ابوالحسن شعرانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
'
ابوالحسن شعرانی.jpg
شناسنامه
نام کامل ابوالحسن شعرانی
زادروز ۱۳۲۰ق/۱۲۸۱ش
زادگاه تهران
تاریخ درگذشت ۱۲ آبان ۱۳۵۲
۷ شوال ۱۳۹۳ قمری
آرامگاه حرم حضرت عبدالعظیم حسنی
فرزندان محسن
اطلاعات علمی و مذهبی
استادان میرزا مهدی آشتیانی،شیخ عبدالکریم حائری
میرزا محمود قمی،شیخ عبد النبی نوری
شاگردان میرزا هاشم آملی،حسن حسن زاده آملی
عبدالله جوادی آملی،محمد حسن احمدی فقیه
محدث اُرمُوی،علی اکبر غفاری
کتاب‌ها راه سعادت، فلسفه اولی
شرح تجرید الاعتقاد، شرح مجمع البیان

ابوالحسن شعرانی معروف به علامه شعرانی (۱۳۲۰-۱۳۹۳ق/۱۲۸۱-۱۳۵۲ش) از فلاسفه شیعی قرن ۱۴ هجری قمری است. وی با زبان‌های فرانسوی و انگلیسی آشنایی داشت و در علوم قرآن، حدیث، فقه، اصول فقه، کلام، فلسفه، هندسه، و هیئت متبحر بود و آثار بسیاری در این رشته‌ها از وی باقی مانده است. او از دانش عالمانی چون شیخ عبدالکریم حائری، میرزا مهدی آشتیانی و میرزا محمود قمی استفاده کرده و شاگردانی چون میرزا هاشم آملی، حسن زاده آملی و جوادی آملی را تربیت نمود. وی علاوه بر نگارش کتاب، شرح‌هایی بر کتاب‌های تفسیری، حدیثی، کلامی و فلسفی دارد. فلسفه اولی پیرامون دیدگاه فلاسفه غرب در مورد الهیات و تجرد نفس، راه سعادت در اثبات نبوت و ارائه ادله حقانیت پیامبر اسلام (ص) برخی از آثار اوست.

آغاز زندگی

میرزا ابوالحسن شعرانی در سال ۱۳۲۰ ه.ق. در تهران متولد شد. پدرش محمد بن ملا غلامحسين از نوادگان ملا فتح اللّه كاشانى صاحب تفسير منهج الصادقین و مادرش فرزند محمد ابراهيم نواب تهرانی صاحب كتاب فيض الدموع و تأليفات ديگر بود.[۱]

تحصیلات

ابوالحسن قرآن را نزد پدرش آموخت و تحصیلات خود را از مدرسه مروی تهران آغاز کرده و ادبیات عرب، فارسی، منطق، فقه، اصول، فلسفه، ریاضی و مانند آن را آموخت. پس از آن به حوزه علمیه قم که تازه تأسیس شده بود رفت و در درس خارج فقه و اصول شرکت کرد. در۲۶ سالگی پدرش را از دست داد و به دنبال آن، به عراق مهاجرت و در حوزه علمیه نجف به تکمیل تحصیلات خود پرداخت.[۲] در عراق، علاوه بر تحصیل فقه شیعی، با فقه اهل سنت نیز آشنا گردید.[نیازمند منبع] وی پس از تکمیل تحصیلات و سیر و سلوک عرفانی، در دوره سلطنت رضا شاه به تهران بازگشت و به تبلیغ و تدریس و تحقیق پرداخت.[۳]

اساتید

آشنایی با زبان‌های مختلف

ابوالحسن شعرانی علاوه بر مهارت کافی در رشته‌های مختلف علوم اسلامی و حوزوی، با چندین زبان آشنا بود که عبارتند از:

  • فارسی
  • عربی
  • فرانسوی
  • ترکی
  • انگلیسی
  • عبری [۷]

شاگردان

وی در طول زندگی علمی خود، شاگردان زیادی را تربیت کرد. برخی از مهمترین شاگردان ایشان عبارتند از[۸]:

کتاب شناسی آثار

شعرانی در زمینه‌های مختلف علوم دینی و انسانی، آثاری تالیف کرده است. فقه، اصول، فلسفه، کلام، علوم قرآنی و حدیث موضوع تالیفات وی است. برخی از مهم‎ترین آثار شعرانی عبارتند از:[۹] [۱۰]

تفسیر و علوم قرآن حدیث فقه و اصول فقه فلسفه و کلام هیئت و نجوم تاریخ موارد متفرقه
حاشیه بر مجمع البیان (در ده جلد) جمع حواشی و تحقیق و تصحیح کتاب وافی (در سه جلد) المدخل الی عذاب المنهل در علم اصول شرح تجرید الاعتقاد شرح عمل به زیج [۱۱] بر اساس علم هیئت جدید ترجمه «نفس المهموم» اثر شیخ عباس قمی تصحیح و مقدمه و حاشیه بر جلد اول و سوم کتاب نفایس الفنون فی عرابس العیون اثر محمود آملی
تصحیح تفسیر صافی (در دو جلد) تعلیقات بر شرح اصول کافی اثر ملا صالح مازندرانی، (در دوازده جلد) شرح کفایة الاصول حاشیه بر فصل الخطاب محدث نوری تعلیقه و مستدرک تشریح الافلاک با اشاره به هیئت جدید مقدمه، تصحیح و تحقیق کشف الغمه
حواشی و تعلیقات بر تفسیر منهج الصادقین (در ده جلد) تعلیقات بر وسائل الشیعه (از جلد ۱۶ تا ۲۰) شرح تبصره علامه حلی کتاب راه سعادت در اثبات نبوت و رد شبهات یهود و نصارا ترجمه کتاب هیئت فلاماریون از زبان فرانسه مقدمه و تصحیح منتخب التواریخ
مقدمه و حواشی و تصحیح تفسیر ابوالفتوح رازی (در دوازده جلد) حاشیه بر ارشاد القلوب دیلمی حاشیه بر قواعد ترجمه کتاب «الامام علی صوت العداله الانسانیه» با بیان و نقد لغزش های جرج جرداق در آن کتاب تقویم‌های شبانه روزی مقدمه کتاب وقایع السنین خاتون آبادی
نثر طوبی، دائره المعارف اصطلاحات قرآن، از الف تا حرف صاد ترجمه و شرح دعای عرفه امام حسین (ع) رساله در شرح شکیات نماز در عروة الوثقی تعلیقاتی بر کتاب «محمد پیامبر و سیاستمدار» نوشته مونتگمری وات مقدمه، تصحیح و تعلیقات بر کتاب روضة الشهداء ملا حسین کاشفی
تجوید قرآن ترجمه و شرح صحیفه سجادیه فقه فارسی و مختصر برای تدریس در مدارس مقدمه و حواشی بر اسرار الحکم سبزواری
چاپ بیش از ۶۰ نسخه قرآن در اندازه‌های مختلف تحقیق و تصحیح جامع الرواة مناسک حج با حاشیه ۹ نفر از مراجع تقلید فلسفه اولی یا مابعدالطبیعه
رساله‌ای در علم درایه

وفات

در اواخر عمر به جهت درمان بیماری قلبی، ریوی به آلمان منتقل شد، اما معالجه وی ثمر بخش نبود و در روز شنبه ۷ شوال ۱۳۹۳ق/۱۲ آبان ۱۳۵۲ش از دنیا رفت. پیکر وی بعد از انتقال به ایران در روز پنج شنبه تشییع و در حرم حضرت عبدالعظیم حسنی به خاک سپرده شد.[۱۲]

جشنواره علامه شعرانی

معاونت پژوهش حوزه علمیه تهران در سال ۱۳۹۲ش، جشنواره پژوهشی علامه شعرانی، را همزمان با چهارمین جشنواره علامه حلی استان تهران، ویژه مقالات طلبه‌های بالای ۳۱ سال استان تهران برگزار کرد.[۱۳]

آثاری در مورد علامه شعرانی

در مورد زندگی‌نامه علمی ابوالحسن شعرانی، چندین اثر نگاشته شده است که برخی از آنها عبارتند از:

پانویس

  1. شعرانی، ابوالحسن، پژوهش های قرآنی علامه شعرانی، ص ۱۱.
  2. مطلبی، سید ابوالحسن، نجوم امت - حضرت آیت الله علامه میرزا ابوالحسن شعرانی، نور علم، شماره ۵۰ـ۵۱، ص۷۶.
  3. شعرانی، ابوالحسن، پژوهش های قرآنی علامه شعرانی، ص ۱۱.
  4. مطلبی، سید ابوالحسن، نجوم امت - حضرت آیت الله علامه میرزا ابوالحسن شعرانی، نور علم، شماره ۵۰ـ۵۱، ص۷۶
  5. روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۸/۱۱/۱۳۷۱، دهخدا، ذیل: حبیب الله، برای آشنایی با آثار او. ر.ک: آقا بزرگ تهرانی، ج۴، ص۴۳۹۶ و ۴۰۱ و ۴۰۳؛ ج۸، ص۲۱۹، ر.ک: واعظ خیابانی، ص۱۳۹ـ۱۴۳، حرز الدین، ج ۳، ص۳۱۰، شعرانی، ترجمه نفس المهموم، ص۲
  6. مجله نور علم، ش ۵۰ـ۵۱، ص۹۴، روزنامه جمهوری اسلامی، ۸/۱۲/۷۱، مجله نور علم، ش ۵۲ـ۵۳، ص۱۹۵
  7. ر.ک: کیهان فرهنگی، سال ۱۳۶۵، ش۳.
  8. مطلبی، سید ابوالحسن، نجوم امت - حضرت آیت الله علامه میرزا ابوالحسن شعرانی، نور علم، شماره ۵۰ـ۵۱، ص۷۶-۷۷
  9. كیهان اندیشه، شماره۴۵، ص۸۲
  10. قوامی واعظ، ص۳۰
  11. جدولی که از روی آن به حرکات سیارات پی می‌برند
  12. مجله نور علم، ش۵۰ـ۵۱، ص۸۶ به بعد.
  13. پایگاه معاونت پژوهش حوزه علمیه تهران

منابع

  • آقا بزرگ تهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۳ق.
  • حرزالدین، محمد، معارف الرجال، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
  • شعرانی، ابوالحسن، پژوهش های قرآنی علامه شعرانی در تفاسیر مجمع البیان ، روح الجنان و منهج الصادقین، محقق:محمدرضا غیاثی کرمانی، ایران، قم، بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم) ١٣٨۶.
  • شعرانی، ابوالحسن، ترجمه نفس المهموم، قم، نشر هجرت، ۱۳۸۸ش.
  • واعظ خیابانی، ملاعلی، علماء معاصرین، تبریز، شرکت سهامی چاپ کتاب، ۱۳۲۶ش.
  • واعظ قوامی، تقی، چهره درخشان، تهران، کتابفروشی اسلامی.
  • روزنامه جمهوری اسلامی، ۸/۱۲/۷۱.
  • كیهان اندیشه، شماره ۴۵.
  • كیهان فرهنگی، سال ۱۳۶۵، ش ۳.
  • مجله نور علم، شماره ۵۰ـ۵۱.

پیوند به بیرون