قرآن به سر گرفتن

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

قرآن به سر گرفتن از آیین‌هایی است که شیعیان در شب‌های قدر انجام می‌دهند. در این آیین ضمن قرار دادن قرآن بر روی سر، خداوند را به حق قرآن، پیامبر اسلام(ص)، حضرت زهرا(س) و دوازده امام قسم می‌دهند تا گناهان‌شان را بیامرزد و ایشان را جزو رها شدگان از آتش جهنم قرار دهد. لازم نیست قرآن را به صورت باز شده بر سر قرار داد.

مراسم قرآن به سر گرفتن

قرآن به سر گرفتن در نجف

در مفاتیح الجنان سومین عملی که جزو اعمال مشترکه شب قدر ذکر شده آن است که؛ قرآن را در مقابل خود باز می‌کنند و خداوند را به قرآن و آنچه در آن آمده است قسم می‌دهند که "خدایا ما را جزو آزادشدگان از آتش جهنم قرار ده". در حدیث آمده است که بعد از این جمله حاجات خود را از خداوند بخواه.

شیخ عباس قمی سپس چهارمین عمل مستحب شب قدر را به این صورت توضیح می‌دهد که: قرآن را بر سر خود می‌گذارند و خداوند را به حق قرآن و حق کسی که با قرآن فرستاده شده یعنی پیامبر اسلام(ع) و به حق هر زن و مرد مؤمنی که در قرآن مدح شده قسم می‌دهند و سپس ده بار می‌گویند بِكَ یا أللّهُ و بعد خداوند را به نام هر یک از چهارده معصوم قسم می‌دهند و اسامی آن‌ها را به ترتیب ده بار ذکر می‌کنند.[۱] این کار عملی مستقل بوده و لازم نیست قرآن به صورت باز شده بر سر قرار گیرد.[یادداشت ۱][یادداشت ۲]

منابع حدیثی

شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان عمل به این دو دستور را بدون ذکر منبع و جزو اعمال مشترکه شب‌های قدر نقل کرده است.[۲] کلینی در کافی حدیثی از امام باقر(ع) نقل کرده که در آن حدیث فقط بخش اول این دستور العمل یعنی قرآن را در برابر صورت گرفتن و خدا را به قرآن قسم دادن آمده است. بر اساس این نقل زمان این دعا ثلث دوم (ده روز دوم) ماه رمضان است.[۳] شیخ مفید در کتاب المقنعه این دعا را بدون آن‌که به ائمه استناد بدهد برای سه شب ۱۹، ۲۱ و ۲۳ رمضان توصیه کرده است.[۴] در دعوات راوندی[۵] و اقبال الاعمال[۶] ابن طاووس این دعا برای سه شب از ماه رمضان، بدون نام بردن از شب خاصی، توصیه شده است.

شیخ طوسی در امالی خود حدیثی نقل کرده است که در آن حدیث امام صادق(ع) بدون اشاره به ماه رمضان یا شب قدر، به شخصی که برای حل مشکلاتش دعایی طلب کرده است نمازی را تعلیم می‌دهند و می‌فرمایند بعد از نماز قرآن را بر سر بگیر و بگو:

« اَللَّهُمَّ بِهَذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ، وَ بِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِیهِ، وَ بِحَقِّكَ عَلَیهِمْ، فَلَا أَحَدَ أَعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ بِكَ یا اللَّهُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ تَقُولُ" یا مُحَمَّدُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا فَاطِمَةُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حَسَنُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حُسَینُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی بْنَ الْحُسَینِ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی بْنَ مُوسَی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا عَلِی بْنَ مُحَمَّدٍ" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حَسَنَ بْنَ عَلِی" عَشْرَ مَرَّاتٍ" یا حُجَّةُ" عَشْرَ مَرَّاتٍ.

و سپس حاجات خود را از خداوند طلب کن.[۷]

»

سید ابن طاووس در کتاب اقبال این عمل را بدون ذکر نماز قبل از آن، در ادامه اعمال شب‌های قدر آورده است.[۸] ولی در کتاب جمال الاسبوع نماز و دستور العمل بعد از آن را به عنوان نمازی برای حاجت در روز پنج‌شنبه نقل کرده است.[۹]

پانویس

  1. قمی، مفاتیح الجنان، باب دوم،‌فصل سوم، بخش اعمال مشترکه شب قدر
  2. قمی، مفاتیح الجنان، باب دوم، فصل سوم، اعمال مشترکه شب‌های قدر
  3. کلینی، الکافی، ج۲، ص۶۲۹، حدیث ۹
  4. مفید، المقنعه، ص۱۹۰
  5. قطب راوندی، سلوة الحزین، ص۲۰۶
  6. ابن طاووس، اقبال الاعمال، ج۱، ص۱۸۶
  7. طوسی، الامالی، ص۲۹۳
  8. ابن طاووس، اقبال الاعمال، ج۱، ص۱۸۷
  9. ابن طاووس، جمال الاسبوع، ص۱۰۹-۱۱۰
  1. عَنْ زُرَارَةَ قَالَ قَالَ الصَّادِقُ ع‏ تَأْخُذُ الْمُصْحَفَ فِي ثَلَاثِ لَيَالٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ فَتَنْشُرُهُ وَ تَضَعُهُ بَيْنَ يَدَيْكَ وَ تَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِكِتَابِكَ الْمُنْزَلِ وَ مَا فِيهِ وَ فِيهِ اسْمُكَ الْأَكْبَرُ وَ أَسْمَاؤُكَ الْحُسْنَى وَ مَا يُخَافُ وَ يُرْجَى أَنْ تَجْعَلَنِي مِنْ عُتَقَائِكَ مِنَ النَّارِ وَ تَدْعُو بِمَا بَدَا لَكَ مِنْ حَاجَة. دعوات راوندی، ص۲۰۶
  2. عَنْ مَوْلَانَا الصَّادِقِ ص قَالَ: خُذِ الْمُصْحَفَ فَدَعْهُ عَلَى رَأْسِكَ وَ قُلْ اللَّهُمَّ بِحَقِّ هَذَا الْقُرْآنِ وَ بِحَقِّ مَنْ أَرْسَلْتَهُ بِهِ وَ بِحَقِّ كُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فِيهِ وَ بِحَقِّكَ عَلَيْهِمْ فَلَا أَحَدَ أَعْرَفُ بِحَقِّكَ مِنْكَ بِكَ يَا اللَّهُ عَشْرَ مَرَّاتٍ ثُمَّ تَقُولُ بِمُحَمَّدٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِعَلِيٍّ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِفَاطِمَةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِالْحَسَنِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِالْحُسَيْنِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِعَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِعَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَشْرَ مَرَّاتٍ بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِعَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَشْرَ مَرَّاتٍ بِالْحُجَّةِ عَشْرَ مَرَّاتٍ وَ تَسْأَلُ حَاجَتَكَ وَ ذَكَرَ فِي حَدِيثِهِ إِجَابَةَ الدَّاعِي وَ قَضَاءَ حَوَائِجِهِ. اقبال الاعمال، ج۱، ص۱۸۷

منابع

  • ابن طاووس، علی بن موسی بن جعفر، اقبال الاعمال،‌دار الکتب الاسلامیه، تهران، ۱۴۰۹ق. بر اساس نرم افزار جامع الاحادیث نسخه ۳/۵.
  • ابن طاووس، علی بن موسی بن جعفر، جمال الاسبوع بکمال العمل المشروع،‌دار الرضی، قم، ۱۳۳۰ق. بر اساس نرم افزار جامع الاحادیث نسخه ۳/۵.
  • طوسی، محمد بن الحسن، الامالی، نشر‌دار الثقافه، قم، ۱۴۱۴ق. بر اساس نرم افزار جامع الاحادیث نسخه ۳/۵.
  • قطب راوندی، سعید بن هبة الله، سلوة الحزین (الدعوات)، انتشارات مدرسه امام مهدی(ع)، قم،‌۱۴۰۷ق. بر اساس نرم افزار جامع الاحادیث نسخه ۳/۵.
  • قمی، عباس، مفاتیح الجنان.
  • کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی،‌دار الکتب الاسلامیه، تهران.