سید محمود هاشمی شاهرودی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمود هاشمی شاهرودی
سید محمود هاشمی شاهرودی.jpg
اطلاعات فردی
تاریخ تولد: ۱۳۲۷ش
زادگاه: نجف
محل زندگی: نجف • قم
خویشاوندان
سرشناس:
سید علی هاشمی شاهرودی(پدر)
اطلاعات علمی
استادان: سید محمدباقر صدرامام خمینیسید ابوالقاسم خویی
محل تحصیل: نجف
تألیفات: بحوث‌ فی علم‌ الاصول‌
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق • عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم• عضو شورای نگهبان • عضو و نایب رییس مجلس خبرگان رهبری • رییس قوه قضاییه • رئیس هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه • عضو و رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام

سید محمود هاشمی شاهرودی فقیه و سیاستمدار ایرانی متولد نجف و از مراجع تقلید شیعه است. او در سنین جوانی با تبعیت از مبنای فکری و سیره عملی استادش سید محمد باقر صدر، به فعالیت در حوزه علمیه نجف و مقابله با حکومت صدام پرداخت. با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و بر اثر فشار حکومت صدام، با توصیه سید محمد باقر صدر به وطن اصلی خود بازگشت. وی در این دوران مجلس اعلای اسلامی عراق را پایه‌گذاری کرد و همزمان به تدریس و پژوهش در فقه و اصول ادامه داد. عضو شورای نگهبان قانون اساسی، عضو و نایب رئیس مجلس خبرگان رهبری، رئیس قوه قضاییه، رئیس هیئت عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سه‌گانه، عضو و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام از مهم‌ترین مسئولیت‌های وی در جمهوری اسلامی ایران بوده است.

زندگی و تحصیلات

سید محمود هاشمی شاهرودی، فرزند سید علی هاشمی شاهرودی، سال ۱۳۲۷ش در نجف متولد شد. او تحصیلات‌ ابتدایی را در مدرسه‌ علوی نجف‌ آغاز کرد و با ورود به حوزه علمیه، دروس سطح را عمدتا در محافل خصوصی فرا گرفت. پس‌ از آن‌ به‌ حلقه‌ درس‌ سید محمد باقر صدر پیوست‌ و مبانی اجتهاد را آموخت‌. وی همچنین مدتی در درس‌ سید روح الله خمینی و سید ابوالقاسم خویی شرکت‌ کرد.[۱]

فعالیت علمی

با ورود هاشمی شاهرودی به ایران در فروردین‌ ۱۳۵۸، امام خمینی از وی خواست که‌ تدریس‌ در حوزه علمیه قم را آغاز کند. از آن زمان تاکنون درس‌ خارج‌ فقه‌ و اصول وی برقرار بوده است. مهم‌ترین کتب او عبارتند از: بحوث‌ فی علم‌ الاصول‌(تقریرات‌ درس‌های اصول‌ سید محمد باقر صدر در ۷ جلد)، کتاب‌ الخمس‌(۲ جلد)، مقالات‌ فقهیه‌، قاعده‌ فراغ‌ و تجاوز، تفسیر آیه‌ «مودت‌ ذی القربی»، بحوث‌ فی الفقه‌ الزراعی، محاضرات‌ فی الثورة‌ الحسینیة‌، الصوم‌، تربیة‌ و هدایة‌، کتاب‌ الاجارة‌(۲ جلد)، کتاب الزکاة(۴ جلد)، کتاب المضاربة، قراءات فقهیة معاصرة(۲ جلد)، مناسک حج فارسی وعربی، الصوم؛ مسائل و ردود، الصراط(اجوبه الاستفتاءات)، کتاب الحج، اضواء و آراء(۳ جلد)، رساله توضیح المسائل.
سید محمود هاشمی شاهرودی همراه با سید محمد باقر صدر

هاشمی شاهرودی که سال‌ها به عنوان یکی از اعضای شورای فقهی آیت‌الله خامنه‌ای شناخته شده، ریاست‌ دو کنگره نقش‌ زمان‌ و مکان‌ در اندیشه‌ امام‌ خمینی‌ و نخستین‌ کنگره‌ دایرة‌المعارف فقه اسلامی را نیز بر عهده‌ داشته است. وی اکنون با حکم آیت‌الله خامنه‌ای رئیس «مؤسسه‌ دایرة‌المعارف‌ فقه‌ اسلامی» است، که مقالاتی را در فصلنامه فقه‌ اهل‌ بیت‌ به‌ چاپ‌ رسانده‌ است‌.[۲] تأسیس دانشگاه عدالت نیز در ردیف فعالیت‌های علمی و آموزشی او به شمار می‌رود.[۳]

فعالیت سیاسی

هاشمی شاهرودی در سال‌های تحصیل‌ و تدریس‌ خود در نجف، با تبعیت از الگوی فکری استاد خود سید محمد باقر صدر، به فعالیت سیاسی پرداخت. در پی حملات ماموران صدام‌ به‌ علمای شیعه در سال‌ ۱۹۷۴م، وی به‌ زندان‌ افتاد و شکنجه‌ شد. پس‌ از پیروزی انقلاب اسلامی ایران و در گرامیداشت‌ این‌ پیروزی، تظاهراتی را در شهرهای مختلف عراق و به ویژه نجف سامان داد و تحت‌ تعقیب حکومت بعث قرار گرفت‌. او به‌ سفارش‌ سید محمدباقر صدر به‌ ایران رفت تا به نمایندگی از او با امام خمینی در ارتباط باشد. پس از حضور در ایران و با پیشنهاد آیت‌الله خامنه‌ای که‌ در آن‌ زمان‌ مسؤولیت‌ نهضت‌های اسلامی را بر عهده‌ داشت‌، هاشمی شاهرودی با همراهی شماری از علما و فعالان سیاسی، به ویژه سید محمد باقر حکیم، مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را تأسیس کرد و مدتی سخنگوی این مجلس بود.[۴] پس از انتصاب به سمت رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، هاشمی شاهرودی سفری به عراق داشت و با بعضی از مقامات سیاسی این کشور دیدار کرد.[۵] در زمستان ۱۳۹۶ وی برای تکمیل روند معالجه خود به بیمارستانی در شهر هانوفر آلمان رفت. در این سفر معترضان خواستار محاکمه هاشمی شاهرودی به سبب مسئولیت او در قوه قضاییه شدند و شکایتی را علیه او تنظیم کردند. این تحرکات، خروج فوری هاشمی شاهرودی از آلمان را در پی داشت.[۶]

مسئولیت‌ها

علاوه بر ریاست و سخنگویی مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، هاشمی شاهرودی چند مسئولیت در جمهوری اسلامی ایران داشته است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

پانویس

منابع