ادا

اَدا، اصطلاحی در فقه اسلامی، به معنای انجام‌دادن عمل عبادی در زمان تعیین‌شده از سوی شارع است؛ مانند خواندن نماز در وقت مخصوص آن. در مقابلِ آن، «قضا» قرار دارد که به انجام عمل پس از پایان وقت مقرر گفته می‌شود. گاهی نیز «ادا» به انجام تکلیف شرعی، اعم از انجام آن در وقت مقرر یا خارج از آن، گفته می‌شود؛ مانند ادای قضای نماز.^[۱]

اعمال عبادی از جهت زمان انجام به دو دسته تقسیم می‌شوند:

اعمالی که برای آنها در شریعت زمان مشخصی تعیین شده است؛ مانند نمازهای واجب روزانه و روزه ماه رمضان. اگر این اعمال در زمان تعیین‌شده انجام شوند، «ادا» و اگر پس از پایان وقت انجام شوند، «قضا» شمرده می‌شوند. برای نمونه، وقت نماز صبح از طلوع فجر تا طلوع خورشید و وقت روزه از طلوع فجر تا مغرب شرعی است.
اعمالی که زمان مشخصی برای آنها تعیین نشده است؛ مانند ازاله نجاست از مسجد و امر به معروف و نهی از منکر.^[۲]

پانویس

↑ موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، الموسوعة الفقهیة، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۱۲-۲۴.
↑ ذهنی تهرانی، بیان المراد، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۳۶۳-۳۶۴؛ فاضل موحدی لنکرانی، ایضاح الکفایه، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۵۱۰-۵۱۴؛ مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن‌، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۴۲۹؛ موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، الموسوعة الفقهیة، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۲۴-۲۵.

منابع

ذهنی تهرانی، سید محمدجواد، بیان المراد، شرح فارسی بر اصول الفقه‌، قم، گنجینه ذهنی، ۱۳۸۸ش.
فاضل موحدی لنکرانی، محمد، ایضاح الکفایة؛ تعلیقه کفایة الأصول‌، قم، انتشارات نوح، ۱۳۸۵ش.
مکارم شیرازی، ناصر، دائرةالمعارف فقه مقارن‌، قم، مدرسة الامام علی بن ابی‌طالب(ع)، ۱۴۲۷ق.
موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، الموسوعة الفقهیة، قم، مؤسسة دائرة معارف الفقه الإسلامی، ۱۴۲۸ق.

[1] موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، الموسوعة الفقهیة، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۱۲-۲۴.

[2] ذهنی تهرانی، بیان المراد، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۳۶۳-۳۶۴؛ فاضل موحدی لنکرانی، ایضاح الکفایه، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۵۱۰-۵۱۴؛ مکارم شیرازی، دائرة المعارف فقه مقارن‌، ۱۴۲۷ق، ج۱، ص۴۲۹؛ موسسه دایرة المعارف فقه اسلامی، الموسوعة الفقهیة، ۱۴۲۸ق، ج۸، ص۲۴-۲۵.

[۱]

[۲]

ن ب و اصطلاحات فقهی
اجتهاد و تقلید	فقه فتوایی • فقه استدلالی • تکلیف شرعی • تقلید از مجتهد • اجتهاد • مجتهد • فقیه جامع‌الشرائط • مرجع تقلید • فتوا • تقلید از اعلم • بلوغ • احتیاط واجب • احتیاط مستحب • احتیاط • حاکم شرع • تغییر فتوا • مجتهد متجزی
احکام تکلیفی	واجب • واجب عینی • واجب تعبدی • واجب توصلی • واجب کفایی • واجب تعیینی • واجب تخییری • واجب فوری • حرام • مستحب • مکروه • مباح
سایر	اختلاف الفقها • آیات الاحکام • فهرست آیات الاحکام • ابواب فقه • تقیه • منطقة الفراغ • ولایت فقیه • قیاس • احکام عملی • احکام وضعی • احکام اولیه • احکام ثانویه • حکم حکومتی • احکام شرعی • ضروری دین • ضروری مذهب • جاهل قاصر • جاهل مقصر • احکام تأسیسی • احکام امضائی • مسائل مستحدثه • اجماع • اجماع محصل • اجماع منقول • فریضه • فقه حکومتی • فقه سیاسی • فقه امنیت • فقه مقاومت • اسیر • فقه مقارن • معاملات • اجتهاد در مقابل نص • اداء و قضاء • درهم شرعی • دینار شرعی • مباهته • کنیز • ما فی الذمه • اکراه • شارع • ایجاب و قبول • روزه وصال • عیدین • حق اختصاص • سن رشد • بیع الخیار • امانت شرعی • امانت مالکی • خیانت در امانت • نبش قبر • ذمه • مستبصر • ابراء • نیابت در عبادت • تعبد • حلال‌زادگی • روزه سکوت • ارشاد جاهل • حسبه • امور حسبه • تترس • برده‌داری • تعرب بعد الهجرة • تشریع احکام • فقه معاصر • قصد رجا • قصد ورود • اخذ اجرت بر واجبات • مستثنیات دین • آتش‌بس • صلح با دشمن • استبدال موقوفه • کودک ممیز
ابواب فقه