عبدالعزیز حلبی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
ابن برّاج
زادروز ۴۰۰؟ق
زادگاه -
درگذشت ۴۸۱ق.
آرامگاه طرابلس
محل زندگی مصر، طرابلس، شام، بغداد
نقش‌های برجسته فقیه، قاضی
لقب قاضی، سعدالدین
دین اسلام
مذهب شیعه
آثار الجواهر، شرح جمل العلم و العمل ، المهذب ،...

عَبْدُالعَزیز بن نَحْریر بن عبدالعزیز ابن بَرّاج طرابلسی معروف به ابن بَرّاج (حدود ۴۰۰ تا ۴۸۱ ق)، فقیه و قاضی شیعی قرن پنجم قمری و از شاگردان سید مرتضی و شیخ طوسی است.

کنیه و القاب

ابن براج به «عزّالدین»، «عزّالمؤمنین»، «ابن برّاج»، «حلبی» و «طرابلسی» نیز ملقب بوده است. کنیه وی «ابوالقاسم» و از القاب دیگر او «قاضی» و «سعدالدین» را می‌توان نام برد.[۱]

زندگی نامه

ولادت او در مصر بوده اما از تاریخ ولادت وی سخنی به میان نیامده است؛ ولی از آن جا که برخی منابع از عمر ۸۰ساله او یاد کرده‌اند می‌توان دریافت که سال ولادت او حدود ۴۰۰ق بوده است.[۲] قاضی ابن برّاج تحصیلات خود را ابتدا در زادگاهش آغاز کرد. او پس از درگذشت سید مرتضی در سال ۴۲۹ق در درس شیخ طوسی حاضر شد و ۷سال نزد او دانش آموخت. او همراه همیشگی شیخ طوسی بود تا این که نمایندگی شیخ را در منطقه شام پـذیـرفت و خود یکی از مردان فقه و فقاهت معروف آن دیار گردید. او از سوی جلال الملک در سـال ۴۳۸ قضاوت مـنطقه طرابلس را پذیرفت و در آن منطقه به رتق و فتق امور مسلمین پرداخت.[۳].

ابن براج در شب جمعه ۹ شعبان سال ۴۸۱ هجری قمری در طرابلس درگذشت و در همان جا به خاک سپرده شد.[۴]

شاگردان

قاضی ابن برّاج شاگردان بسیاری تربیت کرد که برخی از آنان عبارتند از:

تألیفات

آثار چاپی

  1. جواهر الفقه؛ این کتاب اولین نوشته‌ای است که مسائل فقهی و احکام شرعی را به صورت پرسش و پاسخ مطرح نموده است.
  2. شرح جمل العلم و العمل؛ این کتاب شرحی بر کتاب فقهی جمل العلم و العمل تألیف سید مرتضی است.
  3. المهذب.

آثار منسوب

  1. المعالم
  2. المنهاج
  3. الکامل
  4. روضة النفس فی احکام العبادات الخمس
  5. عماد المحتاج فی مناسک الحاج
  6. المقرب
  7. الموجز
  8. حسن التصریف.[۵]

منبع مطالعاتی

کتاب ابن البرّاج الطرابلسی، عصره، سیرته و مصنّفاته نوشته: جعفر المهاجر، نشر: مؤسسۀ کتاب شناسی شیعه.

این کتاب در سه عنوان کلی تدوین شده و ابتدا به شرح زندگانی ابن براج در چهار فصل و یک خاتمه می‌پردازد، بدین ترتیب:

تصویر روی جلد کتاب ابن البراج الطرابلسی
  • فصل اول: طرابلس تا زمان ابن البراج؛ شناساندن منطقۀ جغرافیایی این منطقه، ورود اسلام به این منطقه و رشد تشیع.
  • فصل دوم: دورۀ زندگانی ابن براج؛ از زمان تولد تا مرگ و تحصیلات ابن براج.
  • فصل سوم: رابطۀ ابن براج و شیخ طوسی، و توصیف ابن براج در کتابهای شیخ طوسی.
  • فصل چهارم: موقعیت ابن براج در طرابلس در سه عنوان مُدرّس، قاضی، و مصنف.
  1. الف) مُدرس: وی به عنوان مدرس، شاگردان زیادی تربیت کرده است که نام هشت تن از مشهورین آنها در کتاب ذکر شده است.
  2. ب) قاضی: ابن براج به عنوان قاضی در این شهر به قضاوت مشغول بوده است.
  3. ج) مصنّف: ابن براج به عنوان نویسنده‌ای پر کار نیز مشهور است که مصنفات وی در پایان فصل به تفصیل معرفی شده‌اند از جمله: شرح جمل العلم والعمل؛ جواهر الفقه؛ المهذّب؛ الکامل؛ روضة النفس فی أحکام العبادات الخمس؛ عماد المحتاج فی مناسک الحاجّ؛ المعتمد و ....

کتاب شامل دو ملحق است که عبارتند از:

  • ملحق اول: معرفی یکی از شاگردان ابن براج، اسعد بن احمد بن ابی روح طرابلسی (م ۵۰۴) و آثار وی.
  • ملحق دوم: معرفی گنبد و بارگاه ابن أبی روح. کتاب شامل تصاویر رنگی از این بارگاه است.

در پایان کتاب نیز فهارس فنی، مطالب را به آسانی در اختیار خواننده قرار می‌دهد.

پانویس

  1. خوانساری، روضات الجنات، اسماعیلیان، ج۷، ص۴۰۸.
  2. افندی، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، مطبعة الخیام، ج۳، ص۱۴۲ و ۱۴۳.
  3. ابن براج، المهذب، ۱۴۰۶ق، مقدمه کتاب.
  4. ابن براج، المهذب، ۱۴۰۶ق، ج۱، ص۳.(مقدمه)
  5. خوانساری، روضات الجنات، اسماعیلیان، ج۷، ص۴۰۹.

منابع

  • افندی، عبدالله، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، قم، مطبعة الخیام، بی‌تا.
  • ابن براج، عبدالعزیز، المهذب، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۰۶ق.
  • خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، قم، اسماعیلیان، بی‌تا.

پیوند به بیرون