علیاکبر شیخالاسلام
 شیخالاسلام اصفهان در دوران قاجار | |
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | میرزا علیاکبر شیخالاسلام اصفهانی |
| لقب | شیخالاسلام |
| شهر تولد | اصفهان |
| تاریخ درگذشت | شب ۲۲ ذیالقعده سال ۱۳۵۰ق |
| شهر درگذشت | مشهد |
| آرامگاه | مدرسه علمیه میرزا جعفر |
| خویشاوند سرشناس | محمدباقر نجفی مسجدشاهی (پدربزرگ) و نورالله نجفی (دایی) و محمدتقی آقا نجفی (دایی) |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات سیاسی | |
| مناصب | شیخالاسلام اصفهان |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | سید محمدباقر درچهای و محمدتقی آقا نجفی و جهانگیرخان قشقایی و آخوند کاشی |
علیاکبر شیخالاسلام (۱۲۸۵-۱۳۵۰ق)[۱] از علمای اصفهان در اواخر دوران قاجار،[۲] که در نهضت مشروطیت با نورالله نجفی اصفهانی، از رهبران مشروطه، همکاری داشت.[۳] او همچنین در دوره چهارم مجلس شورای ملی (۱۳۰۰–۱۳۰۲ش) نماینده مردم اصفهان بود.[۴] علیاکبر پس از درگذشت برادرش، میرزا محمدحسن، در سال ۱۳۰۹ق به مقام شیخالاسلامی (بالاترین مقام دینی از دوره صفویه تا پهلوی)[۵] در اصفهان رسید.[۶] گفته شده، وی آخرین عالمی بود که در اصفهان به منصب شیخالاسلام رسید و این مقام با مشروطه از بین رفت.[۷]
شیخالاسلام در هیئت علمیه اصفهان[۸] و کمیته دفاع ملی[۹] فعالیت داشت و عضو شرکت اسلامیّه[۱۰] و انجمن ولایتی اصفهان[۱۱] و انجمن ملی اصفهان بود.[۱۲] وی پس از مشروطه، ریاست دادگستری اصفهان را بر عهده گرفت، اما به دلیل اشتغال به امور دیگر استعفا داد.[۱۳] او در سال ۱۳۲۵ق به هیئت مدیریت مدارس ایمانیه، عَلیّه و اَیتام اصفهان پیوست.[۱۴] شیخالاسلام بین سالهای ۱۳۳۴ تا ۱۳۳۶ق، رئیس شهرداری اصفهان بود.[۱۵] برخی گزارشها، سوءتدبیر او و سودجویی عدهای[۱۶] را از عوامل قحطی و گرانی آن دوران دانستهاند.[۱۷]
بر اساس برخی گزارشها، شیخالاسلام نخستین کسی بود که عبارت «سیاست ما عین دیانت ما و دیانت ما عین سیاست ماست» را در سال ۱۳۴۰ق در مجلس شورای ملی بیان کرد. بعدها، سید حسن مدرس نیز این عبارت را تکرار نمود.[۱۸]
میرزا علیاکبر شیخالاسلام اصفهانی[۱۹] فرزند میرزا محمدرحیم، پیش از سال ۱۲۹۰ق در اصفهان متولد شد.[۲۰] مادرش، دختر محمدباقر نجفی مسجدشاهی و خواهر نورالله نجفی[۲۱] و محمدتقی آقا نجفی[۲۲] بود. علی اکبر شش فرزند داشت.[۲۳]
علیاکبر در اصفهان نزد سید محمدباقر درچهای،[۲۴] محمدتقی آقا نجفی،[۲۵] جهانگیرخان قشقایی[۲۶] و آخوند کاشی[۲۷] به تحصیل پرداخت و سپس دو سال در عراق به تحصیل ادامه داد.[۲۸] او با حاج آقا رحیم ارباب، هم مباحثه بود.[۲۹]
شیخالاسلام پس از تصویب قانون متحدالشکل کردن لباس، در سال ۱۳۴۸ق(۱۳۰۷ش)، همراه با جمعی از خانواده خود از اصفهان به مشهد مهاجرت کرد.[۳۰] او در شب ۲۲ ذیالقعده سال ۱۳۵۰ق درگذشت و در مدرسه علمیه میرزا جعفر مشهد، جزئی از حرم امام رضا(ع)، دفن شد.[یادداشت ۱][۳۲]
پانویس
- ↑ فراهانی، روزشمار تاریخ معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۲۵۶.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۴.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۵.
- ↑ فراهانی، روزشمار تاریخ معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۲۵۶.
- ↑ دائرة المعارف جهان نوین اسلام، ج۳، ص۲۱۴.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۵.
- ↑ موحد ابطحی، ریشهها و جلوههای تشیع، ۱۴۱۸ق، ج۱، ص۴۵۳.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۴۷.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۴۸.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۴۵.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۴۵.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۵.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۵۵.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۵۰.
- ↑ مهدوی، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ۱۳۶۷ش، ج۳، ص۲۳۶.
- ↑ مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۵۷.
- ↑ مهدوی، دانشمندان و بزرگان اصفهان، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۳۵۷.
- ↑ «مبدع جمله «سیاست ما عین دیانت ما» کیست؟»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا).
- ↑ فراهانی، روزشمار تاریخ معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ج۲، ص۲۵۶.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۴.
- ↑ مهدوی، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، ۱۳۶۷ش، ج۳، ص۲۳۵.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۴۵.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۵۸.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۴.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۴.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۴.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۴.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۵.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، ص۱۴۲.
- ↑ مهدوی، خاندان شیخ الاسلام اصفهان، گلبهار، ص۱۵۷.
- ↑ پسندیده، حوزه علمیه خراسان، ۱۳۸۵ش، ص۱۵۰.
- ↑ مهدوی، اعلام اصفهان، ۱۳۸۶ش، ج۴، ص۶۳۵.
یادداشت
- ↑ در بازسازیهای حرم رضوی پس از انقلاب اسلامی، مدرسه میرزا جعفر در محدوده حرم امام رضا(ع) (شمال صحن انقلاب اسلامی و غرب بست شیخ طبرسی) قرار گرفته و جزئی از دانشگاه علوم اسلامی رضوی شده است.[۳۱]
منابع
- فراهانی، حسن، روزشمار تاریخ معاصر ایران، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۸۵ش.
- مهدوی، مصلحالدین، اعلام اصفهان، اصفهان، شهرداری اصفهان، ۱۳۸۶ش.
- مهدوی، مصلحالدین، تاریخ علمی و اجتماعی اصفهان، قم، الهدایة، ۱۳۶۷ش.
- مهدوی، مصلحالدین، خاندان شیخ الاسلام اصفهان (از عصر صفویه تا دوران معاصر)، اصفهان، گلبهار، بیتا.
- مهدوی، مصلحالدین، دانشمندان و بزرگان اصفهان، اصفهان، گلدسته، ۱۳۸۴ش.
- «مبدع جمله سیاست ما عین دیانت ما، کیست؟»، خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، تاریخ درج مطلب: ۱۸ خرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱ اسفند ۱۴۰۴ش.
- موحد ابطحی، حجت، ریشهها و جلوههای تشیع و حوزه علمیه اصفهان در طول تاریخ، اصفهان، دفتر تبلیغات، ۱۴۱۸ق.