ثقل اکبر

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

ثِقْل اکبر وصفی که پیامبر(ص) برای قرآن به کار برده است. بر اساس حدیث ثقلین، پیامبر(ص)، قرآن و عترت را برای هدایت امت خود به یادگار گذاشت. در برخی از نقل‌های این حدیث، قرآن، ثقل اکبر و عترت، ثقل اصغر معرفی شده است.

وصف قرآن

ثِقْل به معنای سنگین و بار گران است. ثَقَل به معنای هر چیز با ارزش وگران‌بهاست.[۱]

پیامبر در حدیث ثقلین فرمود: من در میان شما دو ذخیره نفیس بر جای می‌گذارم: ذخیره بزرگ‌تر و ذخیره کوچک‌تر. اما بزرگ‌تر کتاب پروردگار من است، و اما کوچک‌‎ترعترت من است، یعنی اهل بیتم. حرمت مرا درباره آن‌ها نگاه دارید، که اگر به آنها تمسک جویید، هرگز گمراه نخواهید شد.[۲]

همچنین پیامبر در خطبه غدیر، قرآن را به عنوان ثقل اکبر و عترت را به عنوان ثقل اصغر معرفی کرد و فرمود این دو هرگز از هم جدا نخواهند شد تا این که در حوض کوثر بر من وارد شوند.[۳]

امام علی(ع)، نیز در دو مورد از قرآن به عنوان ثقل اکبر یاد کرده است:

  • در خطبه‌ای فرمود: «به ثقل أکبر، یعنی قرآن عمل کردم و ثقل أصغر را در میان شما گذاردم»[۴]
  • در توصیه به کمیل نیز فرمود:«ای کمیل ما ثقل اصغریم و قرآن، ثقل اکبر است. ثقل اکبر گواه ثقل اصغر و ثقل اصغر شاهد ثقل اکبر است. هر یک از این دو ملازم دیگری است و از هم جدا نمی‌شود تا آنکه بر خداوند متعال وارد شوند و او بین این دو ثقل و بین بندگان خود حکم کند».[۵]

حکمت توصیف

دانشمندان شیعه درباره این‌که چرا پیامبر(ص)، کتاب خدا را با عنوان «ثقل اکبر» و عترت را با عنوان «ثقل اصغر» نامیده است، آورده‌اند: قرآن، بزرگ‌تر از عترت است؛ زیرا عترت تابع و پیرو قرآن است.[۶] برخی هم نوشته‌اند: چون قرآن معجزه رسالت و اساس دین به حساب می‌آید؛ از عترت بزرگ‌تر است.[۷]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ابن منظور، لسان العرب، ج۲، ص۱۱۲؛ فیروزآبادی، القاموس المحیط، ج۳، ص۴۶۸؛ حسینی دشتی، معارف و معاریف، ۱۳۷۹ش، ج۴ ،ص ۱۵.
  2. عیاشی، تفسیرالعیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۵.
  3. یعقوبی، تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۱۲.
  4. نهج‌البلاغه، خطبه۸۷.
  5. مجلسی، بحارالانوار، ۱۳۹۰ق، ج۷۴، ص۳۷۵
  6. بحرانی، شرح نهج البلاغه، ۱۴۰۴ق، ج۲،ص۱۸۷.
  7. خویی، مِنْهاجُ البَراعه، ۱۴۰۰ق، ج۵ ص۲۳۴.

منابع

  • ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت،‌ دار احیاء التراث العربی بیروت ۱۴۱۱ ق.
  • بحرانی، ابن میثم، شرح نهج البلاغه، قم مطبعه حیدری، ۱۴۰۴ق.
  • حسینی دشتی، سید مصطفی، معارف ومعاریف دایره‌المعارف جامع اسلامی، تهران، موسسه فرهنگی آرایه، ۱۳۷۹ش.
  • خویی ،میرزا حبیب الله، مِنْهاجُ البَراعه فی شَرْح نَهجُ البَلاغَة، تصحیح سید ابراهیم میانجی، تهران مکتبة الاسلامیة،۱۴۰۰ق.
  • عیاشی،محمّد بن مسعود، تفسیرالعیاشی، تحقیق: سید هاشم رسولی محلاتی، چاپخانه علمیه، تهران، ۱۳۸۰ق.
  • فیروز آبادی، القاموس المحیط،‌دار احیاء التراث العربی، بیروت ۱۴۱۲ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالأنوار، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۹۰ق.
  • یعقوبی، احمد، تاریخ یعقوبی، بیروت،‌ دار صادر، (بی‌تا).