محمدرضا مظفر

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
محمدرضا مظفر
زادروز ۵ شعبان سال ۱۳۲۲ق.
زادگاه نجف اشرف
درگذشت ۱۶ رمضان ۱۳۸۳ق/۱۳۴۲ش. - نجف اشرف
ملیت عراق
استادان محمدحسن مظفر، محمدحسین نایینی، آقا ضیاءالدین عراقی، عبدالهادی شیرازی، سید علی قاضی طباطبایی، محمد حسین اصفهانی.
شاگردان احمد قبیسی، احمد وائلی، سید جواد شبر، سید حسین خرسان، عبدالهادی فضلی، سید عبدالهادی محسن حکیم، سید محمد بحرالعلوم.
شناخته‌شده برای فعالیت‌های علمی و اجتماعی
دین اسلام
مذهب شیعه
آثار اصول الفقه، المنطق، عقائد الامامیه

محمدرضا مظفر (۱۳۲۲- ۱۳۸۳ق) عالم شیعی قرن چهاردهم. او تحصیلاتش را در حوزه علمیه نجف آغاز کرد و از درس محمد حسین نائینی، آقا ضیاء عراقی، قاضی طباطبایی بهره برد و خود نیز شاگردان بسیاری تربیت کرد. مظفر با استفاده از موقعیتش در حوزه نجف و برای تحقق اندیشه‌هایش دست به تأسیس مراکز علمی و فرهنگی متعددی زد. در تقریب بین مذاهب و شیعه و سنی گام برداشت. تألیفات او به شیوه نو و ساده نگارش شده است. کتاب‌های اصول فقه و المنطق او از منابع درسی حوزه‌های علمیه است.

زندگینامه

محمدرضا مظفر در ۵ شعبان سال ۱۳۲۲ق در یکی از محله‌های نجف به نام «براق» و پنج ماه پس از وفات پدرش به دنیا آمد. پدرش محمد بن عبدالله مظفر از سلسله آل مظفر و در زمره فقیهان و مجتهدان نجف بود. مادرش دختر شیخ عبدالحسین طریحی (متوفای ۱۲۹۳ق) است. در آغاز برادر بزرگترش، شیخ عبدالنبی (درگذشت ۱۳۳۷ق) کفالت او را بر عهده گرفت.[۱] [۲] پس از درگذشت شیخ عبدالنبی، برادر دیگرش، شیخ محمدحسن مظفر (درگذشت ۱۳۷۵ق) سرپرستی او را به عهده گرفت.[۳]

شیخ محمدرضا در شب ۱۶ رمضان ۱۳۸۳ق در نجف درگذشت و در کنار مزار برادرش شیخ محمدحسن به خاک سپرده شد.[۴]

تحصیلات

محمدرضا مظفر تحصیلات خود را در نجف آغاز کرد. او پس از فراگیری خواندن و نوشتن، در سیزده سالگی راهی مکتب علوم دینی شد و به آموختن مبانی و اصول ادبیات عرب پرداخت. او در این مقطع از درس شیخ محمد طه حویزی بهره برد. مظفر سپس دوره سطح فقه و اصول را سپری کرد و در جلسات دروس عالی استادان صاحب نام حاضر شد.[۵] برخی از استادان او عبارت‌اند از : محمدحسن مظفر (برادر بزرگش)، محمدحسین نایینی، آقا ضیاءالدین عراقی، سید عبدالهادی شیرازی، سید علی قاضی طباطبایی و محمدحسین غروی اصفهانی.[۶]

شاگردان

مظفر شاگردان بسیاری را در منتدى النشر، دانشکده فقه و مراکز آموزشی دیگر تربیت کرد. برخی از شاگردان او عبارت‌اند از: شیخ احمد وائلی، سیدجواد شُبَّر، عبدالهادی فضلی، سیدمحمد صدر، محمدعلی تسخیری، محمدمهدی آصفی و سیدهادی فیاض.[۷]

خدمات علمی، فرهنگی و اجتماعی

تأسیس جمعیت منتدی النشر

«منتدی النشر» به معنای فراخوانی یکدیگر در گسترش فرهنگ و علوم اسلامی است. مظفر با تشکیل جمعیت «منتدی النشر» کم کم به اهداف اصلاحی خود نزدیک‌تر شد. این تشکل علمی و مذهبی در سال ۱۳۵۳ق، از دولت وقت عراق مجوز فعالیت گرفت. در ماده ۴ اساسنامه جمعیت آمده است:

اهداف منتدی النشر عبارت است از عمومیت دادن فرهنگ اسلامی و علمی، و اصلاح اجتماعی به وسیله نشر، تألیف، و آموزش، با استفاده از شیوه‌های مشروع.[۸] [۹]

تأسیس دانشکده منتدی

مظفر در سال ۱۳۵۵ق به دنبال تحقق اهداف جمعیت منتدی النشر، مدرسه علوم دینی را تأسیس کرد که در آن، دروس فقه استدلالی، تفسیر، اصول فقه و فلسفه تدریس می‌شد. شیخ محمدجواد بلاغی، شیخ عبدالحسین دشتی و شیخ عبدالحسین حلی از استادان این دانشکده بودند.[۱۰]

سید محمد کلانتر، شیخ محمد رضا مظفر، سید محمد سعید آل صاحب عبقات

تأسیس مدارس منتدی

تأسیس مدارس منتدی النشر گام بعدی مظفر بود که با استقبال بزرگان حوزه نجف و خاندان‌های مشهور این شهر مواجه شد و این اقبال عمومی در توسعه این مدارس کارگشا بود. در این مدارس، در طول چند دهه، مقاطع تحصیلی ابتدایی، متوسطه(ثانویه) و پیش دانشگاهی(اعدادیه) دایر بود و در مجموع، دروس جدید با گرایش ترویج فرهنگ دینی آموزش داده می‌شد.[۱۱] [۱۲]

تأسیس دانشکده فقه

نوشتار اصلی: دانشکده فقه نجف

مظفر در سال ۱۳۷۶ق دانشکده فقه را در نجف اشرف تأسیس کرد. وزارت فرهنگ عراق در سال ۱۳۷۷ق، آن را به رسمیت شناخت. مواد درسی این دانشکده عبارت بودند از: فقه امامیه، فقه تطبیقی، اصول فقه، تفسیر، حدیث، درایه، علوم تربیتی، روان‌شناسی، ادبیات، تاریخ ادبیات، جامعه شناسی، تاریخ اسلام، فلسفه اسلامی، فلسفه جدید، منطق، تاریخ جدید، اصول تدریس، نحو، صرف و زبان خارجی.

محمدرضا مظفر در این دانشکده به تدریس فلسفه مشغول بود، و هم‌زمان با آن، کتاب اصول الفقه را آماده می‌کرد تا در دانشکده فقه تدریس شود. او همچنین سرپرستی دانشکده و نظارت بر کارهای تألیفی آن را بر عهده داشت.[۱۳]

اصول الفقه مظفر.jpg

تألیفات و تدوین کتاب‌های درسی

تدوین کتاب‌های المنطق، اصول الفقه و عقائد الامامیه گونه‌ای نوسازی در نگارش کتاب‌های درسی به شمار می‌رود. هم اکنون این کتاب‌ها از متون درسی حوزه قم به‌شمار می‌آید.

نوشتار اصلی: اصول الفقه (مظفر)

اصول الفقه: مظفر این اثر را به قصد تدریس در دانشکده فقه نجف و به منظور رفع خلأ موجود بین دو کتاب «معالم» و «کفایه» نوشته است. مظفر با تأسی از ابتکار استادش شیخ محمد حسین غروی اصفهانی - در دسته بندی مباحث - این اثر را تنظیم کرده است. اصول الفقه نیز همچون بسیاری از آثار او با قلمی ساده نگاشته شده و ویژگی اصلی آن ارائه مطالب پیچیده اصولی با بیانی روشن و قلم معیار علمی است.

کتاب عقائد الامامیه مظفر.jpg

عقاید الامامیه: این کتاب، مجموعه‌ای از عقاید اسلامی بر اساس روش اهل بیت(ع) بوده که به صورتی فشرده و رسا تنظیم شده است. مظفر پیشتر، این مطالب را در سال ۱۳۶۳ق در دانشکده دینی منتدی ارائه کرده بود و سپس آن را به این نام و همچنین به نام «عقاید الشیعه» به چاپ رساند و هدف او از نگارش آن، تقریب بین مذاهب اسلامی بود.

نوشتار اصلی: المنطق (مظفر)

المنطق: این اثر مجموعه درس‌های ارائه‌شده مظفر در باب منطق، از سال ۱۳۵۷ق در دانشکده منتدی النشر است. این کتاب به عنوان متن درسی حوزه و دانشگاه، جایگاهی ویژه را به خود اختصاص داده است.

دیگر آثار

  1. احلام الیقظه،
  2. تاریخ الاسلام،
  3. تتمه احلام الیقظه،
  4. حاشیة المکاسب،
  5. حریة الانسان و ارتباطها بقضاء الله،
  6. دیوان شعر،
  7. رسالة عملیة فی ضوء المنهج الحدیث
  8. الزعیم الموهوب السید ابوالحسن اصفهانی،
  9. السقیفة،
  10. شرح حال صدرالدین شیرازی(ملا صدرا
  11. شرح حال شیخ محمد حسن نجفی (صاحب جواهر)
  12. شرح حال شیخ حسین اصفهانی
  13. شرح حال ملا محمد مهدی نراقی
  14. شیخ الطوسی مؤسس جامعة النجف
  15. علی هامش السقیفة
  16. فلسفة ابن سینا
  17. الفلسفة الاسلامیة
  18. فلسفة الامام علی(علیه‌السلام)
  19. فلسفة الکندی
  20. المثل الافلاطونیة عند ابن سینا
  21. مجموعه اشعار (در کتاب شعراء الغری)
  22. مجموعه‌ای از رسائل در علم کلام
  23. مذاکرات الشیخ
  24. النجف بعد نصف قرن.

اشعار

مظفر از جوانی به سرودن شعر روی آورد. گفته‌اند جرقه‌های آغازین سرودن شعر نزد شیخ محمد طه حویزی افروخته شد. در «دیوان شعر» مظفر، نزدیک به پنج هزار بیت شعر وجود دارد.[۱۴]

پانویس

  1. مظفر، عقائد الامامیه، ص۲.
  2. تهرانی، نقباء البشر، ج۲، ص۷۷۲.
  3. الخاقانی، شعراء الغری، ۱۴۰۸ق، ج۸، ص۴۵۱.
  4. شبر، ادب الطف، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۷۱؛ تهرانی، نقباء البشر، ج۲، ص۷۷۳.
  5. مظفر، عقائد الامامیه، ص۳.
  6. شبر، ادب الطف، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۷۱.
  7. سایت فرهیختگان.
  8. مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  9. شبر، ادب الطف، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۷۰.
  10. گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۶۸۲.؛ مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  11. گلشن ابرار، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۶۸۲.
  12. مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  13. مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن.
  14. مظفر، عقائد الامامیه، ص۶و۷؛ شبر، ادب الطف، ۱۴۰۹ق، ج۱۰، ص۱۷۰.

منابع

  • تهرانی، آقا بزرگ، طبقات اعلام الشیعه نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد، دارالمرتضی.
  • شبر، جواد، ادب الطف او شعراء الحسین، بیروت، دار المرتضی، ۱۴۰۹ق.
  • علی الخاقانی، شعراء الغربی او النجفیات، قم، مکتبة آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی، ۱۴۰۸ق.
  • گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم، نشر معروف، قم، ۱۳۸۵ش.
  • مظفر، محمدرضا، عقائد الامامیه، حامد حفنی داود، قم، انصاریان.