محمد بن قولویه

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
محمد بن قولویه

مرقد ابن قولویه در قم، روبروی مدرسه آیت الله گلپایگانی و نزدیک مقبره علی بن بابویه
درگذشت ۲۹۹ یا ۳۰۱ق
آرامگاه قم
محل زندگی قم
استادان سعد بن عبدالله اشعری
شاگردان جعفر بن قولویه، کشی
نقش‌های برجسته محدث، فقیه
دین اسلام
مذهب شیعه
خویشاوندان جعفر بن قولویه (فرزند)

محمد بن جعفر بن موسی بن قولویه قمی از محدثان شیعه در قرن سوم و اوایل قرن چهارم قمری. او پدر جعفر بن قولویه نویسنده کتاب کامل الزیارات و شاگرد سعد بن عبدالله اشعری و استاد کشی است. بیشتر رجالیان شیعه او را توثیق کرده‌اند.

زندگی‌نامه

کنیه او را ابوجعفر و ابوالقاسم نوشته‌اند.[۱] القابی که برای او در کتب رجالی ذکر شده «جمال»،[۲] «مملة»[۳] و «مسلمة»[۴] است که البته بنابر نظر برخی از رجالیان، لقب مملة مربوط به راوی دیگری با نام محمّد بن جعفر بن محمّد بن مسرور است؛[۵] هرچند برخی لقب مملة را صحیح‌تر می‌دانند.[۶]

درباره زمان تولد محمد بن قولویه و جزییات زندگی وی اطلاعات چندانی در دست نیست. با توجه به اینکه زمان وفات او را سال ۲۹۹ یا ۳۰۱ق نوشته‌اند،[۷] احتمالاً ولادت او مربوط به اوایل قرن سوم است. نوشته‌اند که او برای طلب حدیث مسافرت‌های زیادی کرده و با جمعی از بزرگان اهل سنت ملاقات کرد و بسیاری از احادیث ایشان را استماع نمود. وی در قم وفات نمود و در نزدیکی بقعه علی بن بابویه پدر شیخ صدوق دفن گردید.[۸]

جایگاه روایی

محمد بن قولویه از نگاه غالب علمای شیعه شخصی موثق است.[۹] آنان قرائن متعددی را بر این امر برشمرده‌اند از جمله:

  1. او را از بهترین شاگردان سعد بن عبدالله اشعری نام برده‌اند[۱۰] و بسیاری از علما این را بر وثاقت او حمل کرده‌اند.[۱۱]
  2. جعفر بن محمد بن قولویه قریب به اتفاق احادیث کتاب کامل الزیارات را از پدرش (محمد بن قولویه) نقل کرده و اشاره کرده که در این کتاب جز از موثقان روایتی نقل نمی‌کند.[۱۲]
  3. کشی شاگرد اوست و از وی روایت نقل کرده است.[۱۳]

اساتید

شاگردان

پانویس

  1. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۱۶۲.
  2. خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۱۸، ص۱۷۵.
  3. آقا بزرگ تهرانی، طبقات، اسماعیلیان، ج۱، ص۱۹۸؛ شوشتری، قاموس الرجال، ۱۴۱۹ق، ج۹، ص۵۲۹.
  4. نجاشی، رجال النجاشی، مؤسسة النشر الإسلامی، ج۱، ص۱۲۳.
  5. شوشتری، قاموس الرجال، ۱۴۱۹ق، ج۹، ص۵۲۹.
  6. آقا بزرگ تهرانی، طبقات، اسماعیلیان، ج۱، ص۱۹۸.
  7. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۱۶۲.
  8. مدرس تبریزی، ریحانة الادب، ۱۳۶۹ش، ج۸، ص۱۶۳.
  9. عاملی، استقصاء الإعتبار، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۱۱۴؛ ترابی، الموسوعة الرجالیة المیسرة، ۱۴۲۳ق، ج۱، ص۴۴۷.
  10. نجاشی، رجال النجاشی، مؤسسة النشر الإسلامی، ج۱، ص۱۲۳.
  11. عاملی، استقصاء الإعتبار، ۱۴۱۹ق، ج۱، ص۱۱۴.
  12. خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۱۸، ص۱۷۵.
  13. خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۱۸، ص۱۷۵؛ ترابی، الموسوعة الرجالیة المیسرة، ۱۴۲۳ق، ج۱، ص۴۴۷.
  14. خویی، معجم رجال الحدیث، ۱۳۷۲ش، ج۱۸، ص۱۷۵.
  15. ابطحی، تهذیب المقال، ۱۴۱۷ق، ج۴، ص۵۳۳.

منابع

  • آقا بزرگ تهرانی، طبقات اعلام الشیعه، قم، اسماعیلیان، بی‌تا.
  • ابطحی، سید محمدعلی، تهذیب المقال، قم، ناشر: مؤلف، ۱۴۱۷ق.
  • ترابی، علی اکبر، الموسوعة الرجالیة المیسرة، قم، موسسة الامام الصادق علیه‌السلام، ۱۴۲۳ق.
  • خویی، سید ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، قم، مرکز النشر الثقافة الاسلامیة فی العالم، ۱۳۷۲ش.
  • شوشتری، قاموس الرجال، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۱۹ق.
  • عاملی، محمّد بن حسن بن شهید ثانی، استقصاء الاعتبار، قم، مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ۱۴۱۹ق.
  • مدرس تبریزی، محمدعلی، ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب، تهران، خیام، ۱۳۶۹ش.
  • نجاشی، أحمد بن علی، رجال النجاشی، محقق: سید موسی شبیری زنجانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، بی‌تا.