلمان، معتقدند طبق این آیه، پیامبر اسلام، آخرین فرستاده خدا است و هیچ پیامبری پس از او نخواهد آمد.[۱۶]

آیه صلوات

نوشتار اصلی: آیه صلوات

«إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِکتَهُ یصَلُّونَ عَلَی النَّبِی یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَیهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلیماً(۵۶)»
 (ترجمه: خدا و فرشتگانش بر پیامبر درود میفرستند؛‌ای کسانی که ایمان آوردهاید، بر او درود فرستید و سلام گویید و کاملًا تسلیم (فرمان او) باشید.)

خواندن این آیه به عنوان یکی از تعقیبات نماز مغرب توصیه شده است.[۱۷] در مساجد شیعیان در ایران بعد از هر نماز، یک نفر این آیه را با صدای بلند می‌خواند و حاضران سه بار صلوات را با صدای بلند تکرار می‌کنند. در روایاتی از شیعه و سنی آمده است که هنگام صلوات بر پیامبر، باید به خاندان او نیز درود فرستاد.[۱۸]

آیه حجاب

نوشتار اصلی: آیه حجاب

«یا أَیهَا النَّبِی قُل لِّأَزْوَاجِک وَبَنَاتِک وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یدْنِینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ۚ ذَٰلِک أَدْنَیٰ أَن یعْرَ‌فْنَ فَلَا یؤْذَینَ ۗ وَکانَ اللَّهُ غَفُورً‌ا رَّ‌حِیمًا(۵۹)»
 (ترجمه: ای پیامبر، به زنان و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو: «