تعرب بعد الهجرة
تَعَرُّبُ بَعدَ الْهِجرَة به شرایطی اشاره دارد که فرد پس از پذیرش دین اسلام و آشنایی با احکام آن، زندگی در سرزمین کفر یا مناطق دورافتادهای را انتخاب کند که در آن، ایمانش در معرض ضعف و تزلزل قرار گیرد.[۱] اصطلاح «تعرّب بعد الهجره» در منابع مختلف با تعابیری چون «صِرْتُم بَعْدَ الْهِجرَةِ أَعْرَابا»[۲] و «الْمُتَعَرِّبُ بَعْدَ الْهِجْرَةِ»[۳] آمده است. برخی مفسران نیز آیه ۱۴۹ سوره آلعمران را به این مفهوم تطبیق دادهاند.[۴] به گفته علامه مجلسی «تعرّب بعد از هجرت» را ترک علم پس از تحصیل دانش میداند[۵] و سید محمدباقر میرداماد آن را کنایهای از انحراف از حق پس از هدایت میداند.[۶] طبق روایت امام صادق(ع)، کسی که اسلام را پذیرفته اما ولایت اهلبیت(ع) را نپذیرد، گرفتار «تعرّب بعد الهجره» میشود.[۷]
فقیهان با استناد به روایات،[۸] گناه «تعرّب بعد الهجره» را از جمله گناهان کبیره دانستهاند.[۹] به گفته ابناثیر در کتاب النهایة، بازگشت بدون عذر به مکه پس از هجرت به مدینه، به منزله ارتداد تلقی میشده است.[۱۰] همچنین صالحی دمشقی، مورخ اسلامی، علت حرمت تعرّب را دار الحرب بودن مکه در آن زمان دانسته است.[۱۱]
براساس فتوای برخی از مراجع تقلید، سفر به کشورهای غیرمسلمان چه با اقامت دائم، موقّت یا به هر شکل دیگر، در صورتی که موجب تضعیف ایمان یا نقصان در دین شود، حرام است.[۱۲] بااینحال، زندگی در کشورهای غیراسلامی، اگر فرد بتواند از کفر و فساد در امان بماند، مصداق تعرّب محسوب نمیشود؛ بهویژه اگر بتواند با رفتار و گفتار خود، به تدریج اسلام را تبلیغ کند.[۱۳]
پانویس
- ↑ مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۵۲۸.
- ↑ شریف رضی، نهج البلاغه، ۱۴۱۴ق، خطبه ۱۹۲، ص۲۹۹.
- ↑ شیخ صدوق، معانی الأخبار، ۱۴۰۳ق، ص۲۶۵.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۸۳.
- ↑ مجلسی، مرآة العقول، ۱۴۰۴ق، ج۱۰، ص۹.
- ↑ میرداماد، الرواشح السماویة، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۲۱۶.
- ↑ شیخ صدوق، معانی الأخبار، ۱۴۰۳ق، ص۱۴۴.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۲۸۱.
- ↑ طباطبایی کربلایی، ریاض المسائل، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۲۷۳؛ شاهرودی، کتاب الحج، ۱۴۰۲ق، ج۱، ص۱۸؛ حسینی تهرانی، ولایت فقیه در حکومت اسلام، ۱۴۲۱ق، ج۳، ص۱۴۱.
- ↑ عاملی، الاصطلاحات الفقهیة، ۱۴۱۳ق، ص۴۶؛ ابناثیر، النهایة، ۱۳۶۷ش، ج۳، ص۲۰۲.
- ↑ صالحی دمشقی، سبل الهدی و الرشاد، ۱۴۱۴ق، ج۵، ص۲۶۰.
- ↑ سایت آیتالله سیستانی، فقه برای غربنشینان.
- ↑ مکارم شیرازی، استفتائات جدید، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۳۴۹.
منابع
- «فقه برای غربنشینان»، سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر سید علی حسینی سیستانی، تاریخ بازدید: ۱۰ مرداد ۱۴۰۴ش.
- ابناثیرجزری، مبارک بن محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، محقق: محمود محمد طناحی، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۳۶۷ش.
- ابنعساکر، علی بن الحسن، تاریخ دمشق، محقق: عمرو بن غرامة العمروی، بینام، دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۴۱۵ق.
- حسینی تهرانی، سید محمدحسین، ولایت فقیه در حکومت اسلام، محقق: محسن سعیدیان و محمدحسین راجی، مشهد، علامه طباطبایی، چاپ دوم، ۱۴۲۱ق.
- طباطبایی حکیم، سید محمد سعید، مصباح المنهاج: الإجتهاد و التقلید، نجف، موسسه الحکمه الثقافه الاسلامیه، چاپ دوم، بیتا.
- طباطبایی کربلایی، سید علی بن محمد، ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، محقق: محمد بهرهمند و محسن قدیری و کریم انصاری و علی مروارید، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، ۱۴۱۸ق.
- حویزی، عبدعلی، تفسیر نور الثقلین، تصحیح: هاشم رسولی، قم، اسماعیلیان، چاپ چهارم، ۱۴۱۵ق.
- سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی(ره)، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- شاهرودی، سید محمود، کتاب الحج، قم، مؤسسه انصاریان، ۱۴۰۲ق.
- شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم، نشر هجرت، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، علل الشرائع، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، ۱۳۸۵ش.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، معانی الأخبار، تصحیح، علیاکبر غفاری، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.
- صالحی دمشقی، محمد بن یوسف، سبل الهدی و الرشاد فی سیرة خبر العباد، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم، ۱۳۶۲ش.
- طریحی، فخر الدین بن محمد، مجمع البحرین، محقق: احمد حسینی اشکوری، تهران، مرتضوی، چاپ سوم، ۱۳۷۵ش.
- عاملی، یاسین عیسی، الاصطلاحات الفقهیة فی الرسائل العملیة، بیروت، دار البلاغة للطباعة و النشر و التوزیع، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ۱۴۰۷ق.
- مجلسی، محمدباقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول(ص)، محقق: سید هاشم رسولی محلاتی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، ۱۴۰۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، استفتائات جدید(ج۱)، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب (ع)، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق.
- مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت(ع)، زیرنظر: سید محمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۶ق.
- میرداماد، محمدباقر، الرواشح السماویة فی شرح الأحادیث الإمامیة، محقق: غلام حسین قیصریهها و نعمت الله لیلی، قم، دارالحدیث، چاپ اول ۱۴۲۲ق.