سید محمدصادق روحانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمدصادق روحانی.jpg
اطلاعات فردی
نام کامل: سید محمد صادق حسینی روحانی
تاریخ تولد: ۱۳۰۵ش
زادگاه: قم
محل زندگی: قم
خویشاوندان
سرشناس:
سید محمود روحانی(پدر) • سید محمد روحانی(برادر)
اطلاعات علمی
استادان: سید ابوالحسن اصفهانیسید ابوالقاسم خوییمحمد حسین اصفهانی (کمپانی) • سید محمد حسین طباطبایی بروجردی • کاظم شیرازی
محل تحصیل: نجف
تألیفات: فقه الصادق • زبدة الاصول • منهاج الفقاهة
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: مخالفت با تصویب لایحه کاپیتولاسیون • تحریم جشن‌های ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی
اجتماعی: مرجع تقلید شیعیان
وبگاه رسمی: پایگاه اطلاع رسانی دفتر سید محمدصادق روحانی

سید محمدصادق حسینی روحانی (متولد ۱۳۰۵ش) از مراجع تقلید شیعه و استاد درس خارج فقه و اصول در قم. مجموعه ۴۱ جلدی فقه الصادق به عنوان دایرة‌المعارفی از مباحث فقهی شیعه، از آثار اوست. سید ابوالحسن اصفهانی، سید ابوالقاسم خویی و محمدحسین غروی اصفهانی از اساتید وی بوده‌اند.

روحانی تدریس درس خارج فقه و اصول را در سال ۱۳۳۰ش آغاز کرده‌ است.مرجعیت او پس از درگذشت آیت الله بروجردی رسمی شده و رساله عملیه وی در سال ۱۳۴۰ش منتشر گردید. نظرات سید محمدصادق روحانی در مواردی همچون تقلید از میت، اجازه پدر دختر در ازدواج و قمه‌زنی، با دیدگاه مشهور فقیهان شیعه تفاوت دارد.

روحانی در دهه ۱۳۴۰ش، مواضع و بیانیه‌هایی علیه حکومت پهلوی در قضایای مانند: تصویب لایحه کاپیتولاسیون و حمله نظامیان پهلوی به مدرسه فیضیه داشته و قبل از انقلاب به فعالان انقلاب کمک می‌کرد.

زندگینامه

سید محمد صادق حسینی روحانی در تیر ۱۳۰۵ش در قم به دنیا آمد.[۱] وی پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی در سال ۱۳۱۵ش به نجف مهاجرت کرد و پس از تحصیل، در سال ۱۳۲۹ش به ایران بازگشت و در حوزه علمیه قم به تدریس فقه و اصول پرداخت. [۲] گفته می‌شود که وی در ۱۴ سالگی به درجه اجتهاد رسیده[۳] و زمان اولین دوره تدریس درس خارج فقه و اصول وی، سال ۱۳۳۰ش بوده است.[۴]

پدرش سید محمود روحانی، مدتی در نجف از شاگردان سید ابوالحسن اصفهانی و میرزای نائینی و در مشهد شاگرد سید حسین‏ طباطبایی قمی بوده است.[۵] پدر وی از جمله کسانی بوده که برای ورود آیت الله ‏حائری به قم تلاش کرده و همچنین با آیت الله ‏کاشانی در جریان ملی شدن نفت همکاری داشته است.[۶]

اساتید

سید صادق روحانی در سال ۱۳۵۵ق در سن ۱۱ سالگی وارد حوزه نجف، و در همان سال درس خارج فقه و اصول را شروع می‌کند.[۷] شیخ کاظم شیرازی، محمدحسین غروی اصفهانی(کمپانی)، محمدعلی کاظمینی، سید ابوالحسن اصفهانی، سید حسین طباطبایی بروجردی از شناخته‌شده‌ترین اساتید وی بوده‌اند.[۸] از افراد بسیاری به عنوان اساتید سید صادق روحانی نام برده شده اما بیشترین زمان تحصیل وی به مدت ۱۵ سال و نزد سید ابوالقاسم خویی بوده است.[۹]

مرجعیت

رساله عملیه سید محمدصادق روحانی پس از درگذشت آیت الله بروجردی، منتشر شد [۱۰] که اولین چاپ آن مطابق موجودی کتابخانه ملی ایران مربوط به سال ۱۳۴۰ش است.[۱۱] برخی معتقدند، او مرجعیتش را زودتر از معاصران خود اعلام کرده است[۱۲] زیرا هنگام اعلام مرجعیت، هنوز بسیاری از اساتید او زنده بودند.[۱۳]

برخی آراء فقهی

برخی از آرای سید محمدصادق روحانی با نظر عموم مراجع تقلید، تفاوت دارد از جمله:

  • او معتقد است با درگذشت یک مرجع تقلید، مقلدان آن مرجع باید به مرجع تقلید اعلم آن‌زمان مراجعه و در مسائل شرعی از او تقلید کنند و بقا بر تقلید از میت را جایز نمی‌داند.[۱۴]

فعالیت‌های سیاسی

سید محمدصادق روحانی، در دوران مرجعیت، قبل از انقلاب از فعالان علیه حکومت پهلوی بود و در مقاطع مختلف علیه شاه اعلامیه‌هایی صادر کرد، اما بعدها از مسائل سیاسی کناره‌گیری کرد.[۱۷] از جمله اقدامات وی، صدور پیامی در سال ۴۲ش در ارتباط با حمله نظامیان شاه به مدرسه فیضیه، [۱۸] تحریم انتخابات دوره ۲۱ مجلس شورای ملی بوده است.[۱۹] از دیگر اعلامیه‌‌های او در سال ۴۳ش در مخالفت با تصویب لایحه کاپیتولاسیون است.[۲۰] او در سال ۵۰ش، جشن‌های ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی را تحریم می‌کند.[۲۱]در سال ۵۶ش نیز چند پیام صادر می‌کند از جمله، پیامی درباره حادثه کشتار مردم در راهپیمایی ۱۹ دی قم،‌[۲۲] اعلامیه‌ای در سالگرد واقعه کشف حجاب[۲۳] و اطلاعیه‌ای به مناسبت چهلمین روز کشتار مردم تبریز.[۲۴]

نامه آیت‌الله خویی درباره ملاقات با فرح

سید ابوالقاسم خویی در یادداشتی خطاب به روحانی درباره ناگهانی و ناخواسته بودن ملاقات فرح دیبا با خویی می‌نویسد: «شدیداً نسبت به حوادث ناگوار و فجایعی که در ایران رخ داده و رفتار ظالمانه شاه را به‌عنوان اعتراض با او مطرح کردم و او هم با ناراحتی خیلی زود از منزل خارج شد.» [۲۵]

نامه‌ای درباره فلسطین

روحانی نامه‌ای در سال ۱۳۵۲ش خطاب به انور سادات و حافظ اسد درباره مسئله فلسطین و لزوم اتحاد و یکپارچگی مسلمانان در برابر اسرائیل نوشته است. [۲۶]

آثار و تألیفات

سید محمدصادق روحانی، دارای ۲۶ اثر به زبان عربی و ۲۱ اثر به زبان فارسی است.[۲۷] این آثار در موضوعات مختلف از جمله فقه، اصول فقه و اعتقادات نگاشته شده‌اند؛ از جمله مهم‌ترین آثار وی:

فقه الصادق

کتاب فقه الصادق، ابتدا در دوره ۲۶ جلدی چاپ [۲۸] و در دوره بعد در ۴۱ جلد به چاپ می‌رسد.[۲۹] این کتاب به عنوان کتاب مرجع و دایرة المعارفی در تمام ابواب فقه است.[۳۰] نقل می‌کنند : آیت الله بروجردی دوبار کتاب فقه الصادق را همراه خود به جلسه تدریس‏ برده و به عنوان سند از آن نقل قول و به آن استناد می‌کند.[۳۱] همچنین به نقل از ابوالقاسم خویی می‌گویند: او کتاب فقه الصادق را نزد کاشف الغطاء برده و نزد او از کتاب فقه الصادق تجلیل کرده است.[۳۲] درباره همین اثر نیز تجلیلی از رئیس دانشگاه الازهر نقل کرده‌اند. [۳۳]

منهاج الفقاهة

منهاج الفقاهة حاشیه‌ای است بر مکاسب شیخ انصاری که به شیوه ای متفاوت تمامی موارد ارائه شده را بحث و بررسی کرده است. این کتاب در ۶ جلد و به زبان عربی نوشته شده است.[۳۴]

نظام حکومت در اسلام

روحانی در سال ۱۳۵۵ش این کتاب را نوشته و در آن، بحث دولت اسلامی به ریاست فقها یا به عبارتی تشکیل حکومت اسلامی تحت رهبری ولی فقیه را تشریح کرده است. این کتاب تا دی ماه ۱۳۵۷ش سه بار تجدید چاپ شده است.[۳۵]

کتاب نامه‌های تاریخی

این کتاب مجموعه‌ای از نامه‌هایی است که میان سید محمدصادق روحانی و برخی شخصیت‌ها نگاشته شده و دارای چهار فصل است، فصل اول مجموعه نامه‌های آیت الله خویی، فصل دوم، نامه‌های برخی مراجع و علما، فصل سوم، نامه‌های شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی و فصل آخر شامل مجموعه تلگراف‌ها است.[۳۶]

زبدة الاصول

زبدة الاصول کتابی به زبان عربی و دوره کامل اصول فقه در ۶ جلد، که به صورت بحث استدلالی ارائه شده است. [۳۷]

دیگر اثر وی، المسائل المستحدثه است، این کتاب شامل ارائه مسائل جدید و مورد ابتلا با ذکر دلایل و مستندات فقهی، روایی و قرآنی می‌باشد.[۳۸]

پانویس

  1. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  2. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۹.
  3. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  4. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  5. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  6. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  7. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  8. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  9. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  10. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  11. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  12. موسوی‌تبریزی، خاطرات، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۴۲۶.
  13. موسوی‌تبریزی، خاطرات، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص۴۲۶.
  14. «عدم جواز بقای بر تقلید میت».
  15. «ازدواج دختره باکره بدون اذن پدر».
  16. «حکم لطمه زدن به صورت و قمه زدن».
  17. موسوی‌تبریزی، خاطرات، ۱۳۸۷ش، ج۱، ص ۲۱۰.
  18. «صدور اعلامیه علیه حمله نظامیان شاه به مدرسه فیضیه».
  19. «تحریم انتخابات دوره ۲۱ مجلس شورای ملی».
  20. «متن اعلامیه‌ای در مخالفت با تصویب لایحه کاپیتولاسیون«.
  21. «تحریم جشن‌های ۲۵۰۰ساله شاهنشاهی».
  22. «اعلامیه‌ایی درباره فاجعه‌ی ۱۹ دی قم».
  23. «صدور اعلامیه‌ای در سال ۵۶ش درباره سالگرد کشف حجاب».
  24. «اطلاعیه‌ای به مناسبت کشتار مردم تبریز در ۲۹ بهمن سال ۵۶ش».
  25. «یادداشت آیت الله خویی به سید صادق روحانی».
  26. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۷.
  27. «مجموعه آثار سید محمدصادق روحانی».
  28. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۱۰.
  29. «دوره ۴۱ جلدی فقه الصادق».
  30. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۱۰.
  31. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  32. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  33. «زندگینامه سید صادق روحانی».
  34. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۱۰.
  35. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۸.
  36. خسروشاهی، نامه‌های تاریخی، ۱۳۹۲ش، ص۵.
  37. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۱۰.
  38. روحانی، نظام حکومت در اسلام، ۱۳۸۶ش، ص۱۰.

منابع

پیوند به بیرون