فتوای مشهور
«فتوای مشهور»،اصطلاحی رایج در متون فقهی و اصولی شیعه است و به دیدگاهی گفته میشود که بیشتر فقها، هرچند شمار آنان به حدّ اجماع نرسیده باشد، در یک مسئله فقهی بر آن فتوا دادهاند و مخالفان آن دیدگاه در اقلیتاند.[۱] البته از فتوا به چند تعبیر مختلف «رأی»[۲]، «حکم»[۳] و «قول» نیز یاد شده است.[۴]
به مجموع فتوا دهندگان نیز، «مشهور» گفته میشود؛ و قول مخالف فتوای مشهور را «نادر- شاذّ» گویند.[۵]
فتوای مشهور میتواند به گونه شهرت فتوایی یا شهرت عملی باشد.[۶] چراکه متعلق هر دو، فتوا هست. اما تفاوت در آن است که شهرت عملی، مستند به روایت خاصی است. به این معنا که فقیهان، آن روایت را به عنوان علت فتوایشان ذکر کردهاند. اما شهرت فتوایی، یا مستند به روایتی نیست،[۷] یا اینکه حدیثی مطابق مدلول فتوا موجود هست ولی استناد به آن، مشخص نباشد.[۸] برخی عالمان، از فتوای مشهور، به شهرت فتوایی نیز تعبیر کردهاند؛[۹] چراکه شهرت فتوائی را، شهرتی دانستهاند که منشأ آن، فتوایی مشهور از فقها باشد.[۱۰]
پانویس
- ↑ محقق داماد، مباحثی از اصول فقه، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۱۴۵.
- ↑ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ نامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۶۰۱.
- ↑ صدر، ما وراء الفقه، ۱۴۲۰ق، ج۸، ص۵۰۶.
- ↑ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۵۵.
- ↑ هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۵۵.
- ↑ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگ نامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۶۰۱.
- ↑ ایروانی، الحلقة الثالثة فی اسلوبها الثانی، ۲۰۰۷م، ج۲، ص۶۱؛ مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگنامه اصول فقه، ۱۳۸۹ش، ص۶۰۱.
- ↑ محقق داماد، مباحثی از اصول فقه، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۱۴۵.
- ↑ محقق داماد، مباحثی از اصول فقه، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۱۴۵؛ محمد ابراهیم جناتی، منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی،۱۳۷۰ش، ص۱۱۵؛ ایضاح الکفایة، فاضل موحدی لنکرانی، ۱۳۸۵ش، ج۴، ص۲۴۴.
- ↑ ذهنی، گنجینه ذهنی، ۱۳۷۲ش، ج۱، ص۵۶.
منابع
- ایروانی، باقر، الحلقة الثالثة فی اسلوبها الثانی، تهران، قلم، چاپ اول، ۲۰۰۷م.
- شاهرودی، سید محمود هاشمی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، تحقیق: جمعی از محققان مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام، چاپ اول، ۱۴۲۶ق.
- جناتی، محمد ابراهیم، منابع اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی، تهران، کیهان، ۱۳۷۰ش.
- صدر، سید محمد، ما وراء الفقه، تحقیق: جعفر هادی دجیلی، بیروت، دار الأضواء للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- فاضل موحدی لنکرانی، محمد، ایضاح الکفایة، قم، نوح، چاپ پنجم، ۱۳۸۵ش.
- ذهنی تهرانی، سیدمحمدجواد، گنجینه ذهنی: شرح اصطلاحات علوم رائج و غیر رائج، قم، ذهنی تهرانی، ۱۳۷۲ش.
- محقق داماد، مصطفی، مباحثی از اصول فقه، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
- مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، فرهنگنامه اصول فقه، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی(معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.