سوره ضحی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
لیل سورهٔ ضحی شرح
سوره ضحی.jpg
شماره سوره: ۹۳
جزء : ۳۰
نزول
ترتیب نزول: ۱۱
مکی/مدنی: مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۱۱
تعداد کلمات: ۴۰
تعداد حروف: ۱۶۵

سوره الضحی یا ضحی نود و سومین سوره قرآن است. این سوره مکی با ۱۱ آیه از جمله سوره‌هایی است که یک‌جا بر پیامبر اسلام(ص) نازل شده است. این سوره بعد از مدتی که بر پیامبر وحی نازل نشده بود و کافران بر ایشان خرده گرفتند که خداوند او را رها کرده است، بر پیامبر نازل شد و آن حضرت را خوشنود کرد. سوره ضحی خطاب به پیامبر می‌گوید که خداوند تو را رها نکرده است و نعمت‌های پروردگار را بر آن حضرت می‌شمارد و سفارش یتیمان و سائلان را به پیامبر می‌کند و از او می‌خواهد که نعمت‌های خداوند را به مردم بازگو کند.

معرفی سوره

سوره ضحی را به‌دلیل اینکه در آغاز آن خداوند به «ضحی» یعنی روز و روشنایی آن قسم خورده است، «ضحی» یا «والضحی» نامیده‌اند. این سوره ۱۱ آیه و به قرائتی دیگر ۱۲ آیه دارد و از ۴۰ کلمه و ۱۶۵ حرف تشکیل شده است. این سوره نود و سومین سوره قرآن و یازدهمین سوره‌ای است که بر پیامبر نازل شده است. سوره ضحی، مکی و از سوره‌های مفصلات است و از جمله چهارده سوره‌ای است که یک‌جا بر پیامبر نازل شده‌اند.[۱] عبدالباسط محمد عبدالصمد، از مشهورترین قاریان قرآن مصر، این سوره را در دستگاه رست خوانده است که از تلاوت‌های مشهور قرآن است.

مفاهیم

این سوره با دو سوگند آغاز می‌شود؛ سپس به پیامبر اسلام(ص) بشارت می‌دهد كه خدا هرگز تو را رها نکرده است. بعد به او نوید می‌دهد كه خداوند آنقدر به او عطا خواهد کرد كه خشنود شود. در آخرین بخش، گذشتۀ زندگانی پیامبر را یادآوری می‌کند كه خداوند چگونه او را همیشه مشمول رحمت خود قرار داده و در سخت‌ترین لحظات زندگی حمایتش کرده است؛ از همین رو در آیات پایانی به او دستور می‌دهد كه به شكرانه این نعمت‌ها با یتیمان و مستمندان مهربانی كند و نعمت خدا را بازگو کند.[۲]

شأن نزول

گفته شده که مدتی بر پیامبر اسلام(ص) وحی نازل نشد و برخی دشمنان بر ایشان شماتت کردند که خداوند او را رها کرده است و بعد سوره ضحی نازل شد و آن حضرت را شاد کرد.[۳] برخی مفسرین اهل‌سنت[۴][۵] و شیعه[۶][۷] نقل کرده‌اند که پیامبر اسلام(ص) دخترش حضرت فاطمه(س) را دید که در حالی‌که عبایی از پوست شتر دارند، فرزندان خود را شیر می‌دهند و با دست آرد می‌سازند. پیامبر اکرم گریه کرد و گفت: دخترم! تلخی دنیا را در برابر شیرینی آخرت تحمل کن. سپس آیه ۵ سوره والضحی نازل شد که وَلَسَوْفَ یعْطِیكَ رَبُّكَ فَتَرْضَی (و به زودی پروردگارت تو را عطا خواهد داد، تا خرسند شوی.)

فضایل

از پیامبر اکرم(ص) نقل کرده‌اند که هرکس سوره والضحی را بخواند، شفاعت محمد(صلی‌الله علیه و آله) در روز قیامت بر او واجب می‌شود و ثوابی به تعداد ده‌برابر همه سائل‌ها و یتیمان می‌برد.[۸]

در روایتی از امام صادق(ع) نقل شده است که کسی که سوره‌های والضحی، واللیل، انشراح و شمس را در شب یا روز بسیار بخواند، در روز قیامت همه چیزهایی که در نزد اوست به نفع او شهادت می‌دهند؛ حتی مو، پوست، گوشت، استخوان، خون، رگ‌ها و عصب‌هایش.[۹]


محتوای سوره ضحی[۱۰]
 
 
 
 
حمایت خدا از پیامبر اکرم(ص) در انجام وظایف رسالت
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب سوم؛ آیه۹-۱۱
عوامل مؤثر در استمرار حمایت خدا از پیامبر اکرم
 
مطلب دوم؛ آیه ۶-۸
انواع حمایت‌های خدا از پیامبر اکرم
 
مطلب اول؛ آیه ۱-۵
حمایت خدا از پیامبر در دنیا و آخرت
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عامل اول؛ آیه۹
رعایت حقوق یتیمان
 
حمایت عاطفی؛ آیه ۶
سرپرستی پیامبر در دوران یتیمی
 
نکته اول؛ آیه ۱-۳
خداوند هیچ‌گاه پیامبر را به حال خود رها نمی‌کند
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عامل دوم؛ آیه۱۰
رفتار محترمانه با نیازمندان
 
حمایت دینی؛ آیه ۷
هدایت پیامبر به توحید و احکام دین
 
نکته دوم؛ آیه۴
خدا در دنیا و آخرت از پیامبر حمایت می‌کند
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
عامل سوم؛ آیه۱۱
بازگوکردن و شکر نعمت‌های خدا
 
حمایت اجتماعی؛ آیه۸
بی‌نیاز کردن پیامبر از دیگران
 
نکته سوم؛ آیه۵
خداوند در آینده نیز به پیامبر لطف می‌کند

متن سوره

سوره ضحی
متن
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ
وَالضُّحَىٰ ﴿١﴾ وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَىٰ ﴿٢﴾ مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ ﴿٣﴾ وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْأُولَىٰ ﴿٤﴾ وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَىٰ ﴿٥﴾ أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَىٰ ﴿٦﴾ وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَىٰ ﴿٧﴾ وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَىٰ ﴿٨﴾ فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ ﴿٩﴾ وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ ﴿١٠﴾ وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ ﴿١١﴾
ترجمه
به نام خداوند رحمتگر مهربان
سوگند به روشنايى روز، (۱) سوگند به شب چون آرام گيرد، (۲) [كه‌] پروردگارت تو را وانگذاشته، و دشمن نداشته است. (۳) و قطعاً آخرت براى تو از دنيا نيكوتر خواهد بود. (۴) و بزودى پروردگارت تو را عطا خواهد داد، تا خرسند گردى. (۵) مگر نه تو را يتيم يافت، پس پناه داد؟ (۶) و تو را سرگشته يافت، پس هدايت كرد؟ (۷) و تو را تنگدست يافت و بى‌نياز گردانيد؟ (۸) و اما [تو نيز به پاس نعمت ما] يتيم را ميازار، (۹) و گدا را مران، (۱۰) و از نعمت پروردگار خويش [با مردم‌] سخن گوى. (۱۱)
سوره پیشین:
سوره لیل
سوره ضحی سوره پسین:
سوره شرح

سوره‌های مکیسوره‌های مدنی
١.فاتحه ٢.بقره ٣.آل‌عمران ٤.نساء ٥.مائده ٦.انعام ٧.اعراف ٨.انفال ٩.توبه ١٠.یونس ١١.هود ١٢.یوسف ١٣.رعد ١٤.ابراهیم ١٥.حجر ١٦.نحل ١٧.اسراء ١٨.کهف ١٩.مریم ٢٠.طه ٢١.انبیاء ٢٢.حج ٢٣.مؤمنون ٢٤.نور ٢٥.فرقان ٢٦.شعراء ٢٧.نمل ٢٨.قصص ٢٩.عنکبوت ٣٠.روم ٣١.لقمان ٣٢.سجده ٣٣.احزاب ٣٤.سبأ ٣٥.فاطر ٣٦.یس ٣٧.صافات ٣٨.ص ٣٩.زمر ٤٠.غافر ٤١.فصلت ٤٢.شوری ٤٣.زخرف ٤٤.دخان ٤٥.جاثیه ٤٦.احقاف ٤٧.محمد ٤٨.فتح ٤٩.حجرات ٥٠.ق ٥١.ذاریات ٥٢.طور ٥٣.نجم ٥٤.قمر ٥٥.الرحمن ٥٦.واقعه ٥٧.حدید ٥٨.مجادله ٥٩.حشر ٦٠.ممتحنه ٦١.صف ٦٢.جمعه ٦٣.منافقون ٦٤.تغابن ٦٥.طلاق ٦٦.تحریم ٦٧.ملک ٦٨.قلم ٦٩.حاقه ٧٠.معارج ٧١.نوح ٧٢.جن ٧٣.مزمل ٧٤.مدثر ٧٥.قیامه ٧٦.انسان ٧٧.مرسلات ٧٨.نبأ ٧٩.نازعات ٨٠.عبس ٨١.تکویر ٨٢.انفطار ٨٣.مطففین ٨٤.انشقاق ٨٥.بروج ٨٦.طارق ٨٧.اعلی ٨٨.غاشیه ٨٩.فجر ٩٠.بلد ٩١.شمس ٩٢.لیل ٩٣.ضحی ٩٤.شرح ٩٥.تین ٩٦.علق ٩٧.قدر ٩٨.بینه ٩٩.زلزله ١٠٠.عادیات ١٠١.قارعه ١٠٢.تکاثر ١٠٣.عصر ١٠٤.همزه ١٠٥.فیل ١٠٦.قریش ١٠٧.ماعون ١٠٨.کوثر ١٠٩.کافرون ١١٠.نصر ١١١.مسد ١١٢.اخلاص ١١٣.فلق ١١٤.ناس


پیوند به بیرون

قرائت سوره والضحی

قرائت مجلسی سوره والضحی با صدای عبدالباسط محمد عبدالصمد

پانویس

  1. خرمشاهی، بهاءالدین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۵.
  2. مکارم شیرازی، ناصر، ۱۳۸ش۲، ج۵، ص۵۲۱.
  3. طباطبایی، سید محمدحسین، ۱۳۹۳ق، ج۲۰، ص۳۱۰.
  4. ثعلبی، احمد ابن محمود، ۱۴۲۲ق، ج۱۰، ص۲۲۵.
  5. سیوطی، عبدالرحمن ابن ابی بکر ۱۴۰۴ق، ج۶، ص۳۶۱.
  6. طباطبایی، سید محمدحسین، ۱۳۹۳ق، ج۲۰، ص۳۱۲.
  7. مکارم شیرازی، ناصر، ۱۳۸ش۲، ج۵، ص۵۲۴.
  8. بحرانی، هاشم ابن سلیمان، 1389ش، ج 5، ص 681.
  9. بحرانی، هاشم ابن سلیمان، ۱۳۸۹ش، ج۵، ص۶۸۱.
  10. خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چ۱، ۱۳۹۲ش.

منابع

  • بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، مؤسسه البعثه، قسم الدراسات الاسلامیه، قم، ۱۳۸۹ش.
  • ثعلبی، احمد بن محمد، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی، بیروت، ۱۴۲۲ق.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، انتشارات دوستان، تهران،۱۳۷۷ش.
  • سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی(ره)، قم ۱۴۰۴ق.
  • طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت ۱۳۹۳ق.
  • مکارم شیرازی، ناصر، برگزیده تفسیر نمونه، تهران،‌دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۲ش.