جزء (قرآن)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

جزء یکی از معیارهای تقسیم قرآن. هر جزء معادل یک سی‌ام قرآن کریم و تقریباً معادل بیست صفحه از آن به خط عثمان طه است. هر جزء به چهار حزب و هر حزب به چهار ربع حزب تقسیم می‌شود. جزء سی‌ام با داشتن ۳۷ سوره بیشترین تعداد سوره را دارا است. در برخی فرهنگ‌ها، جزء‌های قرآنی را به نام شماره آن جزء یا به نام کلمه آغازکننده جزء می‌خوانند.

مفهوم شناسی

جزء به معنای بخش و قسمت است و در صورت استفاده در کنار قرآن (به صورت جزء قرآن) به معنای یک سی‌ام از قرآن است.[نیازمند منبع]
در برخی فرهنگ‌ها، جزء‌های قرآنی را به نام شماره آن جزء یا به نام کلمه آغازکننده جزء می‌خوانند؛ مثلا «عَمّ جُزء» به معنای جزء سی‌ام است که با «عَمَّ يَتَسَاءَلُونَ» آغاز می‌شود.

جزءهای قرآنی
شماره جزء آیه شروع جزء کلمه شروع جزء(غیرِ بسمله)
۱ آیه ۱ سوره فاتحه الحمد لله
۲ آیه ۱۴۲ سوره بقره سیقول السفهاء
۳ آیه ۲۵۳ سوره بقره تلک الرسل
۴ آیه ۹۳ سوره آل‌عمران کل الطعام
۵ آیه ۲۴ سوره نساء و المحصنات
۶ آیه ۱۴۸ سوره نساء لا یحب الله
۷ آیه ۸۲ سوره مائده لتجدن
۸ آیه ۱۱۲ سوره انعام و لو أننا نزلنا
۹ آیه ۸۹ سوره اعراف قال الملأ
۱۰ آیه ۴۱ سوره انفال و اعلموا
۱۱ آیه ۹۳ سوره توبه إنما السبیل
۱۲ آیه ۶ سوره هود و ما من دابة
۱۳ آیه ۵۴ سوره یوسف و ما أبرئ نفسی
۱۴ آیه ۱ سوره حجر الر
۱۵ آیه ۱ سوره اسراء سبحان
۱۶ آیه ۷۵ سوره کهف قال ألم
۱۷ آیه ۱ سوره انبیاء اقترب للناس
۱۸ آیه ۱ سوره مؤمنون قد أفلح
۱۹ آیه ۲۱ سوره فرقان و قال الذين لا يرجون
۲۰ آیه ۵۶ سوره نمل فما کان جواب قومه
۲۱ آیه ۴۶ سوره عنکبوت و لا تجادلوا
۲۲ آیه ۳۱ سوره احزاب و من یقنت
۲۳ آیه ۲۸ سوره یس و ما أنزلنا
۲۴ آیه ۳۲ سوره زمر فمن أظلم
۲۵ آیه ۴۷ سوره فصلت إلیه یرد
۲۶ آیه ۱ سوره احقاف حـم
۲۷ آیه ۳۱ سوره ذاریات قال فما خطبکم
۲۸ آیه ۱ سوره مجادله قد سمع
۲۹ آیه ۱ سوره ملک تبارک
۳۰ آیه ۱ سوره نبأ عمّ

تاریخچه

تقسیم‌بندی ابتدایی قرآن بر اساس روایتی از پیامبر(ص) بوده که قرآن را به چهار قسمت تقسیم می‌کند: «سَبعُ طِوال»، «سُنَن»، «مَثانی» و «مُفَصَّل». درباره تاریخِ شروعِ تقسیم‌بندی قرآن به سی جزء، بین صاحب نظران اختلاف است. گفته شده است این تقسیم‌بندی در زمان حجاج بن یوسف ثقفی آغاز شده است.[۱] برخی نیز گفته‌اند مأمون عباسی امر کرد که قرآن را اینگونه تقسیم‌بندی کنند. معروف است تقسیم قرآن به ۱۲۰ حزب و سی جزء برای آسان شدن قرائت در مدارس یا مراکز دیگر بوده است.[۲] آنچه که مشخص است، تقسیم قرآن به جزء و حزب منشأ قرآنی و روایی ندارد.[نیازمند منبع]

فرهنگ جزء خوانی

در ایران و برخی کشورها، مسلمانان در ماه رمضان ختم قرآن می‌کنند. به همین جهت در هر روز یک جزء از قرآن را می‌خوانند که به این خواندن روزانه، جزءخوانی گفته می‌شود. تلویزیون ایران برخی جزءخوانی‌‎ها در اماکن متبرکه را، به صورت مستقیم از شبکه‌های مختلف صدا و سیما پخش می‌کند.[۳]

پیوند به بیرون

پانویس

  1. فیض کاشانی، المحجة البیضاء، بی‌تا، ج ۲، ص۲۲۴.
  2. معرفت، التمهید، ۱۴۱۲ق، ج۱، ص۳۶۴.
  3. برنامه جزءخوانی صدا و سیما

منابع

  • فیض کاشانی، محسن، المحجة البیضاء، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، بی‌تا
  • معرفت، محمد هادی، التمهید، قم، موسسة النشر الاسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۲ق