سوره طارق

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
بروج سورهٔ طارق اعلی
سوره طارق.jpg
شماره سوره: ۸۶
جزء : ۳۰
نزول
ترتیب نزول: ۳۶
مکی/مدنی: مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۱۷
تعداد کلمات: ۶۱
تعداد حروف: ۲۵۴

سوره طارق هشتاد و ششمین سوره و از سوره‌های مکی قرآن که در جزء ۳۰ قرآن جای گرفته است. طارق به معنای ستاره است و این سوره را از آن رو طارق نامیده‌اند که در آغاز آن، به طارق سوگند یاد شده است. سوره طارق به معاد می‌پردازد و بیان می‌کند خداوند قادر است انسان را پس از مرگ، دوباره زنده کند. این سوره سپس درباره اهمیت قرآن سخن می‌گوید و آن را سخنی قاطع و روشنگر معرفی می‌کند.

آیه نهم این سوره از آیات مشهور است که قیامت را «یوم تبلی السرائر: روزی که رازها فاش می‌شود» می‌خواند. از پیامبر(ص) نقل شده هر كس سوره طارق را تلاوت کند، خداوند به تعداد هر ستاره‌ای که در آسمان وجود دارد، ده حسنه به او می‌بخشد.

معرفی

  • نامگذاری

این سوره را به این مناسبت «‌طارق‌» می‌نامند که در آغاز آن به آسمان و طارق سوگند یاد شده است.[۱] طارق در اینجا به معنای ستاره[۲] یا موجودی است که در شب می‌آید.[۳]

  • ترتیب و محل نزول

سوره طارق جزو سوره‌های مکی و در ترتیب نزول، سی و ششمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است. این سوره در چینش کنونی مُصحَف، هشتاد و ششمین سوره است[۴] و در جزء سی‌ام قرآن جای دارد.

  • تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

سوره طارق ۱۷ آیه، ۶۱ کلمه و ۲۵۴ حرف دارد. این سوره به لحاظ حجمی جزو سوره‌های مفصلات (دارای آیات کوتاه) است و از سوره‌هایی است که با سوگند آغاز می‌شوند.[۵]

محتوا

به گفته تفسیر نمونه مطالب این سوره بر دو محور است: ۱. معاد، ۲. قرآن و ارزش و اهمیت آن. خداوند در آغاز سوره بعد از سوگندهایی، به وجود مراقبان الهی بر انسان اشاره می‌کند و سپس برای اثبات ممکن‌بودن معاد، به زندگی نخستین و آغاز پیدایش انسان از آب نطفه اشاره می‌کند و نتیجه می‌گیرد خداوندی که قادر است انسان را از چنین آبی بی‌ارزش و ناچیز بیافریند، توانایی بر بازگشت مجدد او نیز دارد. در مرحله بعد به بعضی ویژگی‌های رستاخیز می‌پردازد و آن‌گاه با ذکر سوگندهایی متعدد و پرمعنا، اهمیت قرآن را گوشزد می‌کند و سرانجام سوره را با تهدید کافران به مجازات الهی پایان می‌دهد.[۶]

محتوای سوره طارق[۷]
دلایل اثبات معاد جسمانی و بازگشت انسان
 
 
دلیل اول؛ آیه۱-۴
محفوظ ماندن روح پس از مرگ
 
 
دلیل دوم؛آیه۵-۱۰
قدرت خدا بر آفرینش انسان از آب جهنده
 
 
دلیل سوم؛ آیه۱۱-۱۴
قانون بازگشت‌پذیری در نظام آفرینش
 
 
نتیجه؛ آیه۱۵-۱۷
کید کافران برای انکار معاد جسمانی به جایی نمی‌رسد
نام دیگر قیامت، آیه نهم سوره طارق

آیات مشهور

  • يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ (آیه ۹)

ترجمه: آن روز كه رازها [همه‌] فاش شود.

این آیه به دنبال آیه قبل که می‌گوید خداوند قادر است انسان را دوباره زنده کند، به توصیف روز قیامت می‌پردازد و می‌گوید در آن روز رازها آشکار می‌شود. تفسیر نمونه درباره این آشکارشدن می‌نویسد این فاش‌شدنِ اسرار برای مؤمنان مایه افتخار و افزون‌شدن نعمت است و برای مجرمان مایه سرافکندگی و منشأ خواری و خفت و چه دردناک که آدمی عمری زشتی‌های خود را پنهان کرده و در آن روز در برابر همه خلایق شرمسار و سرافکنده می‌شود.[۸]

فضیلت و خواص

در فضیلت این سوره از پیامبر اسلام(ص) آمده هر كس سوره طارق را قرائت نماید خداوند به تعداد ستارگانی كه در آسمان است به او ده حسنه می دهد.[۹] در نقلی دیگر، پیامبر آموختن سوره طارق را وسیله ای برای تقرب به خداوند و عاملی برای بخشش گناهان به جز شرک می داند.[۱۰] از امام صادق (ع) نیز نقل شده است هر كه در نمازهای واجب خود، سوره طارق را بخواند، در روز قیامت در نزد خداوند مقام و منزلتی والا خواهد داشت و از همراهان انبیاء و یارانشان در بهشت خواهد بود.[۱۱]

در تفسیر البرهان برای قرائت سوره طارق خواصی چون جلوگیری از عفونت زخم ذکر شده است.[۱۲]

متن و ترجمه

سوره طارق
متن
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ
وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ ﴿١﴾ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ ﴿٢﴾ النَّجْمُ الثَّاقِبُ ﴿٣﴾ إِن كُلُّ نَفْسٍ لَّمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ ﴿٤﴾ فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ ﴿٥﴾ خُلِقَ مِن مَّاءٍ دَافِقٍ ﴿٦﴾ يَخْرُجُ مِن بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ ﴿٧﴾ إِنَّهُ عَلَىٰ رَجْعِهِ لَقَادِرٌ ﴿٨﴾ يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ ﴿٩﴾ فَمَا لَهُ مِن قُوَّةٍ وَلَا نَاصِرٍ ﴿١٠﴾ وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الرَّجْعِ ﴿١١﴾ وَالْأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ ﴿١٢﴾ إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ ﴿١٣﴾ وَمَا هُوَ بِالْهَزْلِ ﴿١٤﴾ إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْدًا ﴿١٥﴾ وَأَكِيدُ كَيْدًا ﴿١٦﴾ فَمَهِّلِ الْكَافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْدًا ﴿١٧﴾
ترجمه
به نام خداوند رحمتگر مهربان
سوگند به آسمان و آن اختر شبگرد. (۱) و تو چه دانى كه اختر شبگرد چيست؟ (۲) آن اختر فروزان. (۳) هيچ كس نيست مگر اينكه نگاهبانى بر او [گماشته شده‌] است. (۴) پس انسان بايد بنگرد كه از چه آفريده شده است؟ (۵) از آب جهنده‌اى خلق شده، (۶) [كه‌] از صلب مرد و ميان استخوان‌هاى سينه زن بيرون مى‌آيد. (۷) در حقيقت، او [خدا] بر بازگردانيدن وى بخوبى تواناست. (۸) آن روز كه رازها [همه‌] فاش شود، (۹) پس او را نه نيرويى ماند و نه يارى. (۱۰) سوگند به آسمان بارش‌انگيز، (۱۱) سوگند به زمين شكافدار [آماده كشت‌]، (۱۲) [كه‌] در حقيقت، قرآن گفتارى قاطع و روشنگر است؛ (۱۳) و آن شوخى نيست. (۱۴) آنان دست به نيرنگ مى‌زنند. (۱۵) و [من نيز] دست به نيرنگ مى‌زنم. (۱۶) پس كافران را مهلت ده، و كمى آنان را به حال خود واگذار. (۱۷)


سوره پیشین:
سوره بروج
سوره طارق سوره پسین:
سوره اعلی

١.فاتحه ٢.بقره ٣.آل‌عمران ٤.نساء ٥.مائده ٦.انعام ٧.اعراف ٨.انفال ٩.توبه ١٠.یونس ١١.هود ١٢.یوسف ١٣.رعد ١٤.ابراهیم ١٥.حجر ١٦.نحل ١٧.اسراء ١٨.کهف ١٩.مریم ٢٠.طه ٢١.انبیاء ٢٢.حج ٢٣.مؤمنون ٢٤.نور ٢٥.فرقان ٢٦.شعراء ٢٧.نمل ٢٨.قصص ٢٩.عنکبوت ٣٠.روم ٣١.لقمان ٣٢.سجده ٣٣.احزاب ٣٤.سبأ ٣٥.فاطر ٣٦.یس ٣٧.صافات ٣٨.ص ٣٩.زمر ٤٠.غافر ٤١.فصلت ٤٢.شوری ٤٣.زخرف ٤٤.دخان ٤٥.جاثیه ٤٦.احقاف ٤٧.محمد ٤٨.فتح ٤٩.حجرات ٥٠.ق ٥١.ذاریات ٥٢.طور ٥٣.نجم ٥٤.قمر ٥٥.الرحمن ٥٦.واقعه ٥٧.حدید ٥٨.مجادله ٥٩.حشر ٦٠.ممتحنه ٦١.صف ٦٢.جمعه ٦٣.منافقون ٦٤.تغابن ٦٥.طلاق ٦٦.تحریم ٦٧.ملک ٦٨.قلم ٦٩.حاقه ٧٠.معارج ٧١.نوح ٧٢.جن ٧٣.مزمل ٧٤.مدثر ٧٥.قیامه ٧٦.انسان ٧٧.مرسلات ٧٨.نبأ ٧٩.نازعات ٨٠.عبس ٨١.تکویر ٨٢.انفطار ٨٣.مطففین ٨٤.انشقاق ٨٥.بروج ٨٦.طارق ٨٧.اعلی ٨٨.غاشیه ٨٩.فجر ٩٠.بلد ٩١.شمس ٩٢.لیل ٩٣.ضحی ٩٤.شرح ٩٥.تین ٩٦.علق ٩٧.قدر ٩٨.بینه ٩٩.زلزله ١٠٠.عادیات ١٠١.قارعه ١٠٢.تکاثر ١٠٣.عصر ١٠٤.همزه ١٠٥.فیل ١٠٦.قریش ١٠٧.ماعون ١٠٨.کوثر ١٠٩.کافرون ١١٠.نصر ١١١.مسد ١١٢.اخلاص ١١٣.فلق ١١٤.ناس


پانویس

  1. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۳.
  2. راغب اصفهانی، مفردات الفاظ القرآن، ذیل واژه «طرق».
  3. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۳.
  4. معرفت، آموزش علوم قرآن، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۱۶۶.
  5. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۱۲۶۳.
  6. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۶،ص ۳۵۶.
  7. خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چ۱، ۱۳۹۲ش.
  8. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۶، ص۳۶۸.
  9. طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۹۰ش، ج۱۰،ص۳۲۰.
  10. نوری، مستدرک الوسائل، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۳۶۵.
  11. شیخ صدوق، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ۱۳۸۲ش، ص۱۲۲.
  12. بحرانی، البرهان، ترجمه، ج۵،ص۶۲۹

منابع

  • قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ش.
  • بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، بنیاد بعثت، ۱۴۱۶ق.
  • دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، به تصحیح صفوان عدنان داوودی، بیروت، دار الشامیة، ۱۴۱۲ق.
  • شیخ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، به تحقیق صادق حسن زاده، تهران، ارمغان طوبی، ۱۳۸۲ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ترجمه بیستونی، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۹۰ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.
  • نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، بیروت، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ق.

پیوند به بیرون