سوره تین

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
شرح سورهٔ تین علق
سوره والتین.jpg
شماره سوره: ۹۵
جزء : ۳۰
نزول
ترتیب نزول: ۲۸
مکی/مدنی: مکی
اطلاعات آماری
تعداد آیات: ۸
تعداد کلمات: ۳۴
تعداد حروف: ۱۶۲

سوره تین یا والتین و الزیتون نود و پنجمین سوره قرآن کریم و جزو سوره‌های مکی است. سوره تین از سوره‌های کوتاه است و در جزء سی‌ام قرآن جای دارد. تین به معنای انجیر است.

محور اصلی سوره تین، مسئله قیامت و پاداش اُخرَوی است. خداوند این سوره را با چهار قسم آغاز می‌کند و خلقت انسان را شایسته‌ترین و نیکوترین می‌خواند. در تفسیرهای روایی، برخی از آیات این سوره بر برخی از چهارده معصوم تطبیق شده است؛ مثلاً گفته شده مراد از «والتین والزیتون» امام حسن(ع) و امام حسین(ع) هستند.

در فضیلت تلاوت سوره تین روایت شده است، سلامتی و یقین از آثار دُنیَوی، و پاداش روزه از آثار اُخرَویِ تلاوت این سوره است. بنابر دستورالعملی که برای نماز مستحبی ماه شعبان بیان شده است، سوره تین در رکعت دوم قرائت می‌شود.

معرفی

چهار قَسَم سوره تین به خط ثلث
  • نام‌ها و سبب نامگذاری

این سوره را به این مناسبت «تین» می‌نامند که خداوند در آیه اول به آن سوگند خورده است. سوره تین را گاهی نیز «زیتون» یا «تین و زیتون» می‌نامند.[۱] تین به معنای انجیر است.[۲]

گفتنی است طبق نظر مفسران، درباره معنای کلمه «تین» و «زیتون» در این سوره، چند احتمال وجود دارد: ۱. انجیر و زیتون خوراکی مراد است. ۲. به مسجد دمشق اشاره دارد. ۳. مراد از زیتون مسجد بیت المقدس است. ۴. این دو کلمه به دو کوه در سرزمین شام و بیت المقدس اشاره دارند که به زبان سُریانی آنها را طور تینا و طور زیتا گویند.[۳]

  • محل و ترتیب نزول

سوره تین از سوره‌های مکی و بیست و هشتمین سوره‌ای است که بر پیامبر(ص) نازل شده است، یعنی بعد از سوره بروج و قبل از سوره قریش. این سوره در ترتیب مُصحَفی نود و پنجمین سوره است[۴] و در اواخر حزب سوم از جزء سی‌ام قرآن جای گرفته است.[۵]

  • تعداد آیات و دیگر ویژگی‌ها

سوره تین ۸ آیه، ۳۴ کلمه و ۱۶۲ حرف دارد. این سوره جزو سوره‌های مفصلات (دارای آیه‌های متعدد و کوتاه) و از سوره‌های کوچک قرآن است. این سوره از جمله سوره‌هایی است که با سوگند آغاز می‌شود و خداوند در همان ابتدا به چهار چیز سوگند یاد می‌کند.[۶]

محتوا

سوره تین درباره برانگیخته‌شدن در قیامت، حسابرسی خداوند و پاداش اُخرَوی است. این سوره ابتدا به خلقت انسان بر شایسته‌ترین شکل، اشاره می‌کند و سپس به این می‌پردازد که برخی از افراد، بر فطرت اولیه‌شان باقی می‌مانند؛ اما برخی به پست‌ترین مقام می‌رسند. در آخر هم نشان می‌دهد حکمت خداوند بر این است که بین این دو دسته در پاداش، تفاوت بگذارد.[۷]

محتوای سوره تین[۸]
 
 
دین خدا؛ تنها راه سعادت و کمال انسان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مطلب دوم: آیه ۷-۸
نادرستی مخالفت با خدایی که بهترین حکم‌کننده است
 
مطلب اول: ۱-۶
پرورش استعدادهای انسان در پرتو دین خدا
 
 
 
 
 
 
 
 
نکته اول: آیه ۷
نکوهش تکذیب و انکار دین خدا
 
نکته اول: ۱-۴
خداوند در انسان استعداد دستیابی به برترین کمالات را قرار داده است
 
 
 
 
 
 
 
 
نکته دوم: آیه ۸
خداوند بهترین داور و حکم‌کننده است
 
نکته دوم: آیه ۵-۶
عمل به دین خدا، تنها راه رسیدن به رستگاری است


تفسیر

در تفسیر البرهان روایاتی ذیل این سوره نقل شده است که در برخی از آنها آمده است مراد از «و التین و الزیتون» امام حسن و امام حسین(ع) هستند. در برخی دیگر نیز مراد از «دین» در آیه هفتم، ولایت امیرالمؤمنین معرفی شده یا گفته شده منظور از «إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ» در آیه ششم، آن حضرت و شیعیان اویند. همچنین نقل شده است مراد از «بلد امین» پیامبر(ص) است.[۹]

  • خلقت انسان به شایسته‌ترین شکل

در تفسیرِ آیه چهارم آمده است خداوند چهار قَسَم یاد کرد تا بگوید انسان را از هر نظر شایسته و موزون آفریده است. از این آیه و آیه بعد این مطلب به دست می‌آید که آدمی استعداد این را دارد که به بالاترین مرتبه دست پیدا کند.[۱۰]

فضیلت

طَبرِسی در تفسیر مَجمَعُ البَیان درباره فضیلت تلاوت این سوره می‌نویسد از پیامبر(ص) نقل است: «هر کس این سوره را بخواند، مادامی که در دنیاست (زنده است)، خداوند دو خصلت به او می‌دهد: سلامتی و یقین، و هنگامی که از دنیا برود، به تعداد کسانی که این سوره را خوانده‌اند، ثواب یک روز روزه را پاداش او قرار می‌دهد.[۱۱]

فضائل دیگری نیز برای این سوره در کتاب ثواب الاعمال[۱۲] و اقبال الاعمال[۱۳] نقل شده است. همچنین آمده است دو رکعت نماز در شب سیزدهم ماه شعبان خوانده می‌شود که در هر رکعت بعد از حمد، سوره تین را باید خواند.[۱۴]

متن و ترجمه

سوره تین
متن
بِسْمِ الله الرَّحمٰن الرَّحِیم
وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ ﴿١﴾ وَطُورِ سِينِينَ ﴿٢﴾ وَهَـٰذَا الْبَلَدِ الْأَمِينِ ﴿٣﴾ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ﴿٤﴾ ثُمَّ رَدَدْنَاهُ أَسْفَلَ سَافِلِينَ ﴿٥﴾ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ ﴿٦﴾ فَمَا يُكَذِّبُكَ بَعْدُ بِالدِّينِ ﴿٧﴾ أَلَيْسَ اللَّـهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ ﴿٨﴾
ترجمه
به نام خداوند رحمتگر مهربان
سوگند به [كوه‌] تين و زيتون، (۱) و طور سينا، (۲) و اين شهر امن [و امان‌]، (۳) [كه‌] براستى انسان را در نيكوترين اعتدال آفريديم. (۴) سپس او را به پست‌ترين [مراتب‌] پستى بازگردانيديم؛ (۵) مگر كسانى را كه گرويده و كارهاى شايسته كرده‌اند، كه پاداشى بى‌منّت خواهند داشت. (۶) پس چه چيز، تو را بعد [از اين‌] به تكذيب جزا وامى‌دارد؟ (۷) آيا خدا نيكوترين داوران نيست؟ (۸)


سوره پیشین:
سوره شرح
سوره تین سوره پسین:
سوره علق

سوره‌های مکیسوره‌های مدنی
١.فاتحه ٢.بقره ٣.آل‌عمران ٤.نساء ٥.مائده ٦.انعام ٧.اعراف ٨.انفال ٩.توبه ١٠.یونس ١١.هود ١٢.یوسف ١٣.رعد ١٤.ابراهیم ١٥.حجر ١٦.نحل ١٧.اسراء ١٨.کهف ١٩.مریم ٢٠.طه ٢١.انبیاء ٢٢.حج ٢٣.مؤمنون ٢٤.نور ٢٥.فرقان ٢٦.شعراء ٢٧.نمل ٢٨.قصص ٢٩.عنکبوت ٣٠.روم ٣١.لقمان ٣٢.سجده ٣٣.احزاب ٣٤.سبأ ٣٥.فاطر ٣٦.یس ٣٧.صافات ٣٨.ص ٣٩.زمر ٤٠.غافر ٤١.فصلت ٤٢.شوری ٤٣.زخرف ٤٤.دخان ٤٥.جاثیه ٤٦.احقاف ٤٧.محمد ٤٨.فتح ٤٩.حجرات ٥٠.ق ٥١.ذاریات ٥٢.طور ٥٣.نجم ٥٤.قمر ٥٥.الرحمن ٥٦.واقعه ٥٧.حدید ٥٨.مجادله ٥٩.حشر ٦٠.ممتحنه ٦١.صف ٦٢.جمعه ٦٣.منافقون ٦٤.تغابن ٦٥.طلاق ٦٦.تحریم ٦٧.ملک ٦٨.قلم ٦٩.حاقه ٧٠.معارج ٧١.نوح ٧٢.جن ٧٣.مزمل ٧٤.مدثر ٧٥.قیامه ٧٦.انسان ٧٧.مرسلات ٧٨.نبأ ٧٩.نازعات ٨٠.عبس ٨١.تکویر ٨٢.انفطار ٨٣.مطففین ٨٤.انشقاق ٨٥.بروج ٨٦.طارق ٨٧.اعلی ٨٨.غاشیه ٨٩.فجر ٩٠.بلد ٩١.شمس ٩٢.لیل ٩٣.ضحی ٩٤.شرح ٩٥.تین ٩٦.علق ٩٧.قدر ٩٨.بینه ٩٩.زلزله ١٠٠.عادیات ١٠١.قارعه ١٠٢.تکاثر ١٠٣.عصر ١٠٤.همزه ١٠٥.فیل ١٠٦.قریش ١٠٧.ماعون ١٠٨.کوثر ١٠٩.کافرون ١١٠.نصر ١١١.مسد ١١٢.اخلاص ١١٣.فلق ١١٤.ناس


پانویس

  1. دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۲۶۵
  2. دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه تین.
  3. دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۲۶۵
  4. معرفت، آموزش علوم قرآن، ج۱، ص۱۶۶.
  5. دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۲۶۵.
  6. دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، ص۱۲۶۵.
  7. طباطبایی، ترجمه المیزان، ج۲۰، ص۵۳۹.
  8. خامه‌گر، محمد، ساختار سوره‌های قرآن کریم، تهیه مؤسسه فرهنگی قرآن و عترت نورالثقلین، قم، نشر نشرا، چ۱، ۱۳۹۲ش.
  9. بحرانی، البرهان، ج۵، ص۶۹۲-۶۹۴.
  10. طباطبایی، ترجمه المیزان، ج۲۰، ص۵۴۰.
  11. طبرسی، مجمع البیان، ج۱۰، ۷۷۴.
  12. شیخ صدوق، ثواب الاعمال، ص۱۲۳.
  13. سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ج۳، ص۳۱۱.
  14. سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ج۳، ص۳۱۱.

منابع

  • قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، ۱۴۱۸ق/۱۳۷۶ش.
  • بحرانی، سیدهاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، به تحقیق قسم الدراسات الاسلامیه موسسه بعثت، تهران، بنیاد بعثت، چ۱، ۱۴۱۶ق.
  • دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۲، به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران، دوستان-ناهید، ۱۳۷۷ش.
  • دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه، تهران، موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چ۲، ۱۳۷۷ش.
  • سید بن طاووس، الاقبال بالاعمال الحسنه، به تحقیق و تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چ۱، ۱۳۷۶ش.
  • شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چ۲، ۱۴۰۶ق.
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سیدمحمدباقر موسوى همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم‏، چ۵، ۱۳۷۴ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه محمدجواد بلاغی، تهران، انتشارات ناصر خسرو، چ۳، ۱۳۷۲ش.
  • معرفت، محمدهادی، آموزش علوم قرآن، [بی‌جا]، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، چ۱، ۱۳۷۱ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، چ۱، ۱۳۷۴ش.

پیوند به بیرون

  • قرائت سوره تین