خاندان جواهری
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| نامهای دیگر | «آل جواهری»، «آل صاحب جواهر» و «آل جواهرالکلام» |
| وجه نامگذاری | انتساب به شیخ محمدحسن نجفی، مشهور به «صاحب جواهر» |
| صدر خاندان | شیخ محمدحسن نجفی |
| بنیانگذار | شیخ محمدحسن نجفی |
| خاستگاه | نجف |
| عصر | سده سیزدهم تا پانزدهم قمری |
| مذهب | شیعه امامیه |
| مکان استقرار | نجف، بروجرد، قم، تهران، خوزستان، بغداد |
| ویژگی | خاندان علمی و فقهی شیعه؛ پرورشدهنده فقیهان، مراجع تقلید، ادیبان، شاعران و پژوهشگران |
| حوادث | مشارکت برخی از اعضای خاندان در نهضت مشروطه، جهاد علیه اشغال عراق توسط انگلیس، فعالیتهای سیاسی و فرهنگی در عراق و ایران |
| شخصیتها | |
| مراجع تقلید | عبدالحسین بن محمدحسن نجفی، علی بن باقر جواهری |
| مشاهیر | شیخ محمدحسن نجفی، علی بن باقر جواهری، عبدالعزیز جواهری، جواد جواهری، محسن جواهری |
| عالمان | محمد (حمید)، عبدالحسین، حسن، حسین بن محمد، علی (علّاوی) بن محمد، احمد بن عبدالحسین، شریف بن عبدالحسین، عبدالحسین بن عبدعلی، صادق بن باقر، علی بن باقر، عبدالصاحب بن حسن، احمد بن حسین، عباس بن علی، جواد بن علی، محمدحسن بن احمد، محسن بن شریف، عبدالرسول بن شریف، عبدالعزیز بن عبدالحسین، یحیی بن احمد، علی بن احمد، هادی بن عباس، محمدحسن بن محسن، محمدتقی بن عبدالرسول، عبدالامیر بن هادی |
خاندان جواهری از خاندانهای علمی شیعه در عراق است که از سده سیزدهم تا پانزدهم قمری شناخته میشود. سرسلسله این خاندان، شیخ محمدحسن نجفی (متوفای ۱۲۶۶ق)، فقیه برجسته امامی و صاحب کتاب جواهرالکلام، است. این خاندان به سبب شهرت این اثر، با نامهای آل جواهری، آل صاحب جواهر و آل جواهرالکلام نیز شناخته میشود. بسیاری از فرزندان و نوادگان صاحب جواهر از عالمان، فقیهان، ادیبان و شاعران برجسته عصر خود بودهاند.
| طبقه | نام و نسب | سالشمار | جایگاه و استادان | فرزندان/آثار علمی/محل دفن |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | محمد (حُمَید)، فرزند صاحب جواهر | پیش از ۱۲۲۵–۱۲۵۰ق[۱] |
| |
| ۱ | عبدالحسین، فرزند صاحب جواهر | †۱۲۷۳ق | شاگرد صاحب جواهر و شیخ مرتضی انصاری؛ فقیه و مرجع تقلید.[۲] |
|
| ۱ | حسین، فرزند صاحب جواهر | †۱۲۷۷ یا ۱۲۸۰ق | ادیب و شاعر. |
|
| ۱ | عبدعلی، فرزند صاحب جواهر | ۱۲۶۰–۱۳۱۶ق |
| |
| ۱ | باقر، فرزند صاحب جواهر | پیش از ۱۲۶۰–۱۳۱۷ق |
| |
| ۱ | حسن، فرزند صاحب جواهر | ۱۲۶۶–۱۳۰۶ق[۶] | شاگرد آقارضا همدانی؛[۷] فقیه و مدرس.[۸] |
|
| ۱ | ابراهیم، فرزند صاحب جواهر | گزارشی از زندگی او و فرزندانش در دست نیست. | ||
| ۱ | موسی، فرزند صاحب جواهر | گزارشی از زندگی او و فرزندانش در دست نیست. | ||
| ۲ | حسین، فرزند محمد | حدود ۱۲۴۵–۱۲۹۰ق | شاگرد شیخ مرتضی انصاری، سید حسین کوهکمری و سید محمدحسن شیرازی؛ فقیه.[۱۰] |
|
| ۲ | علی (عَلّاوی)، فرزند محمد[۱۱] | †۱۳۱۷ق | فقیه، مدرس و امام جماعت بود. از شاگردان شیخ مرتضی انصاری و سیدحسین کوهکمری بهشمار میرفت، از کوهکمری اجازه روایت داشت و به عبدالله مامقانی اجازه روایت داد.[۱۲] |
|
| ۲ | احمد، فرزند عبدالحسین | †۱۳۰۲ق | شاگرد عبدالحسین طریحی، محمدحسین کاظمی و آقا رضا همدانی؛[۱۴] محمد حسن کبَّه (فقیه و شاعر، متوفی ۱۳۳۶ق) از شاگردان اوست.[۱۵] |
|
| ۲ | شریف، فرزند عبدالحسین | †۱۳۱۴ق | از شاگردان میرزای شیرازی، حسین خلیلی تهرانی، محمدحسین کاظمی، محمدهادی تهرانی و سید محمود طباطبایی بود و از محمدحسین کاظمی اجازه روایت داشت.[۱۷] | |
| ۲ | عبدالحسین، فرزند عبدعلی | ۱۲۸۲ یا ۱۲۸۶–۱۳۳۵ق | شاگرد میرزاحسین خلیلی، آخوند خراسانی، آقارضا همدانی و محمدطه نجف[۲۱] |
|
| ۲ | صادق، فرزند باقر | †۱۳۲۹ق[۲۳] | از شاگردان حاج میرزاحسین خلیلی تهرانی، آخوند خراسانی، محمدحسین کاظمی و محمدطه نجف بود[۲۴] و سید محسن حکیم از شاگردان او بهشمار میرفت.[۲۵] | |
| ۲ | علی، فرزند باقر | †۱۳۴۰ق / ۱۳۰۱ش | در علم رجال از شاگردان سیدمحمد هندی بود.[۲۶] فقیه و مرجع تقلید.[۲۷] |
|
| ۲ | عبدالصاحب، فرزند حسن | ۱۳۰۰ق–۱۳۱۲ش | شاگرد آقا ضیاء عراقی؛[۲۹] فقیه و مدرس. | شرح تبصره[۳۰] الاشارات والدلائل،[۳۱] تقریرات درس و حواشی فقهی.[۳۲] |
| ۳ | احمد، فرزند حسین بن محمد | پیش از ۱۲۷۰ق–۱۳۴۰ق / ۱۳۰۱ش | شاگرد آخوند خراسانی و سید محمدکاظم یزدی[۳۳] | فرزندان: یحیی و علی. |
| ۳ | عباس، فرزند علی (علّاوی) بن محمد | پیش از ۱۲۷۷–۱۳۱۹ق | شاگرد شیخ انصاری، محمدحسین کاظمی، سید محمدحسن شیرازی و حبیبالله رشتی[۳۴] |
|
| ۳ | جواد، فرزند علی (علّاوی) بن محمد | حدود ۱۲۷۷ق–۱۳۵۵ق / ۱۳۱۵ش | شاگرد عبدالله مازندرانی؛ فقیه و فعال سیاسی. |
|
| ۳ | محمدحسن، فرزند احمد بن عبدالحسین | ۱۲۹۳–۱۳۳۵ق | شاگرد آخوند خراسانی، سید محمدکاظم یزدی و آقارضا همدانی[۳۸] فقیه و شاعر. | منظومههای کلام و اصول.[۳۹] |
| ۳ | محسن، فرزند شریف بن عبدالحسین | ۱۲۹۵ق–۱۳۱۵ش | از شاگردان میرزاحسین نائینی و شیخالشریعه اصفهانی بود و از میرزاحسین نائینی اجازه اجتهاد داشت.[۴۰] عبدالله بن محمدصالح قطیفی، سیدعلی وداعی، علی شرقی و حسین قدیحی از شاگردان او بودند.[۴۱] |
|
| ۳ | عبدالرسول، فرزند شریف بن عبدالحسین | ۱۳۰۱ق–۱۳۴۶ش | شاگرد قاسم قسام، علی بن باقر جواهری، سید محمدکاظم یزدی، آخوند خراسانی، میرزا حسین نائینی و سید ابوتراب خوانساری[۴۴] |
|
| ۳ | عبدالعزیز، فرزند عبدالحسین بن عبدعلی | ۱۳۰۸ق / ۱۲۶۹ش–۱۳۶۴ش | پژوهشگر و استاد دانشگاه تهران.[۴۷] |
|
| ۴ | یحیی، فرزند احمد بن حسین بن محمد | †۱۳۵۹ش | شاگرد سید ابوالقاسم خویی | شرح کفایه و رسائل فقهی.[۴۹] |
| ۴ | علی، فرزند احمد بن حسین بن محمد | ۱۲۸۳–۱۳۷۴ش | شاگرد عبدالحسین حلی، محمدحسین نائینی، ضیاءالدین عراقی، سید ابوالحسن اصفهانی و آیتالله بروجردی[۵۰] | |
| ۴ | هادی، فرزند عباس بن علی بن محمد | †۱۳۱۳ش | شاگرد پدر؛ مدرس.[۵۳] | فرزندان: عبدالامیر |
| ۴ | محمدحسن، فرزند محسن بن شریف بن عبدالحسین | ۱۳۲۷–۱۴۰۸ق | شاگرد محمدرضا آلیاسین، سید عبدالهادی شیرازی، سید محسن حکیم، عبدالحسین حلی و سیدابوالقاسم خویی؛ خطیب و شاعر. |
|
| ۴ | محمدتقی، فرزند عبدالرسول بن شریف بن عبدالحسین | ۱۳۰۱–۱۳۵۹ش | شاگرد پدر، میرزا باقر زنجانی، سید محسن حکیم و سیدابوالقاسم خویی؛ امام جماعت مسجد جواهری. | |
| ۵ | عبدالامیر، فرزند هادی بن عباس بن علی بن محمد | †۱۳۵۴ش / ۱۹۷۵م | عالم و صاحب کتابخانه از نسخههای خطی.[۵۷] |
|
پانویس
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۹ـ۱۱۰؛ خاقانی، همانجا؛ عبدالحسین جواهر کلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۵؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: الکرام البرره، قسم ۲، ص۷۰۹؛ انصاری، ص۳۲۳ـ۳۲۴
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۷؛ برای نمونه اشعار او رجوع کنید به خاقانی، ج۳، ص۱۷۵ـ ۱۷۸
- ↑ خاقانی، ج۱۰، ص۱۳۹؛ عبدالحسین جواهری، ص۲۳؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۲، ص۸۶۲؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ رجوع کنید به حرزالدین، ج۱، ص۲۴۷؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۴؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۱، ص۳۹۳
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۵
- ↑ حرزالدین، ج۱، ص۲۴۷؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۵
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۵
- ↑ رجوع کنید به آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۶، ۱۳۶؛ عبدالحسین جواهری، ص۹؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ حرزالدین، ج۲، ص۱۱۷؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۴، ص۱۵۱۹
- ↑ مامقانی، ص۲۱۰؛ حرزالدین، ج۲، ص۱۱۷ـ ۱۱۸؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۲ـ۱۲۳
- ↑ حرزالدین، ج۲، ص۱۱۸؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۳؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۴، ص۱۵۲۰
- ↑ امینی ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۶۵؛ عبدالحسین جواهری، ص۳
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۱
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۰؛ امینی، ج۱، ص۳۶۵
- ↑ حرزالدین، ج۱، ص۳۶۱ـ۳۶۲؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۰؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۲، ص۸۳۶ ـ۸۳۷
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه، ج۲۲، ص۲۵.
- ↑ رجوع کنید به آستان قدس رضوی. کتابخانه، ج۵، ص۳۱۲؛ عواد، ۱۹۶۹، ج۲، ص۹۰؛ امینی، ۱۳۸۵، ص۳۰۰؛ مشار، ج۳، ستون ۴۲۱
- ↑ حرزالدین، ج۱، ص۳۶۲؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۰ـ ۱۱۱
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۳، ص۱۰۴۷
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۲ ـ ۱۱۳؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۳، ص۱۰۴۷؛ خاقانی، ج۵، ص۱۶۵ـ۱۶۷؛ برای نمونه نثر و شعر او رجوع کنید به خاقانی، ج۵، ص۱۶۷ـ ۱۹۸
- ↑ آل محبوبه؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۲، ص۸۶۲
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۲، ص۸۶۲
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۱؛ محسن امین، ج۹، ص۵۶
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۱؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۴، ص۱۳۵۰
- ↑ حرزالدین، ج۲، ص۷۱ـ۷۲، ۲۴۶ـ۲۴۷؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۰، ۲۷۰، ۲۷۶، ج۳، ص۳۶۶؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۱، ص۳۵۱، ۴۳۱، قسم ۴، ص۱۳۵۰؛ محسن امین، ج۵، ص۲۸۴، ج۶، ص۱۳۱، ج۹، ص۵۶، ۳۳۱؛ مرعشی نجفی، ص۱۰۵ـ۱۰۶
- ↑ رجوع کنید به حرزالدین، ج۲، ص۱۳۰؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۴، ص۱۳۵۱
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۷؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۳، ص۱۱۲۸؛ آستان قدس رضوی. کتابخانه، ج۵، ص۲۲۶
- ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۳، ص۱۳۵
- ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۲، ص۹۵؛ عواد، ۱۹۶۹، ج۲، ص۲۸۰؛ آستان قدس رضوی. کتابخانه، ج۵، ص۲۲۶ـ۲۲۷
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۳، ص۱۱۲۹
- ↑ عبدالحسین جواهری، ص۲؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۲؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۳، ص۱۰۰۷؛ امینی، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۶۸؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ اسدی، ص۵۸ـ۵۹؛ خاقانی، ج۱۰، ص۱۴۲
- ↑ رجوع کنید به جبوری، ص۴۹ـ۵۰، ۶۲، ۷۱، ۷۸، ۲۴۹ـ۲۵۰، ۲۵۳، ۳۷۷ـ ۳۷۸
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۰۲ـ ۱۰۳؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۱، ص۳۳۵؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۶ـ ۱۲۸؛ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر، قسم ۱، ص۳۸۰؛ عبدالحسین جواهری، ص۳۲ـ ۳۳
- ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱، ص۴۹۳، ج۵، ص۲۷۵
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۴ـ ۱۲۵
- ↑ محسن جواهری، ج۱، مقدمه محمدحسن جواهری، ص«ف »؛ خاقانی، ج۷، ص۲۴۰
- ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱، ص۴۶۸، ج۹، قسم ۳، ص۹۷۶، ج۲۳، ص۱۵ـ۱۶، ۱۲۵، ج۲۶، ص۳۶
- ↑ خاقانی، ج۷، ص۲۴۰ـ۲۴۲؛ آل محبوبه، ج۲، ص۱۲۴
- ↑ آل محبوبه، ج۲، ص۱۱۶ـ۱۱۷، ج۳، ص۸۹ ـ۹۰
- ↑ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۲، ص۴۶۶
- ↑ عبدالحسین جواهری، ص۲۰
- ↑ خاقانی، ج۵، ص۴۴۷؛ عبدالحسین جواهری، ص۲۱ـ۲۳؛ حسن امین، ج۳، ص۱۳۳؛ برای نمونه اشعار او رجوع کنید به خاقانی، ج۵، ص۴۴۹ـ۴۶۶
- ↑ آقا بزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱، ص۸، ج۱۷، ص۲۷۳؛ مشار، ج۳، ستون ۸۶۵، ۸۶۶؛ عبدالعزیز جواهرکلام، ص۱ـ۳؛ آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۹، قسم ۳، ص۶۸۹، ج۱۶، ص۳۸۸؛ مشار، ج۳، ستون ۸۶۵ ـ۸۶۶؛ عواد، ۱۹۶۹، ج۲، ص۲۸۵؛ عبدالحسین جواهری، ص۲۲؛ برای دیگر آثار رجوع کنید به آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۹، قسم ۱، ص۲۲۹؛ عبدالعزیز جواهرکلام، ص۳؛ مشار، ج۳، ستون ۸۶۵
- ↑ امینی، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۷۵ـ۳۷۶؛ عبدالحسین جواهری، ص۴۷
- ↑ خاقانی، ج۶، ص۴۲۵؛ انصاری قمی، ص۱۱۲
- ↑ رجوع کنید به انصاری قمی، ص۱۱۳؛ عبدالحسین جواهری، ص۲۶
- ↑ انصاری قمی، ص۱۱۳
- ↑ آقابزرگ طهرانی، طبقات: نقباءالبشر؛ امینی، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۶۸؛ عبدالحسین جواهری، ص۴۵
- ↑ امینی، ۱۳۸۵، ص۱۰۷؛ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
- ↑ امینی، ۱۴۱۳، ج۱، ص۳۷۴؛ عبدالحسین جواهری، ص۳۲؛ غروی، ج۲، ص۵۵۷
- ↑ عبدالحسین جواهری، ص۱۶؛ نیز رجوع کنید به آقابزرگ طهرانی، الذریعه، ج۱۰، ص۱۹، ج۱۲، ص۸۴، ج۱۳، ص۹۸، ۳۰۹، ج۱۸، ص۳۱
- ↑ عبدالحسین جواهرکلام، مصاحبه مورخ ۱۵ شهریور ۱۳۸۵
منابع
- آستان قدس رضوی. کتابخانه، فهرست کتابخانه آستانه قدس رضوی، ج۵، مشهد ۱۳۲۹ ش.
- محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت، ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
- محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه: الکرام البرره، مشهد، ۱۴۰۴.
- محمدمحسن آقابزرگ طهرانی؛ نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، مشهد، ۱۴۰۴.
- جعفربن باقر آل محبوبه، ماضی النجف و حاضرها، بیروت، ۱۴۰۶/ ۱۹۸۶.
- حسن اسدی، ثوره النجف علی الانگلیز، او، الشراره الاولی لثوره العشرین، بغداد، ۱۹۷۵.
- حسن امین، مستدرکات اعیان الشیعه، بیروت، ۱۴۰۸-۱۴۱۶/۱۹۸۷-۱۹۹۶.
- محسن امین؛ محمدهادی امینی، معجم المطبوعات النجفیه: منذ دخول الطباعه الی نجف حتی الان، نجف، ۱۳۸۵/ ۱۹۶۶.
- محسن امین، معجم رجال الفکر و الادب فی النجف خلال الف عام، نجف، ۱۴۱۳/۱۹۹۲.
- مرتضی انصاری، زندگانی و شخصیت شیخ انصاری قدس سره، قم ۱۳۷۳ ش.
- ناصرالدین انصاری قمی، «درگذشت آیت اللّه حاج شیخ علی جواهری»، آینه پژوهش، سال ۶، ش ۱ (فروردین و اردیبهشت ۱۳۷۴).
- محمدمهدی بن مرتضی بحرالعلوم، رجال السید بحرالعلوم، المعروف بالفوائد الرجالیه، چاپ محمدصادق بحرالعلوم و حسین بحرالعلوم، تهران، ۱۳۶۳ ش.
- کامل سلمان جبوری، النجف الاشرف و حرکه الجهاد: عام ۱۳۳۲-۱۳۳۳ق/ ۱۹۱۴م، بیروت، ۱۴۲۲/۲۰۰۲.
- عبدالحسین جواهرکلام، تربت پاکان قم، قم، ۱۳۸۲-۱۳۸۳ش.
- عبدالعزیز جواهرکلام، کتابخانههای ایران: از ماقبل از اسلام تا عصر حاضر، تهران، ۱۳۱۱ ش.
- عبدالحسین جواهری، «النجم الزاهر فی اعلام آل الجواهر»، (جزوه تکثیر شده).
- محسن جواهری، الفرائد الغوالی علی شواهد الامالی السیدالمرتضی، ج۱، چاپ محمدحسن جواهری، نجف: مطبعه الآداب، [بی تا.]
- عبدالهادی حائری، تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق، تهران، ۱۳۶۴ ش.
- محمد حرزالدین، معارف الرجال فی تراجم العلماء و الادباء، قم، ۱۴۰۵.
- علی خاقانی، شعراء الغری، نجف ۱۳۷۳/۱۹۵۴، چاپ افست قم، ۱۴۰۸.
- کورکیس عواد، الذخائر الشرقیه، چاپ جلیل عطیه، بیروت، ۱۹۹۹.
- کورکیس عواد، معجم المؤلفین العراقیین فی القرنین التاسع عشر و العشرین، بغداد، ۱۹۶۹.
- محمد غروی، مع علماء النجف الاشرف، بیروت، ۱۴۲۰/۱۹۹۹.
- عبداللّه مامقانی، مخزن المعانی فی ترجمه المحقق المامقانی، چاپ محمدرضا مامقانی، قم، ۱۴۲۳.
- شهاب الدین مرعشی نجفی، الاجازه الکبیره، او، الطریق و المحجّه لثمره المهجه، اعداد و تنظیم محمد سمامی حائری، قم، ۱۴۱۴.
- خانبابا مشار، مؤلفین کتب چاپی فارسی و عربی، تهران، ۱۳۴۰-۱۳۴۴ ش.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام