کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر (کتاب)

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر
کتاب کفایة الاثر.jpg
اطلاعات کتاب
نویسنده علی خزاز قمی (متوفای ۴۰۰ق)
موضوع امامان شیعه(ع)
سبک روایی
زبان عربی
مجموعه ۱ جلد
اطلاعات نشر
ناشر بیدار
تاریخ نشر ۱۴۰۱ق

کفایةُ الأثَر فِی النَّص عَلَی الأئمّة الإثنی عَشَر علیهم السلام کتابی است که روایات و نصوص دالّ بر خلافت و امامت ائمه اطهار(ع) را گرد آورده است. این کتاب نوشته ابوالقاسم علی بن محمد بن علی خزاز قمی رازی (متوفای ۴۰۰ق) راوی و فقیه شیعی نیمه دوم قرن چهارم هجری است.

درباره مؤلف

ابوالقاسم علی بن محمد بن علی خزاز قمی رازی از راویان شیعه در نیمه دوم قرن چهارم هجری و از معاصران شیخ صدوق و شیخ مفید به شمار می‌‏آید. او از درس شیخ صدوق و شیخ مفید بهره برد . نجاشی و علامه حلی او را مورداطمینان و از فقهای شیعه معرفی کرده‌اند.[۱]

موضوع و نام‌های کتاب

مؤلف در این کتاب روایات معتبر را از شخصیت‌های مشهور صحابه از رسول خدا(ص) و همچنین روایات فراوانی را از ائمه درباره تعداد امامان بعد از حضرت رسول خدا(ص) و نام آن‌ها جمع کرده است.[۲]
از این کتاب، با نام‌های «الکفایة فی النُّصوص»، «کفایة الاثر فی النصوص علی عدد الائمة» و «کفایة الاثر فی النص علی الائمة الاثنی عشر» یاد شده است.[۳]

انگیزه تألیف‏

مؤلف در مقدمه کتاب انگیزه خود را این‌گونه بیان می‌کند که جمعی از ضعفای شیعه را دیده که تحت تأثیر تبلیغات مخالفین اهل بیت قرار گرفته و می‌‏گویند که روایتی بر امامت ائمه(ع) از صحابه پیامبر(ص) و اهل بیت آن حضرت نیست. از این رو تلاش می‌کند تا با نگارش این کتاب و جمع‌آوری تمام روایاتی که در این‌باره به دستش رسیده، دسیسه مخالفان را نقش بر آب سازد و تمام شبهات را در این‌باره پاسخ‏گو باشد.[۴]

محتوا‏

علی بن محمد خزاز کتاب را در دو بخش، سامان داده است:

  • بخش اول: به روایات معتبری از صحابه معروف پیامبر اسلام(ص) اختصاص دارد که درباره امامت دوازده تن ائمه معصومین(ع) استناد نموده‌اند؛ مانند:
  1. علی بن ابی طالب(ع)
  2. امام حسن(ع)
  3. امام حسین(ع)
  4. عبدالله بن عباس‏
  5. عبدالله بن مسعود
  6. ابو سعید خدری
  7. ابوذر غفاری
  8. سلمان فارسی
  9. جابر بن عبدالله انصاری‏
  10. زید بن أرقم‏
  11. ابو أیوب انصاری
  12. عمار یاسر
  13. حذیفة بن یمان و...

خزاز از میان زنان، به سخنان شخصیت هایی مانند: فاطمه زهرا(س) و ام سلمه و عایشه استناد جسته است.

  • بخش دوم: مؤلف در این قسمت به ذکر روایاتی که از دیگر ائمه(ع) (هر امام نسبت به امام بعدی) وارد شده، می‌‏پردازد.

در پایان کتاب، دو باب به زید بن علی اختصاص پیدا کرده است:

  1. درباره نص زید بر امامت ائمه.
  2. درباره قیام او و اینکه ادعای امامت نداشته است.[۵] [۶]

ارزش کتاب‏

این کتاب به جهت قدمت، از معتبرترین کتاب‌‏های روایی شیعه بوده و از زمان نگارش، همواره مصادر کتاب‌های حدیثی و کلامی بوده است.[۷] مجلسی این کتاب را ارزشمند و گران‌بها و اثری بی‌نظیر توصیف می‌کند که تا حال مانند آن درباره امامت نگاشته نشده است.‌[۸]

نسخه‏‌های خطی‏

چاپ

این کتاب در یک جلد به زبان عربی با تحقیق سید عبداللطیف حسینی کوه‌کمری خویی به‌همت انتشارات بیدار در سال ۱۴۰۱ق چاپ شده است. انتشارات کتابخانه علامه مجلسی در سال ۱۴۳۹ق با نام «کتاب الکفایة فی النصوص علی الأئمة الاثنی عشر علیهم السلام» و دلیل ما در سال ۱۴۳۰ق با عنوان «کفایة الاثر فی النصوص علی الائمة الاثنی عشر» دیگر انتشاراتی هستند که کتاب کفایة الاثر را منتشر کرده‌اند.[۱۰]

پانویس

  1. خزاز، کفایة الاثر، ۱۴۰۱ق، ص۶.
  2. کفایة الأثر فی النص علی الأئمة الاثنی عشر، کتابخانه دیجیتال نور.
  3. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۲۸۲.
  4. خزاز، کفایة الاثر، ۱۴۰۱ق، ص۷.
  5. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۲۸۲و۲۸۳.
  6. خزاز، کفایة الاثر، ۱۴۰۱ق، ص۸.
  7. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۲۸۲.
  8. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۲۹.
  9. احمدی، تاریخ حدیث شیعه، ۱۳۸۹ش، ص۲۸۱.
  10. کفایة فی النص علی الأئمة الإثنی عشر، بنیاد محقق طباطبایی.

منابع

  • خزاز، علی بن محمد، کفایة الأثر فی النص علی الأئمة الاثنی عشر، قم، بیدار، ۱۴۰۱ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۳ق.
  • احمدی، مهدی، تاریخ حدیث شیعه در سده‌های چهارم تا هفتم هجری، قم، دارالحدیث، ۱۳۸۹ش.
  • کفایة فی النص علی الأئمة الإثنی عشر، بنیاد محقق طباطبایی، تاریخ بازدید: ۸ بهمن ۱۳۹۹ش.
  • کتاب‌شناخت سیره معصومان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای علوم اسلامی نور.