مدرسه نیمآورد
 | |
| اطلاعات اوليه | |
|---|---|
| بنيانگذار | زینببیگم |
| تأسیس | سال ۱۱۱۱ هجری قمری |
| کاربری | مدرسه • آموزشی |
| مکان | اصفهان |
| مشخصات | |
| مساحت | بیش از ۱۰۰۰ متر مربع |
| وضعیت | فعال |
| شماره ثبت | شماره ۳۷۸ – ۱۱/ ۹/۳۰ |
مدرسه نیمآورد یکی از مدارس علمیه تاریخی اصفهان است که در دوره صفوی احداث شده و در محدوده بازار این شهر واقع شده است.[۱] تاریخ دقیق بنای آن مشخص نیست، اما براساس اسناد موجود، احداث آن به سال ۱۱۱۱ق در دوره شاه سلطان حسین صفوی نسبت داده میشود.[۲] بانی این مدرسه، زینببیگم، همسر حکیمالملک اردستانی بوده که آن را وقف تحصیل علوم دینی کرده است.[۳]
گفته شده که زینببیگم و همسرش، پس از سفری به هند و موفقیت در درمان دختر یکی از پادشاهان آن دیار، هدایای قابل توجهی دریافت نمودند.[۴] پس از بازگشت به اصفهان، این هدایا صرف امور خیریه و عامالمنفعه شد. بر این اساس، زینببیگم اقدام به احداث ساخت مسجد و مدرسه نیمآورد نمود و حکیمالملک نیز مدرسه کاسهگران را بنا کرد.[۵]
مدرسه نیمآورد در دو طبقه با ایوانهای شمالی و جنوبی برای تدریس و نماز و حجرههایی برای طلاب ساخته شده است.[۶] کتیبه سردر آن شامل سوره اخلاص و آیات ۷۸ و ۷۹ سوره اسرا است که در دوره پهلوی اول به اهتمام سید عبدالعلی عقلایی به خط ثلث، نگاشته شده است.[۷] تزئینات مدرسه شامل مقرنسهای گچبری و کاشیکاری است[۸] و اشعاری با گچبری و خط نستعلیق توسط ابوالفتوح گلستانه در آن نوشته شده است. همچنین، حیاط مدرسه دارای حوض و چهار باغچه برای گلکاری و درختکاری به شیوه باغهای ایرانی است.[۹]
وقفنامه مدرسه نیمآورد در سال ۱۱۱۱ق توسط آقا جمال خوانساری تنظیم و اجرا شد.[۱۰] موقوفات این مدرسه که توسط زینببیگم و همسرش حکیمالملک تعیین شده بود، ابتدا به وکیلشان میرزا رشید اردستانی و سپس به فرزندان او واگذار شد.[۱۱] میرزا رشید مأمور خرید املاکی برای تأمین هزینههای مدرسه و طلاب بود.[۱۲] این وقفنامه با شماره بایگانی ۱۰۵ در اداره کل اوقاف اصفهان نگهداری میشود.[۱۳]
مدرسه نیمآورد با مساحت بیش از ۱۰۰۰ متر مربع، امروزه یکی از مدارس فعال حوزه علمیه اصفهان است[۱۴] که محل سکونت و تحصیل طلاب و تدریس دروس حوزوی است.[۱۵] این مدرسه که سابقه اقامت و تحصیل عالمان شیعه از دوره صفوی تا کنون را دارد، چندین بار بازسازی شده[۱۶] و در فهرست آثار ملی با شماره ۳۷۸–۱۱/۹/۳۰ به ثبت رسیده است.[۱۷] از جمله شخصیتهای برجسته که در این مدرسه تحصیل کردهاند میتوان به میرزا ابوالقاسم رشتی، ابوالقاسم رفیعی مهرآبادی، میرزا بدیع دربامامی، شیخ عبدالکریم گزی، سید محمدباقر درچهای، سید حسین طباطبایی بروجردی و جلالالدین همایی اشاره کرد.[۱۸]
پانویس
- ↑ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۰۸.
- ↑ مهدوی، اصفهان دارالعلم شرق: مدارس دینی اصفهان، ۱۳۸۶ش، ص۲۷۲.
- ↑ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۰۸.
- ↑ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۰۶و۱۰۷.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۰۹.
- ↑ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۰۸؛ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۱۱.
- ↑ مهدوی، اصفهان دارالعلم شرق: مدارس دینی اصفهان، ۱۳۸۶ش، ص۲۷۲؛ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۱۸.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۱۰.
- ↑ «مدرسه نیمآورد و پرورش بزرگان»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۰۹.
- ↑ «مدرسه نیمآورد و پرورش بزرگان»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۱۷و۱۱۸.
- ↑ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۱۰.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۱۹.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۱۱-۲۱۹.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۲۱۱.
- ↑ «مدرسه نیمآورد و پرورش بزرگان»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ «مدرسه نیمآورد و پرورش بزرگان»، خبرگزاری ایمنا؛ خوشنودی، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، ص۱۰۷.
منابع
- خوشنودی، عفت، «معرفی زینببیگم و مدرسه و مسجد موقوفه وی»، در مجله وقف میراث جاویدان، سال بیستودوم، شماره ۸۷، پاییز ۱۳۹۳ش.
- «مدرسه نیمآورد و پرورش بزرگان»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ انتشار: ۱ بهمن ۱۳۹۵ش.
- موحد ابطحی، حجت، ریشهها و جلوههای تشیع حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، اصفهان، دفتر تبلیغات المهدی(عج)، ۱۴۱۸ق.
- مهدوی، مصلحالدین، اصفهان دارالعلم شرق: مدارس دینی اصفهان، اصفهان، سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان، ۱۳۸۶ش.