آیه ۲۷۸ سوره بقره
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | بقره |
| شماره آیه | ۲۷۸ |
| جزء | ۳ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| آیات مرتبط | آیات ربا |
آیه ۲۷۸ سوره بقره از آیات مربوط به حرمت رِبا است. این آیه مؤمنان را به رعایت تقوای الهی و چشمپوشی از دریافت باقیمانده سودهای ربوی فرامیخواند.[۱] بهکاررفتن واژه ایمان در آغاز و پایان این آیه را نشانگر این دانستهاند که رباخواری با حقیقت ایمان ناسازگار است.[۲]
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ٢٧٨﴾ [بقره:278]|﴿ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خدا پروا کنید؛ و اگر مؤمنید، آنچه از ربا باقی ماندهاست واگذارید ٢٧٨﴾
خدا در این آیه، با فرمان به تقوا، زمینه را برای ترک ربا فراهم میکند و از مسلمانان میخواهد که از دریافت باقیمانده سودهای ربوی چشم بپوشند[۳] و به گرفتن اصل سرمایه بسنده کنند.[۴] از این تعبیر استفاده شده است که در زمان نزول آیه، برخی مسلمانان همچنان ربا میگرفتند.[۵] علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، معتقد است چون مسلمانان به آیه ۱۳۰ آلعمران -که پیشتر ربا را حرام اعلام کرده بود- عمل نکردند، این آیه برای تأکید دوباره نازل شد.[۶]
این آیه مَدَنی است[۷] و در منابع تفسیری شأننزولهای گوناگونی برای آن ذکر شده است.[۸] ازجمله درباره چهار برادر از قبیله ثقیف که پس از اسلامآوردن، سودهای ربوی گذشته را مطالبه کردند و آیه آنان را از این کار بازداشت.[۹] همچنین بر اساس روایتی که از امام باقر(ع) نقل شده، خالد بن وَلید قصد داشت سود ربای پدرش ولید بن مُغَیره را که در جاهلیت رباخواری میکرد از شخصی بگیرد که با نزول این آیه از آن منع شد.[۱۰] با وجود شأننزولهای خاص، حکم آیه عمومی دانسته شده و همه مکلفان را تا قیامت دربرمیگیرد.[۱۱]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۰۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۷۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۰۸.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۰۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۷۳.
- ↑ طوسی، التبیان، دار احیاء التراث، ج۲، ص۳۶۵-۳۶۶؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۷۳-۶۷۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۷۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۶۷۳.
- ↑ حسینی شاهعبدالعظیمی، تفسیر اثناعشری، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۵۰۷.
منابع
- حسینی شاهعبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثناعشری، تهران، انتشارات میقات، ۱۳۶۳ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بیتا.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.