میر محمدصالح خاتون‌آبادی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
میر محمدصالح خاتون‌آبادی
اطلاعات فردی
تاریخ تولد ۱۰۵۸ق
زادگاه اصفهان
تاریخ وفات ۱۱۲۶ق
محل دفن نجف
شهر وفات اصفهان
اطلاعات علمی
استادان محمدبن حسن شِروانی، آقا حسین خوانساری، محمدباقر مجلسی
شاگردان محمدحسین خاتون‌آبادی، سید نورالدین جزایری
محل تحصیل اصفهان
اجازه روایت از محمدباقر مجلسی
سایر امام جمعه، سرپرست حوزه علمیه اصفهان، شیخ الاسلام

میر محمد صالح خاتون آبادی (۱۰۵۸ق ۱۱۲۶ق) فقیه، محدّث امامی قرن یازدهم و دوازدهم، شاگرد و داماد محمد باقر مجلسی است. پس از درگذشت مجلسی امام جمعه و شیخ الاسلام اصفهان شد.

ولادت و درگذشت

میر محمدصالح فرزند عبدالواسع در ۱۰۵۸ق در خانواده‌ای مشهور در اصفهان به دنیا آمد.

سال وفاتِ میر محمدصالح خاتون آبادی، در برخی منابع[۱]۱۱۱۶ق ذکر شده، اما در تتمیم وقایع السنین و الاعوام، در ذکر رویدادهای سال‌های ۱۱۲۴ق تا ۱۱۲۶ق از او نام برده شده[۲] و بنابراین به نظر می‌رسد که تاریخ وفات او ۱۱۲۶ق است و سال فوت میر اسماعیل خاتون آبادی، از عموزادگان او، ۱۱۱۶ق بوده است. میرمحمدصالح در اصفهان درگذشت و در نجف به خاک سپرده شد.[۳]

اساتید

خاتون آبادی فقه و حدیث را نزد محمدبن حسن شِروانی، معروف به ملامیرزا (متوفی ۱۰۹۸ق) فراگرفت. بیست سال نزد آقا حسین خوانساری (متوفی ۱۰۹۸ق) درس خواند و شرح اشارات، شفا و شرح لمعه را از او فراگرفت. سی سال نیز نزد محمدباقر مجلسی (متوفی ۱۱۱۰ق) شاگردی و از او اجازه نقل حدیث داشت.[۴]

وی ابتدا به حکمت و علوم عقلی گرایش داشت، اما بعدها با تأثیرپذیری از محمدباقر مجلسی، بیشتر به تحصیل و تحقیق در فقه و حدیث روی آورد[۵] و در کلام و تفسیر قرآن نیز تبحر یافت.[۶]

شاگردان

آثار علمی

آثار حدیثی و فقهی

  1. شرح کتاب مَن لایحضُرُه الفقیه
  2. شرح الاستبصار
  3. رساله اسرار الصلوة
  4. رساله التهلیلیة
  5. چندین رساله درباره رؤیت هلال[۸]

آثار تفسیری

  1. تفسیر سورةالاخلاص
  2. تفسیر سورةالفاتحه[۹]

آثار کلامی

  1. الایمان و الکفر
  2. الجامع فی الاصول و العقاید یا اصول العقاید
  3. رسالةٌ فی عصمة الانبیاء[۱۰]

متفرقه

  1. حدائق المقرّبین را درباره ملائکه و سرگذشت انبیا
  2. ائمه و علما
  3. رَوادع النفوس در علم اخلاق
  4. ذریعةالنجاح درباره ادعیه[۱۱]
  5. التقویم الشرعی یا منتخب تقویم المؤمنین؛ که یکی از مباحث آن، روزهای خوش یمن و بد یمن سال است.[۱۲]

داماد علامه مجلسی

خاتون آبادی، داماد محمدباقر مجلسی و بسیار مورد احترام و اعتماد او بود.[۱۳] چنانچه هنگام وفات مجلسی، هشت مجلد از بحارالانوار به صورت مُسَوَّده و پیش‌ نویس و بدون توضیح باقی مانده بود، و مجلسی، اتمام آن را به میرمحمدصالح وصیت کرد. همچنین مجلسی از وی خواسته بود شرح ناتمام او بر کافی، با نام مرآة العقول را به پایان رساند.[۱۴]

مناصب

خاتون آبادی پس از درگذشت مجلسی، با وجود عالمان بزرگی مانند فاضل هندی (متوفی ۱۱۳۷ق) و آقا جمال الدین خوانساری (متوفی ۱۱۲۲ق)، امام جمعه و سرپرست حوزه علمی اصفهان شد[۱۵] و پس از وفات جعفر بن عبداللّه کمَرِه‌ای (شیخ الاسلام اصفهان) در ۱۱۱۵ق، شیخ الاسلام شهر شد.[۱۶]

پس از مدتی مناسبات او با شاه سلطان حسین (حکومت: ۱۱۰۵۱۱۳۵ق)، که از ابتدا نیز رغبت چندانی به انتصاب او در این سِمَت نداشت، تیره گشت و در ربیع الآخر ۱۱۲۴ق عزل شد ولی بار دیگر در ۱۱۲۵ق، با وساطت مریم بیگم عمه شاه، به این سمت منصوب شد.[۱۷]

پانویس

  1. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۲، ص۴۸
  2. خاتون آبادی، عبدالحسین ص۵۶۵-۵۶۷
  3. آقابزرگ طهرانی، طبقات، ص۳۶۸؛ حسینی اشکوری، ص۱۱۱
  4. خاتون آبادی، محمدصالح، ۲۳۲-۲۳۴؛ حسینی اشکوری، ص۱۱۱
  5. خاتون آبادی، محمدصالح، ۲۳۳ - ۲۳۴
  6. موسوعة طبقات الفقهاء، ج ۱۲، ص۳۸۴
  7. امین، ج ۲، ص۴۸۰ ؛ حسینی اشکوری، ص۱۲۱۳، ۱۱۱
  8. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۲، ص۴۸، ج ۴، ص۵۱۶، ج ۶، ص۲۷۲، ج ۱۱، ص۱۶۰، ۲۳۰، ۳۰۹، ج ۱۳، ص۸۴، ج ۱۴، ص۹۴، ج ۲۵، ص۲۳۹
  9. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۴، ص۳۳۵، ۳۳۹
  10. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۲، ص۱۹۷و۱۹۸، ۵۱۵و۵۱۶، ج ۵، ص۲۸، ج ۱۵، ص۲۷۳
  11. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۶، ص۲۸۹، ج۱۰، ص۳۲۳۳، ج ۱۱، ص۲۵۶
  12. آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۴، ص۳۹۷، ۴۰۳، ج ۲۲، ص۳۸۷و۳۸۸ و ج ۱، ص۳۰۶، ج ۲، ص۴۴۰، ج ۳، ص۴۴۷، ج ۷، ص۱۰۷، ۲۴۲، ج ۱۱، ص۴۱-۴۲، ج ۲۰، ص۳۱۹
  13. خوانساری، ج ۲، ص۳۶۴؛ نوری، ص۱۴۸
  14. خاتون آبادی، محمدصالح، ص۲۳۳ ؛ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج ۴، ص۴۱۵
  15. خوانساری، ج ۲، ص۳۶۴؛ حبیب آبادی، ج ۲، ص۳۱۵، ۳۱۸و۳۱۹؛ امین، ج ۹، ص۲۵۳
  16. خاتون آبادی، عبدالحسین، ص۵۵۳-۵۵۵
  17. خاتون آبادی، عبدالحسین، ص۵۶۵

منابع

  • آقابزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علی نقی منزوی و احمدمنزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳
  • آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: الکواکب المنتشرة فی القرن الثانی بعدالعشرة، چاپ علی نقی منزوی، تهران ۱۳۷۲ش
  • امین، محسن، اعیان الشیعة، بیروت، ۱۴۰۳ق
  • حبیب آبادی، محمدعلی، مکارم الآثار، اصفهان ۱۳۶۲ش
  • حسینی اشکوری، احمد، تلامذةالعلامة المجلسی و المجازون منه، چاپ محمود مرعشی، قم ۱۴۱۰
  • خاتون آبادی، عبدالحسین بن محمدباقر، وقایع السنین و الاعوام، یا، گزارشهای سالیانه از ابتدای خلقت تا سال ۱۱۹۵ هجری، چاپ محمدباقر بهبودی، تهران ۱۳۵۲ش
  • خاتون آبادی، محمدصالح، حدائق المقربین، نسخه خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی،ش ۳/۵۵۰۱
  • خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات فی احوال العلماء و السادات، چاپ اسداللّه اسماعیلیان، قم، ۱۳۹۲ق
  • موسوعة طبقات الفقهاء، اشراف جعفر سبحانی، قم: مؤسسة الامام الصادق، ۱۴۱۸۱۴۲۴
  • نوری، حسین، فیض قدسی: زندگینامه علامه محمدباقر مجلسی (۱۰۳۷۱۱۱۰ه‍.ق)، ترجمه جعفر نبوی، تهران ۱۳۷۴ش

پیوند به بیرون