سید محمد حسینی همدانی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سید محمد حسینی همدانی
سید محمد حسینی همدانی.jpg
اطلاعات فردی
تاریخ تولد: ‏۱۳۲۲ق
زادگاه: نجف
تاریخ وفات: ۱۵ جمادی‌الاول ۱۴۱۷ق
محل دفن: حرم امام رضا
شهر وفات: همدان
خویشاوندان
سرشناس:
ملا مهدی نراقی
استادان: سید محمد هادی میلانی  • محمد حسین غروی اصفهانی • سید حسین بادکوبه‌ای  • میرزای نائینی
محل تحصیل: نجف
تألیفات: انوار درخشان در تفسیر قرآن

سید محمد حسینی هَمِدانی، فقیه و مفسر امامی که در سال ۱۳۲۲ قمری در نجف به دنیا آمد و به همدان مهاجرت کرد. او در درس عالمانی مانند میرزای نائینی، محمدحسین غروی اصفهانی، و سید حسین بادکوبه‌ای حضور یافت و آثاری در تفسیر و فقه و کلام تالیف کرد که مهمترین آنها، انوار درخشان در تفسیر قرآن است. این اثر به زبان فارسی است و در هجده مجلد به چاپ رسیده است. وی داماد میرزای نائینی بود.

تولد و نسب

سید محمد حسینی همدانی در ۱۳۲۲ق در نجف به دنیا آمد.[۱] پدرش سید علی بن سید کاظم همدانی معروف به میرسید علی عرب، از شاگردان آخوند خراسانی، میرزا حسین خلیلی تهرانی، سید محمدکاظم یزدی و ملا حسینقلی همدانی و از نوادگان محقق اَعْرَجی، علامه سید محسن حسینی کاظمی بود[۲]. وی در کتاب انوار درخشان[۳] از خود با نام سید محمد حسینی نجفی عربزاده یاد کرده است.

مهاجرت به همدان

سید محمد در ۱۳۳۰ق به همراه پدرش به همدان رفت و به تحصیل علوم دینی نزد وی پرداخت.[۴]

بازگشت به نجف

در ۱۳۴۳ق به نجف بازگشت و نزد علمای بنام آن شهر، مرحله سطوح را تکمیل کرد و پس از آن، در ۱۳۴۵ در آخرین دوره درس اصول محمدحسین نائینی حاضر شد و مورد توجه وی قرار گرفت[۵]؛ تا آنجا که میرزای نائینی او را به دامادی خود برگزید.[۶]

اساتید

تبلیغ، تالیف و تدریس

سید محمد پس از تکمیل مدارج علمی نزد استادانی چون آقا ضیاء عراقی و شیخ محمدکاظم شیرازی، در ۱۳۲۷ش به همدان بازگشت و به تألیف و تدریس و امامت نماز جماعت پرداخت و پس از درگذشت پدرش، در مسجد کولانج همدان به وعظ و ارشاد پرداخت.[۷]

درگذشت

حسینی در ۱۵ جمادی‌الاول ۱۴۱۷ق/ ۸ مهر ۱۳۷۵ش در همدان وفات یافت. پیکرش، پس از تشییع، به مشهد انتقال داده شد و در دارالزهد حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد.[۸]

آثار

برخی از آثار منتشر شده

  • انوار درخشان در تفسیر قرآن، مهمترین اثر وی و تفسیر فارسی همه قرآن است. این تفسیر در هجده مجلد در ۱۳۸۰ش، به اهتمام محمدباقر بهبودی در تهران انتشار یافت. از ویژگی‌های تفسیر انوار درخشان، استناد و توجه فراوان مؤلف به اخبار و روایات تفسیری اهل بیت(ع) است.[۹] با این حال، وی به نقل اخبار و روایات اهل بیت(ع) بسنده نکرده و پس از پاره‌ای توضیحات لغوی و نحوی و بیان برخی لطایف و اشارات، به تفسیر و تحلیل آیه پرداخته است. گاهی با عبارت‌هایی پیچیده و سنگین و با استفاده از اصطلاحات و تعبیرهای اهل معنا و معرفت، آیات را تفسیر کرده است،[۱۰] همین ویژگی موجب شده که بهره‌گیری از این تفسیر به گروهی خاص اختصاص یابد.[۱۱] وی همچنین به روش تفسیر قرآن به قرآن توجه داشته است.[۱۲]
  • پرتوی درخشان از اصول کافی، در شش جلد، شرح کتاب التوحید کافی.

آثار منتشر نشده

  • تقریرات درس اصول میرزای نائینی (از مباحث الفاظ تا تعادل و تراجیح)
  • تقریرات درس فقه محقق اصفهانی (بحث مکاسب)
  • تقریرات درس اصول محقق اصفهانی
  • رساله‌های متعدد در فلسفه، کلام و شرح احادیث اخلاقی.[۱۴]

پانویس

  1. حسینی همدانی، ۱۳۶۷ش، ص ۳۵.
  2. آقابزرگ طهرانی، قسم ۴، ص ۱۵۰۷؛ انصاری قمی، ص ۹۲.
  3. ج ۱، ص ۳
  4. حسینی‌همدانی، ۱۳۶۷ش، ص ۳۵
  5. حسینی همدانی، ۱۳۶۷ش، ص ۳۵ و ۳۶.
  6. ایازی، ص ۱۶۴
  7. ایازی، ص ۱۶۴
  8. ایازی، ص ۹۳
  9. برای نمونه رجوع کنید به ج ۱، ص ۸۱، ۱۱۳، ۱۳۰، ۱۳۱، ج ۸، ص ۲۷۴، ۳۱۴، ج ۱۲، ص ۴۸، ۴۹، ۱۳۵، ۱۸۸، ج ۱۸، ص ۵۰، ۱۰۷، ۱۰۸، ۲۲، ۴۲، ۲۵
  10. برای نمونه ر.ک به انوار درخشان در تفسیر قرآن، ج ۱، ص ۸۳۴، ج ۱۶، ص ۲۸۲ و ۲۸۵
  11. رجوع کنید به ایازی، ص ۱۶۵
  12. ایازی، ص ۱۶۷؛ برای نمونه رجوع کنید به حسینی همدانی، ۱۳۸۰، ج ۱، ص ۱۹ و ۱۲۰، ج ۳، ص ۳۶.
  13. انصاری قمی، ص ۹۲-۹۳.
  14. انصاری‌قمی، ص ۹۳

منابع

  • محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴
  • ناصرالدین انصاری‌قمی، «درگذشت حضرت‌آیت‌اللّه آقانجفی همدانی»، آینه پژوهش، سال۷، ش۴ (مهر آبان ۱۳۷۵)
  • محمدعلی ایازی، المفسرون: حیاتهم و منهجهم، تهران ۱۴۱۴
  • محمد حسینی‌همدانی، انوار درخشان در تفسیر قرآن، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۸۰
  • محمد حسینی‌همدانی، «مصاحبه با استاد آیت‌اللّه حسینی‌همدانی (نجفی)»، حوزه، سال ۵،ش ۶ (بهمن و اسفند ۱۳۶۷)

پیوند به بیرون