علی‌پناه اشتهاردی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
علی‌پناه اشتهاردی
زادروز ۱۲۹۶ش
زادگاه اشتهارد
درگذشت ۱۸ تیر ۱۳۸۷ش
آرامگاه حرم حضرت معصومه
محل زندگی قم
استادان آیت الله مرعشی نجفی، آیت الله بروجردی، امام خمینی، علامه طباطبایی

علی پناه اشتهاردی (۱۲۹۶-۱۳۸۷ش) از فقها و عالمان اخلاق در حوزه علمیه قم. وی در اشتهاردِ کرج به دنیا آمد و پس از سفر به قم، دروس عالی حوزوی را نزد عالمان طراز اول گذراند و به مقام اجتهاد نائل شد. شیخ علی پناه به‌دلیل زهد و تقوا و رفتار و منش متواضعانه، در میان طلاب و بزرگان حوزه زبانزد بود و کلاس اخلاق او از دروس شناخته‌شده حوزه علمیه قم به شمار می‌آمد.

زندگی نامه

ولادت

او در ۷ محرم سال ۱۳۴۰ق مصادف با ۱۲۹۶ش در اشتهارد کرج به دنیا آمد. پدرش یوسف نام داشت که در کودکیِ او از دنیا رفت و سرپرستی او بر عهده مادر افتاد.[۱]

تحصیلات

مادرش وی را برای فراگیری علوم عربی و دانش حوزوی به حاج شیخ یحیی تقوی سپرد و نزد او کتاب‌های مقدمات، لمعه و شرح لمعه را آموخت. پس از گذشت این دوران، برای ادامه تحصیل وارد حوزه علمیه قم شد؛ ولی به دلیل اختناق دوران رضاخان به ناچار دوباره به اشتهارد باز گشت و مجددا پای درس شیخ یحیی تقوی حاضر شد.

در سال ۱۳۲۰ش دوباره برای ادامه تحصیل عازم شهر قم شد و با تکمیل سطوح عالی حوزه علمیه به تحصیل درس خارج حوزه علمیه پرداخت و به مقام اجتهاد نایل آمد.[۲]

اقامه نماز بر پیکر شیخ علی پناه اشتهاردی

وفات

اشتهاردی در شامگاه سه‌شنبه ۱۸ تیر ۱۳۸۷ش پس از اقامه نماز جماعت مغرب در مدرسه فیضیه در پی ایست قلبی درگذشت. پیکر او پس از تشییع و اقامه نماز میت به امامت آیت الله سبحانی در حرم حضرت معصومه به خاک سپرده شد.[۳]

به مناسبت درگذشت او، شخصیت‌های سیاسی و علمی از جمله رییس جمهور و رییس مجلس وقت،‌ پیام تسلیت صادر کردند. آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در پیام تسلیت خود، وی را عالم پارسا و پرهیزگار و برخوردار از سجایای اخلاقی و صلاح و سداد عملی دانست. [۴]

اساتید

برخی از اساتید سطوح عالی او از این قرار است:

ایشان درس اخلاق را نزد امام خمینی و درس فلسفه را نیز نزد علامه طباطبایی گذارند.[۵]

شیخ علی پناه اشتهاردی در حرم حضرت معصومه

ویژگی‌های اخلاقی

اشتهاردی دارای فضایل اخلاقی ویژه‌ای بود و از این جهت در بین همه اقشار حوزوی مقبول و نزد علما و اساتید دارای جایگاه خاصی بود. وی دارای وارستگی و تواضع بود و همگان زندگی ساده و بی‌تکلف او را به جهت معاشرت‌ها و برخوردها شاهد بودند.[۶]

اقدامات تبلیغی و فرهنگی

تدریس در حوزه علمیه قم و تربیت طلاب از خدمات شیخ علی پناه است. وی با اینکه می‌توانست در سطوح عالی، خارج فقه و اصول تدریس نماید اما به جهت اخلاص و تواضع بیش از پنجاه سال کتاب شرح لمعه از کتب ابتدایی حوزه را تدریس کرد.[۷]

اقامه نماز جماعت در حرم حضرت معصومه و مدرسه فیضیه و برگزاری کلاس‌های درس اخلاق در شب‌های پنج شنبه در مدرسه فیضیه و صبح پنجشنبه‌ها در بیت قدیمی امام خمینی و ایام ماه رمضان در دفتر رهبری از دیگر اقدامات اوست.[۸]

او سال‌ها در دفتر شورای استفتائات امام خمینی فعالیت داشت و بعد از آن در دفتر آیت الله خامنه‌ای به پاسخگویی سئوالات شرعی و دینی اقشار مختلف مردم مشغول بود.[۹]

همراهی با امام از بدو ورود به حوزه علمیه قم از قیام ۱۵ خرداد ۴۲، دوران شکل گیری انقلاب اسلامی و دفاع مقدس از دیگر ویژگی‌های شیخ علی پناه اشتهاردی است.[۱۰]

تألیفات

آثار او در سه بخش عبارتند از:

تقریرات

وی در بخش تقریر، دروس بسیاری از اساتید حوزه را تقریر کرده است، که عبارتند از:

تألیفات

در بخش تألیفات مهم‌ترین آثار ایشان عبارتند از:

  • مدارک العروة الوثقی، که به عنوان موسوعه عظیم فقهی در ۳۰ مجلد در انتشارات اسوه به چاپ رسیده است. اصل این کتاب بیش از شصت سال است که تدوین شده و در دهه بیست به صورت خطی بوده، ولی در دهه سی و در زمان آیت الله بروجردی برخی از مباحث آن به چاپ رسیده است.
  • کتاب تعلیمات اخلاقی، که به صورت (فارسی و عربی) است و در سال ۱۳۹۲ ق به چاپ رسیده است.
  • کتاب هفت ساله چرا صدا در آورد؟ (کتابی در ۴۴۰ صفحه و در رد نظریات شهید جاوید)
  • کتاب و رساله‌ای در بیان و اثبات حکومت انبیاء و ائمه(ع).
  • رساله‌ای در وظایف مجلس خبرگان.
  • رساله‌ای در وظایف مجلس شورای اسلامی.
  • رساله‌ای با عنوان غربگرایی چرا؟
  • رساله‌ای در بیان و معرفی برخی دستاوردهای انقلاب اسلامی.
  • کتاب اربعون حدیث که چهل حدیث از چهارده معصوم است.
  • مباحث اخلاقی در کتاب اخلاق کارگزاران، که مجموعه‌ای از مباحث اخلاقی ایشان در نشریه افق حوزه به چاپ رسیده است.[۱۲]
کتاب «مدارک العروة» تعلیقه بر عروة الوثقی

تعلیقات

بخش تعلیقات (مشارکت در تحقیقات)؛ ایشان تلاش و کوشش زیادی در این زمینه نموده و به کتاب‌های زیادی تعلیقه زده است که برخی از آنها عبارتند از:

  • تعلیقه بر العروة الوثقی (مخطوط بوده و بخشی از آن به چاپ رسیده است).
  • تعلیقه بر وسیلة النجاة، (مخطوط بوده وبخشی از آن به چاپ رسیده است).
  • تعلیقه، تحقیق و تصحیح کتاب «ایقاع الفوائد فی حل اشکالات القواعد»، (که متن از علامه حلی و شرح آن از فرزندش فخر المحققین) است که در چهار مجلد و با نگارش مقدمه‌ای، با عنوان «کلمة حول الفقه» به چاپ رسیده است.
  • تعلیقه، تحقیق و تصحیح کتاب «روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه»،(متن کتاب از شیخ صدوق و شرح آن از محمد تقی مجلسی) است که در چهار ده جلد به چاپ رسیده است.
  • تعلیقه، تحقیق و تصحیح و تفسیر شریف: «القرآن و العقل» اثر حاج آقا نور الدین اراکی که با اشراف و هدایت علامه طباطبایی در سه جلد به چاپ رسیده که چاپ و نام این کتاب به امر آیت الله اراکی بوده است.
  • تعلیقه، تحقیق و تصحیح کتاب «مجمع الفائدة و البرهان و شرح الارشاد»، که متن از علامه حلی و شرح آن از محقق اردبیلی است . این اثر در دوره دوم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان کتاب سال برگزیده شد.[۱۳]
  • تعلیقه، تحقیق و تصحیح کتاب «کشف الرموز»، اثری که متن آن از محقق حلی و شرح آن از یکی از شاگردان محقق است. که این کتاب در دو مجلد به چاپ رسیده است.
  • کتاب لغات القرآن.
  • کشکول زمان که به زبان فارسی است. (این کتاب در اواخر عمر شیخ علی‌پناه اعتراضاتی به همراه داشت. وی در این کتاب، در صحت ماجرای آخرین روز حیات پیامبر(ص) که خلیفه دوم، ادعایی را درباره پیامبر(ص) مطرح کرده بود، تشکیک کرد و همین تشکیک، سبب ایجاد موجی از اعتراضات در قم علیه او شد. سرانجام با ابراز مطالبی از سوی آیت‌الله اشتهاردی در رد ادعای گذشته، این اعتراضات پایان یافت.)[۱۴]

انتقاد به شهید جاوید

علی‌پناه اشتهاردی در کتاب «هفت ساله چرا صدا در آورد؟» به نقد شهید جاوید و نویسنده آن پرداخته و می‌نویسد: «اگر نویسندۀ شهید جاوید به جای صرف هفت سال عمر گران‌مایه، هفت ساعت بلکه هفت دقیقه تأمل فرموده بود که چه می‌نویسد، نشر آن همدوش نسخ آن، در اثر تنفر عموم دانشمندان نمی‌شد.»[۱۵]

پانویس

منابع

  • اشتهاردی، علی پناه، کتاب هفت ساله چرا صدا در آورد، قم، چاپخانه علمیه قم، ۱۳۹۱ق.
  • جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، گلشن ابرار، ج۷، قم، نشر معروف، ۱۳۸۵ش.