کتاب الغیبة (نعمانی): تفاوت میان نسخهها
imported>Lohrasbi جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Dayyani جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
ابو عبدالله، محمد بن ابراهیم بن جعفر کاتب نعمانی مشهور به ابن زینب از [[:رده:راویان شیعه|راویان بزرگ شیعه]] در اوایل قرن چهارم هجری به شمار میآید. وی علاوه بر این که نویسندهای خوش فکر و دارای قدرت [[استنباط]] بوده، از اطلاعات وسیعی درباره [[رجال]] و [[حدیث|احادیث]] برخوردار بوده است. | ابو عبدالله، محمد بن ابراهیم بن جعفر کاتب نعمانی مشهور به ابن زینب از [[:رده:راویان شیعه|راویان بزرگ شیعه]] در اوایل قرن چهارم هجری به شمار میآید. وی علاوه بر این که نویسندهای خوش فکر و دارای قدرت [[استنباط]] بوده، از اطلاعات وسیعی درباره [[رجال]] و [[حدیث|احادیث]] برخوردار بوده است. | ||
او از شاگردان | او از شاگردان برجسته[[ثقةالاسلام]] [[کلینی]] بود و بیشتر معلومات خود را از او فرا گرفته است. نعمانی همچنین کاتب و نویسنده کلینی نیز به شمار میرود و به همین علت از شهرت، احترام و اعتبار خاصی در نزد علماء و [[:رده:فقهای شیعه|فقهای شیعه]] بهرهمند شده است.<ref>ترجمه غیبت نعمانی، ص۴ - ۸.</ref> | ||
{{اصلی|محمد بن ابراهیم نعمانی}} | {{اصلی|محمد بن ابراهیم نعمانی}} | ||
نسخهٔ ۱۶ اکتبر ۲۰۱۴، ساعت ۱۲:۰۱
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | ابو عبدالله محمد بن ابراهیم نعمانی |
| تاریخ نگارش | ۳۴۲ق |
| موضوع | غیبت، غیبت و ظهور امام دوازدهم شیعیان |
| زبان | عربی |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | گوناگون |
کتاب الغیبة عنوان یکی از آثار مهم در موضوع غیبت و ظهور امام دوازدهم شیعیان نوشته ابو عبدالله محمد بن ابراهیم نعمانی در اوایل دوران غیبت کبرا است. مجموع روایات کتاب، ۴۷۸ عدد است که در ۲۶ باب بیان شده است. این کتاب از منابع و مصادر بسیاری از کتب دیگر عالمان متقدم و متأخر شیعی است که همگی بر آن اعتماد کردهاند.
درباره مؤلف
ابو عبدالله، محمد بن ابراهیم بن جعفر کاتب نعمانی مشهور به ابن زینب از راویان بزرگ شیعه در اوایل قرن چهارم هجری به شمار میآید. وی علاوه بر این که نویسندهای خوش فکر و دارای قدرت استنباط بوده، از اطلاعات وسیعی درباره رجال و احادیث برخوردار بوده است.
او از شاگردان برجستهثقةالاسلام کلینی بود و بیشتر معلومات خود را از او فرا گرفته است. نعمانی همچنین کاتب و نویسنده کلینی نیز به شمار میرود و به همین علت از شهرت، احترام و اعتبار خاصی در نزد علماء و فقهای شیعه بهرهمند شده است.[۱]
درباره کتاب
نعمانی، ۲۶ باب کتاب را در سه بخش مبانی غیبت، دوران غیبت و دوران ظهور و علائم آن گشوده است. او از مجموعههای روایی بخصوص کتابهای غیبت که پیش از او تألیف شده، استفاده کرده است. نعمانی کتاب الغیبة را به سال ۳۴۲ق.و زمانی نوشته که در شهر حلب به سر میبرده است.[۲] فهرست نویسان به کتاب الغیبه نعمانی اشاره کرده و برخی با استفاده از مطالب کتاب گویند نام آن «ملاء العیبة فی طول الغیبه» است.[۳] شیخ مفید پس از بیان مطلبی درباره امامت حضرت مهدی(ع) میگوید: «روایات در این باره فراوان است که اصحاب حدیث از شیعه آنها را جمع کرده و در کتب خود آورده اند از جمله ابو عبداللّه محمدبن ابراهیم نعمانی در کتابی که درباره غیبت نوشته مشروح آن روایات را بیان کرده است ».[۴]
انگیزه تألیف
مؤلف در مقدمهای طولانی علت تألیف کتاب را انحراف گروههایی از شیعیان بخاطر وقوع غیبت امام دوازدهم دانسته و یکی از انگیزههای این انحرافات را ضعف ایمان و بیتوجهی به روایات وارد شده در موضوع غیبت بیان میکند. از این رو به جمع آوری احادیث در این موضوع میپردازد.[۵]
راویان
تنها راوی کتاب غیبت نعمانی، شاگرد او ابوالحسین محمد بن علی بجلی یا شجاعی است که هر چند شناخته شده نیست، دیگران نزد او کتاب را قرائت کرده و سپس فرزند او، حسین بن محمد شجاعی نسخه قرائت شده در نزد مؤلف و دیگر کتابهای پدرش را در اختیار نجاشی قرار داده و از این طریق کتاب به دست ما رسیده است.[۶]
روایات
مجموع روایات کتاب غیبت، ۴۷۸ عدد است که در طی ۲۶ باب بیان شده و تعداد روایات هر باب کاملاً متفاوت است. بنای مؤلف در تمامی کتاب، نقل روایت است و به ندرت توضیحی از خود اضافه میکند و روایات را در ابواب مختلف تکرار نمیکند.[۷]
جایگاه کتاب
مطالب کتاب نعمانی در منابع پس از آن از سده چهارم به بعد مورد اعتماد عالمان شیعه بوده است. هر چند برخی منابع مانند اعلام الوری طبرسی و ملاحم ابن طاووس از نعمانی نام برده اما از آن بهره بردهاند. بزرگانی چون شیخ مفید در الارشاد، اربلی در کشف الغمة، علامه حلی در المستجاد، و متأخران دیگر مانند مجلسی در بحار و حر عاملی در اثبات الهداة از آن روایت کردهاند.[۸]
ابواب کتاب
ابواب کتاب در سه بحث گردآوری شده است: ابواب مقدماتی مربوط به مبانی غیبت، دوران غیبت، عصر ظهور و علائم آن که جمعا ۲۶ باب میشود:
- در نگهداری سِرّ آل محمد از نااهلش
- اخبار اعتصام به حبل الله
- بحث امامت
- ائمه اثناعشر در قرآن، انجیل و تورات
- درباره کسانی که مدعی امامت شوند.
- احادیثی حول امامت از طریق اهل سنت
- کسی که درباره ائمه شک کند.
- لزوم حجت در زمین
- چنانچه دو تن روی زمین باشند یکی امام است.
- آنچه درباره غیبت از جمیع ائمه رسیده است.
- تحمل مشقات و انتظار فرج
- سختیها و ناملایمات شیعه در غیبت
- صفات و سیره حضرت مهدی (عج)
- علائم پیش از ظهور
- اوضاع نابسامان جامعه قبل از ظهور
- نهی از تعیین وقت برای ظهور
- سختیها و مشکلات امام از جانب جاهلان هنگام ظهور
- خروج سفیانی
- پرچم امام زمان(ع)، پرچم رسول خداست.
- جیش الغیب
- وضع شیعه هنگام خروج قائم
- دعوت جدید
- سن حضرت هنگام امامت و زمان امامتش
- روایاتی درباره اسماعیل فرزند امام صادق
- شناخت امام قائم
- مدت حکومت قائم پس از قیام.[۹]
نسخههای کتاب
نسخههای متعدد و بعضا نزدیک به عصر مؤلف بر اتقان و اعتبار آن میافزاید. قدیمیترین نسخه کتاب در کتابخانه آستان قدس رضوی موجود است. دیگر نسخهها عبارتند از:
- کتابخانه آیت الله گلپایگانی در قم.
- کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
- دو نسخه در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در قم.
- کتابخانه ملک تهران.
- کتابخانه دانشگاه تهران.
- کتابخانه دانشکده ادبیات مشهد.[۱۰]
پانویس
منابع
- نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، تهران، صدوق، ۱۳۹۷ق.
- نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، قم، انوار الهدی، ۱۴۲۲ق.
- نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، ترجمه سید احمد فهری زنجانی، تهران، اسلامیه، ۱۳۶۳ش.
- تهرانی، آقابزرگ، الذریعة، بیروت، دارالاضواء.
- مرکز تحقیقات علوم اسلامی، نرم افزار سیره معصومان.
پیوند به بیرون