مقاله ضعیف
پیوند کم
رده ناقص
بدون جعبه اطلاعات
بدون ناوبری
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
کپی‌کاری از منابع خوب
بدون استناد
جانبدارانه
نارسا
عدم جامعیت
نیازمند خلاصه‌سازی

آخرت

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
اعتقادات شیعه
‌خداشناسی
توحید توحید ذاتی • توحید صفاتی • توحید افعالی • توحید عبادی
فروع توسل • شفاعت • تبرک •
عدل (افعال الهی)
حُسن و قُبح • بداء • امر بین الامرین •
نبوت
خاتمیتپیامبر اسلام(ص)  • اعجاز • عدم تحریف قرآن
امامت
باورها عصمت • ولایت تكوینی • علم غیب • غیبت (غیبت صغری، غیبت کبریانتظار فرج، ظهور • رجعت
امامان
معاد
برزخ • معاد جسمانی • حشر • صراط • تطایر کتب • میزان
مسائل برجسته
اهل بیت • چهارده معصوم • تقیه • مرجعیت

آخِرَت در قرآن کریم، سنت و فرهنگ اسلامی، به جهان پس از مرگ گفته می‌شود که در برابر «دنیا» قرار دارد. آخرت، جهانی است که در آن همه انسان‌ها پاداش و کیفر کارهای خود در دنیا را دریافت خواهند کرد. در همه ادیانِ مبتنی بر وحی، از آخرت به گونه‌ای سخن گفته شده است.

معنای لغوی و اصطلاحی

آخرت در قرآن کریم ، سنت و فرهنگ اسلامی به صورت یک اصطلاح به کار برده شده و منظور از آن «جهان دیگر» است که در برابر دنیا قرار دارد و در آن همه انسان‌ها پاداش و کیفر کارهای خود در دنیا را دریافت خواهند کرد و در همه ادیانِ مبتنی بر وحی، از آن به گونه‌ای سخن گفته شده است.

در قرآن

واژه آخرت در قرآن کریم، در ۱۰۴ مورد بدون هر گونه قید یا اضافه به کار رفته است و در ۹ مورد، صفت یا مضاف الیه «الدار» قرار گرفته است. (الدّارُ الآخِرَة، دارُالآخِرَة). در یک آیه، آخرت به صورت صفت برای النَّشأة استعمال شده: النَّشأةُ الآخِرَةُ. در ۵ مورد در برابر واژه الأُولی آمده و در ۸۰ آیه در برابر الدُّنْیا به کار رفته است.

در یک آیه، آخرت در برابر هذِهِ (این جهان) و در موارد متعدد دیگری در برابر الحَیوة الدُّنْیا به کار برده شده است.

در آیات بسیاری آخرت به الیومُ الآخِرُ تعبیر شده است. در این تعبیر «دنیا»، «روز اول» به شمار آمده است و آخرت «روز دیگر».

همچنین دارُالقَرار یکی دیگر از تعبیراتی است که قرآن درباره آخرت به کار برده است.

در قرآن از اجر آخرت، عذاب آخرت، ثواب آخرت، آتش آخرت، لعن در آخرت، خسران در آخرت و حرث (کشت) آخرت سخن رفته است.

در روایات

در احادیث منقول از پیامبر اسلام(ص) و امامان شیعه واژه‌های «آخرت» و «الیوم الآخر» در برابر «الدنیا» به کار برده شده و منظور از آن، عالم آخرت است. امام علی (ع) فرمود: آنچه موجب کم شدن بهره‌های دنیا و افزایش بهره‌های آخرت شود بهتر است از آنچه بهره آخرت را بکاهد و بهره دنیا را بیفزاید.[۱]

از ارکان دین اسلام

در قرآن مجید ایمان به آخرت همراه با «ایمان به خدا» و «ایمان به نبوت»، یکی از ۳ رکن اساسی دین اسلام به شمار آمده است. در بیش از ۳۰ آیه ایمان به آخرت با ایمان به خدا یک جا یاد شده است.

همه فرقه‌های اسلامی ایمان به آخرت را یکی از ضروریات عقاید اسلامی می‌دانند و منکر آن را خارج از اسلام به شمار می‌آورند.

در قرآن و حدیث و آثار عالمان مسلمان اعتقاد به عالم آخرت محور اساسی همه اعتقاداتی است که به ورای زندگی دنیا و پس از مرگ مربوط می‌شود. برزخ، قیامت، حشر و نشر، صراط، حساب، شفاعت، بهشت و دوزخ واقعیات عالم آخرت‌اند و ایمان به آخرت که در قرآن از مسلمانان خواسته شده، ایمان به همه این موضوعات را در بر می‌گیرد.

اوصاف آخرت در قرآن

کلیات مربوط به اوصاف عالم آخرت که در قرآن مجید ذکر شده بدین شرح است:

  • در عالم آخرت نظام اجتماعی و تعاون و مدنیت انسانی در کار نیست. در آن جهان، هر انسانی به گونه انفرادی در پیشگاه خدا حاضر می‌شود و هستی خود را ادامه می‌دهد: همه آنان که در آسمان‌ها و زمین‌اند... تنها به پیشگاه خدا می‌آیند.[۲]
  • در آن جهان، هر انسانی تنها با نتیجه افکار و اعمال خود که در زندگی دنیوی داشته است، سر و کار دارد: انسان را جز کوشش وی، چیزی نیست.[۳]
  • از تردیدها و حیرت‌هایی که برای تشخیص حقایق جهان هستی در دنیا گریبان‌گیر آدمی می‌شود، در آن جهان خبری نیست.
  • در آنجا حقیقت ناب بر همه انسان‌ها مکشوف است. نه «نظر» در آنجا معنا دارد و نه اختلاف نظر: تو از این رستاخیز در غفلت بودی، ما پرده را از برابر تو برگرفتیم و چشم تو امروز بیناست.[۴]
  • هنگامی که انسان وارد عالم آخرت می‌شود، بر او آشکار می‌گردد که در این جهان هیچ یک از علل و اسباب، در تأثیر استقلال نداشته‌اند و همیشه مؤثر واقعی فقط خداوند بوده است: در روز رستاخیز خدا پاداش ایشان را بی‌کاستی خواهد داد و ایشان خواهند دانست که تنها حق آشکار خدا است.[۵]
  • آنچه در عالم آخرت به انسان می‌رسد، یا «نعمت» است یا «عذاب». نعمت‌ها و عذاب‌های اخروی از نظر ایجاد لذت و درد برای آدمی با نعمت‌ها و عذاب‌های دنیا قابل مقایسه نیست و کمیت و کیفیت آن‌ها به حدود شناخته شده در این جهان محدود نیست: در آنجا (در بهشت) است آنچه جان‌ها آرزو کند و چشم‌ها را خوش آید و شما در آن جاودانان خواهید بود‌[۶]؛ کسی که روی بگرداند و کافر شود، خدا او را به بزرگ‌ترین عذاب‌ها معذب خواهد ساخت.[۷]
  • در قرآن مجید «بهشت‌ها» که به پهنای آسمان‌ها و زمین است و «خشنودی خدا» که از بهشت‌ها بسی بزرگ‌تر است، دو مظهر اساسی نعمت‌های اخروی معرفی شده است: خدا به مردان و زنان مؤمن، بهشت‌هایی را که از زیر درختان آن‌ها جوی‌ها روان است وعده داده و اینان در بهشت جاودانند و خشنودی خدا از آن هم برتر است[۸]
  • آتش جهنم و «محجوبیت از خداوند» دو مظهر اساسی عذاب اخروی به شمار آمده است: چنین نیست (که کافران می‌پندارند)، ایشان در آن روز از رحمت خداوند خویش محجوبند. آنگاه ایشان به دوزخ افکنده خواهند شد.[۹]
  • همه انسان‌هایی که در عالم آخرت به نعمت یا عذاب می‌رسند، در درجات نعمت و یا درکات عذاب مساوی نیستند. این درجات و درکات متناسب با افکار و اعمال انسان‌ها در این جهان، مراتب بسیار متفاوت دارد: درجات و مراتب آخرت برتر و بزرگ‌تر است.[۱۰]
  • در عالم دنیا ممکن است عواملی انسان را از رسیدن به نتایج پاره‌ای از کوشش‌های دنیوی باز دارد، ولی در عالم آخرت، همه نتایج تمام افکار و اعمال آدمی به وی می‌رسد و هیچ عاملی از این وصول ممانعت نمی‌کند: هر کس به اندازه ذره‌ای کار نیک کند [پاداش] آن را خواهد دید و هر‌کس به اندازه ذره‌ای کار بد کند، به کیفرش خواهد رسید.[۱۱]
  • در عالم آخرت مغفرت و رحمت الهی، بسیاری از آدمیان را که شایسته این مغفرت و رحمت باشند، از عذاب اخروی نجات خواهد داد: در آخرت (برای کافران) عذاب سخت و (برای مؤمنان) آمرزش و خشنودی خداوند خواهد بود.[۱۲]
  • کارهای نیک آدمی در دنیا چون «بذر» است و در عالم آخرت، نتایج آن چون کشت (حَرْث) بیرون خواهد آمد و به صاحب عمل خواهد رسید. آنان که همه تلاش خود را فقط برای رسیدن به بهره‌های دنیا به کار برند، در آخرت هیچ بهره‌ای ندارند: هر‌کس بهره آخرت را بخواهد، بر بهره او خواهیم افزود و هر‌کس دنیا را بخواهد به او از دنیا نصیبی خواهیم داد و او در آخرت نصیبی نخواهد داشت.[۱۳]
  • از نظر قرآن، عالم آخرت محدود به انسان نیست و همه موجودات در آخرت در پیشگاه خدا محشور خواهند شد. همه آن‌ها که در آسمان‌ها و زمینند، به حال بندگی به پیشگاه خدا خواهند آمد.[۱۴]
  • از قرآن مجید چنین بر می‌آید که ایمان به عالم آخرت یکی از ارکان اساسی دعوت همه پیامبران بوده است. آن دسته از آیات قرآن، که به وحدت اصول دعوت پیامبران دلالت می‌کند گواه این مطلب است.

پانویس

  1. نهج البلاغه، ۲۲۴
  2. مریم ۹۳ـ ۹۵
  3. نجم،۳۹
  4. ق،۲۲
  5. نور، ۲۵
  6. زخرف، ۷۱
  7. غاشیه، ۲۳ـ۲۴
  8. توبه،۷۲
  9. مطّففین،۱۵ـ۱۶
  10. اسراء، ۲۱
  11. زلزله ۷ـ‌۸
  12. حدید، ۲۰
  13. شوری، ۲۰
  14. مریم، ۹۳

منابع

  • ابن حنبل، احمد بن محمد، مسند، دارالفکر، بیروت.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات القرآن.
  • نهج البلاغه، به کوشش محمد عبده، مصر، مطبعه الاستقامه.


پیوند به بیرون