مرتضی حائری یزدی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
مرتضی حائری یزدی
زادروز ۱۴ ذی‌الحجه ۱۳۳۴ هجری قمری - اراک
درگذشت ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۴۰۶ هجری قمری
آرامگاه حرم حضرت معصومه
محل زندگی قم
آثار ابتغاءُ الفضیلة فی شرح الوسیلة، مبانی‌الاحكام فی اصول شرایع الاسلام، سِرّ دلبران
خویشاوندان سید محمد حجت کوه‌کمری،سید مصطفی خمینی

مرتضی حائری یزدی (۱۳۳۴ـ۱۴۰۶ق) فقیه و عالم امامی، فرزند شیخ عبدالکریم حائری. حائری پس از انقلاب اسلامی ایران از اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی و مؤسس صندوق ذخیره علوی در قم بود. سید مصطفی خمینی داماد اوست.

ولادت، درگذشت و مدفن

مرتضی حائری یزدی، نخستین پسر شیخ‌ عبدالكریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم، در ۱۴ ذی‌الحجه ۱۳۳۴ق در اراک به دنیا آمد. در شش سالگی همراه پدر به قم رفت.[۱]

حائری در در شب ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۴۰۶ ق، مصادف با ۲۵ اسفند ۱۳۶۴ش، درگذشت و پس از تشییع، سید محمد رضا گلپایگانی بر وی نماز خواند، و در مسجد بالا سر حرم حضرت معصومه، نزدیك مدفن پدرش شیخ عبدالکریم حائری به خاك سپرده شد.[۲] امام خمینی در پیام تسلیتی وی را از پیشگامان نهضت و دوست صمیمی خود یاد کرد.[۳]

حیات علمی

تحصیل

ادبیات را در قم و نزد محمد علی ادیب تهرانی و شیخ ابوالقاسم نحوی فراگرفت. پس از گذراندن مراحل اولیه سطح فقه و اصول، سطوح عالی را نزد سید محمد تقی خوانساری و سید محمد رضا گلپایگانی و سید محمد محقق یزدی، فراگرفت.

مدتی در محضر پدر خود شاگردی نمود و پس از وفات او، حدود پانزده سال در درس‌های فقه و اصولِ پدر همسر خود (سید محمد حجت کوه کمره ای) و سید احمد خوانساری شركت كرد.

وی از كسانی بود كه برای اقامت آیت‌اللّه آقا حسین بروجردی در قم تلاش كرد و مدتی در حلقه درس وی حضور یافت. بخش الهیاتِ اسفار صدر المتألهین را خصوصی درس گرفت و بر سایر مباحث آن كتاب نیز با مطالعه و رجوع به امام خمینی وقوف یافت.[۴] حائری با امام خمینی رفاقت دیرینه داشت همین رفاقت باعث شد مصطفی خمینی فرزند امام را به دامادی بپذیرد.[۵]

اجتهاد و تدریس

حائری از دو مرجع تقلید نجف، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاءالدین عراقی، گواهی اجتهاد داشت،[۶] و پس از سالها تدریس مقدمات و سطح، از حدود سی سالگی به تدریس خارج فقه و اصول پرداخت كه نزدیك سی‌سال طول كشید. وی از استادان حوزه و به دقت و ژرف‌اندیشی معروف بود و شاگردان بسیاری تربیت كرد كه برخی از آنان از مدرّسان بزرگ حوزه شدند. حائری، علاوه بر تدریس فقه و اصول، جلسات تفسیر قرآن و عقاید نیز داشت.[۷]

آثار علمی

فقه:
  • ابتغاءُ الفضیلة فی شرح الوسیلة، كه شرحی موجز و استدلالی بر وسیلةالنجاةِ سید ابوالحسن اصفهانی است.
  • صلاةالجمعة، حاوی مباحثات حائری در مبحث نماز جمعه كه از ۱۳۴۹ش آن را تدریس می‌كرد.
  • خلل‌الصلاة و احكامه
  • كتاب‌الخمس
  • كتاب‌الطهارة كه شرح عروة الوثقی تا مبحث احكام اموات است.
  • همچنین رساله‌هایی درباره نماز مسافر، حدیث رفع، حاشیه‌ای بر مكاسب شیخ انصاری و حاشیه‌ای بر كتاب‌الصلوة عبدالكریم حائری یزدی
اصول:

مهم‌ترین اثر حائری در اصول فقه، كتابِ مبانی‌الاحكام فی اصول شرایع الاسلام، یك دوره كامل اصول فقه به ترتیب مباحث کفایه الاصول است.

تفسیر:
  • پرتویی از انوار آسمانی عنوان مجموعه‌ای از مقالات مرتضی حائری یزدی است كه در نخستین شماره‌های مجله مكتب تشیع در موضوع اعجاز قرآن چاپ شد و صورت كامل‌تر آن را برادرش، مهدی حائری یزدی، با نام علوم قرآن به چاپ رساند.
  • مقالاتی از مرتضی حائری باعنوان مباحثی در تفسیر سوره حمد نیز، در دوازده شماره نشریه‌ كتابخانه‌ عمومی مسجد اعظم قم، از ۱۳۴۴ تا ۱۳۴۵ش منتشر شد.
متفرقه:

برخی دیگر از آثار حائری عبارتند از:

  • مجموعه یادداشت‌ها درباره‌ خاطرات شخصی او در مورد خود و پدرش
  • ماجراهایی معنوی و عرفانی كه با نام سِرّ دلبران در ۱۳۷۷ش، با مقدمه رضا استادی، در قم چاپ شد.
  • مجموعه چند سخنرانی‌اش در ایام فاطمیه به تحریر خود او كه در نسخه‌های محدودی تكثیر شده است.

خصوصیات اخلاقی

حائری عالِمی پرهیزكار و ساده زیست، متواضع و خوش‌خلق، و در رفع نیازها و مشكلات مردم بسیار كوشا بود و نماز جماعت او در مسجد اعظم قم، باشكوه و معنویت خاصی برگزار می‌شد.

وی به تعظیم شعائر دینی، از جمله زیارت مشاهد مشرّفه و برگزاری مجالس ذكر اهل‌بیت (ع) ، تقید خاصی داشت.[۸]

خدمات اجتماعی ـ سیاسی

تأسیس صندوق ذخیره علوی، مؤسسه مبارزه با فقر و مؤسسه سرپرستی ایتام، از خدمات اجتماعی و عام‌المنفعه او در شهر قم است.[۹]

او پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، از سوی مردم استان مركزی برای عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی انتخاب شد.[۱۰]

پانویس

  1. حائری یزدی، مرتضی، سردلبران، ص۱۲.
  2. مرتضی حائری یزدی، سر دلبران، ص ۲۸ ـ ۲۹.
  3. فرهنگ كوثر - مهر ۱۳۷۷، شماره ۱۹.
  4. حائری‌یزدی، مرتضی، سر دلبران، ص ۷۶، ۸۸، ۲۰۴ ؛ حائری‌یزدی، مهدی، ص ۶۱
  5. پایگاه خبری آفتاب
  6. حائری یزدی، مرتضی، سر دلبران، ص ۲۴۲
  7. حائری یزدی، مرتضی، صلاة، ص ۴
  8. حسینی یزدی، ص ۷۵، ۸۲، ۱۱۰، ۱۱۹
  9. حسینی یزدی، ص ۷۳ـ۷۴، ۷۹ـ۸۰، ۸۴، ۱۴۵، ۱۵۹
  10. روزنامه اطلاعات، ۱۵ مرداد ۱۳۵۸

منابع

  • حائری‌یزدی، مرتضی، سرّ دلبران: عرفان و توحید ناب در ضمن داستان‌ها، به‌كوشش رضا استادی، قم، ۱۳۷۷ش.
  • حائری یزدی، صلاةالجمعة، قم، ۱۴۰۹.
  • حائری‌یزدی، مهدی، خاطرات دكتر مهدی حائری‌ یزدی، به‌كوشش حبیب لاجوردی، تهران، ۱۳۸۱ش.
  • حسینی یزدی، شرح زندگانی حضرت آیت‌اللّه مؤسس و فرزند برومندشان آیت‌اللّه حاج‌ شیخ‌ مرتضی حائری، قم، ۱۳۸۱ش.
  • روزنامه اطلاعات.
  • فرهنگ كوثر - مهر ۱۳۷۷، شماره ۱۹.

پیوند به بیرون