محمدعلی موسوی عاملی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدعلی موسوی عاملی
اطلاعات فردی
نام کامل: محمدعلی‌ بن محمد بن صالح‌ موسوی عاملی اصفهانی
لقب: آقامجتهد
نسب: خاندان صدر - امام کاظم (ع)
تاریخ تولد: ۱۲۳۹ق
زادگاه: اصفهان
تاریخ وفات: ۱۸ ذیحجه ۱۲۷۴ق
محل دفن: حرم امام علی(ع)
شهر وفات: اصفهان
خویشاوندان
سرشناس:
داماد سید محمدباقر شفتی و نوه دختری شیخ‌ جعفر کاشف‌الغطاء
اطلاعات علمی
تألیفات: احیاءالتّقوی، العلائم فی شرح‌المراسم، دیوان شعر
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی

محمدعلی‌ بن محمد بن صالح‌ بن محمد بن ابراهیم موسوی عاملی اصفهانی (۱۲۳۹-۱۲۷۴ق/۱۸۲۴-۱۸۵۸م) معروف به آقا مُجْتَهِد، عالم شیعی امامی، در ۱۲ سالگی به اجتهاد رسید و در ۳۵ سالگی به علت مسمومیت در اصفهان درگذشت. وی در عرفان و تصوف تبحر و در شعر نیز دستی داشت و تخلصش عارف بود.

زندگی‌نامه

وی فرزند ارشد سید صدرالدین عاملی بود. پدرش از عالمان اصفهان و مادرش جان جان خاتون دختر شیخ جعفر کاشف‌ الغطاء از مراجع تقلید شیعه بود.


او از جمله نوابغ شمرده شده و طبق روایت‌های متعدد در ۱۲ سالگی کتاب البلاغ‌المبین فی احکام‌الصبیّان والبالغین را نوشته است. وقتی سید محمد باقر شفتی این کتاب را دید، به اجتهاد نویسنده آن گواهی داد و از آن پس محمدعلی به «آقامجتهد» معروف گردید و شفتی دختر خود را به همسری وی درآورد. آقامجتهد چندبار ازدواج کرد.

او دارای چهار پسر به نام‌های بهاءالدین (عالم و ادیب و شاعر)، سیدمحمدجواد (مجتهد و امام جماعت و مدرّس)، سید صدرالدین (عالم و ادیب) و سید ابوالقاسم (امام جماعت و فقیه) و سه دختر بود.

آقامجتهد پس از درگذشت پدر، به جای وی نشست و به تدریس پرداخت و شمار بسیاری از مجتهدان بزرگ و محققان برجسته فقه و اصول را تربیت کرد. او علاوه بر تبحّر در فقه و اصول، به عرفان و تصوف نیز دلبستگی داشت و اهل وجد بود و به زبان‌های فارسی و عربی شعر می‌سرود.

وی در ۱۸ ذیحجه ۱۲۷۴ق/۳۱ ژوئیة ۱۸۵۸م در ۳۵ سالکی به علت مسمومیت در اصفهان درگذشت و جنازه‌اش پس از حمل به عراق، در نجف در حرم امام علی(ع) در کنار پدرش به خاک سپرده شد.

تالیفات

تألیفات او به نظم و نثر بجز البلاغ‌المبین، عبارت است از:

  1. احیاءالتّقوی، شرح بخشی از الدروس‌ الشرعیه در فقه امامیّه، تألیف شهید اول ابوعبدالله محمد بن مکی (۷۳۴-۷۸۶ق/۱۳۳۴-۱۳۸۴م)
  2. العلائم فی شرح‌المراسم، شرح بخشی از المراسم العلوّیه والاحکام‌النبویّه، تألیف حمزة بن عبدالعزیز سلار دیلمی
  3. منظومه‌ای در وقف
  4. منظومه‌ای ناتمام در میراث
  5. الفیّه‌ای ناتمام در نحو
  6. فرائدالفوائد در اصول فقه
  7. نفائس‌الفرائد که مختصر فرائدالفوائد است
  8. دیوان شعر فارسی با تخلص «عارف»

منابع

  • آقابزرگ، الذریعه، ج۳، ص۱۴۱.
  • امین، محسن، اعیان‌الشیعه، بیروت، دارالتعارف، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۶.
  • امینی، عبدالحسین، شهداءالفضیله، قم، دارالشّهاب، صص۳۱۹-۳۲۰.
  • حرزالدّین، محمد، معارف‌الرجال، قم، ۱۴۰۵ق، ج۱، ص۱۱۵.
  • کحاله، عمررضا، معجم‌المؤلفین، بیروت، داراحیاءالتراث‌العربی، ج۱۱، ص۵۱.
  • مدرس، محمدعلی، ریحانه‌الادب، تبریز ۱۳۴۶ش، ج۱، ص۵۷.
  • معلم حبیب‌آبادی، محمدعلی، مکارم‌الآثار، اصفهان، اداره کل فرهنگ و هنر، ۱۳۵۲ش، ج۴، ص۱۰۹۵-۱۰۹۷.
  • مهدوی، مصلح‌الدین، تذکره‌القبور، اصفهان، ۱۳۴۸ش، ص۱۵.

پیوند به بیرون